<\/p>\n
Jineoloj\u00ee Akademisi olarak Ortado\u011fu ve d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde ya\u015fanan bilimcilik krizini ve kapitalist sistemin yaratt\u0131\u011f\u0131 krizleri ele al\u0131p yorumlama ihtiyac\u0131 duyduk. T\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n g\u00fcndeminde yer alan coronavir\u00fcs\u00fcn\u00fc kapitalist sistemin salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnsel zehrin bir sonucu olarak de\u011ferlendirip ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z verileri bu belge ile payla\u015fmak istedik. D\u00fcnya g\u00fcndemine giren COVID-19\u2019un ne oldu\u011fu, neden toplumsal kaos haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ve insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6l\u00fcmle ba\u015fba\u015fa b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 konular\u0131 \u00fczerine yo\u011funla\u015ft\u0131k.<\/p>\n
\u00d6ncelikle \u015funa inan\u0131yoruz; insanl\u0131k, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck \u00fctopyalar\u0131n\u0131 ya\u015famsalla\u015ft\u0131rarak, kapitalist modernitenin kaos ve krizli ya\u015fam bi\u00e7imlerinden ar\u0131nabilir, kendi ya\u015fam tercihlerini ifade edebilir. 21. y\u00fczy\u0131l \u00f6zg\u00fcrl\u00fck \u00fctopyas\u0131 olan toplumlara, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck zeminini ve zaman\u0131n\u0131 sunabilecek imk\u00e2nlara sahiptir. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck taleplerini dile getiren ve ideolojik-paradigmasal d\u00fc\u015f\u00fcnce g\u00fcc\u00fcn\u00fc bir araya getiren toplumsal, k\u00fclt\u00fcrel, tarihi ve demokratik de\u011ferlerin toplam\u0131 bu zemini g\u00f6stermektedir. Ya\u015fam tercihleri ve alternatifler netle\u015ftik\u00e7e, \u00e7o\u011fald\u0131k\u00e7a toplumlar, halklar ruhsal, zihinsel anlam b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7erisinde kendisi olma tercihini daha fazla de\u011ferlendirebilmektedir. K\u00fcrt Halk \u00d6nderi Abdullah \u00d6calan, \u201c\u00dctopyal\u0131 \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam se\u00e7ene\u011fi, bir evrensel bayram hali\u201ddir belirlemesiyle demokratik toplum hedefi olan \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam\u0131 tan\u0131mlar.\u00a0 \u00d6zg\u00fcr ya\u015fam se\u00e7eneklerinin neler oldu\u011fu,\u00a0 Kapitalist Modernitenin A\u015f\u0131lma Sorunlar\u0131 ve Demokratikle\u015fme\u00a0 Kitab\u0131\u2019nda\u00a0 geni\u015f bir \u015fekilde a\u00e7\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u2018Evrensel bayram hali\u2019 olarak ifade edilen ya\u015fam bi\u00e7imi, ge\u00e7mi\u015f ve gelece\u011fin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck an\u0131 olan bug\u00fcn, \u015fimdiki an bi\u00e7iminde yorumlanabilir. An\u2019\u0131n \u00f6zlenen ve beklenen ya\u015fam bi\u00e7imi, \u00f6ncelikle d\u00fc\u015f\u00fcncede somutla\u015f\u0131r. Herkesin hayali olan \u00f6zg\u00fcr ya\u015famlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek, belki de i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nemin a\u011f\u0131r psikolojik sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, ekonomik, ekolojik krizlerini a\u015fman\u0131n moral de\u011feri olacakt\u0131r. Tart\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131zda bu moral ve ahlaki de\u011ferlere ba\u011fl\u0131 kalarak, s\u00fcreci yorumlaman\u0131n olumlu yan\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde toplumlar\u0131n maddi ve manevi yap\u0131sall\u0131\u011f\u0131 yani kutsallar\u0131, \u00fcretimleri, k\u00fclt\u00fcrleri, tarihleri, ahlaki ve politik de\u011ferleri gibi varl\u0131k gerek\u00e7eleri, b\u00fct\u00fcnsel anlam derinli\u011fi temelinde ele al\u0131n\u0131rsa, insanl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6k h\u00fccreleri olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Maddi ve manevi yap\u0131sall\u0131klar hem b\u00fcy\u00fcleyici hem \u015fiirsel hem estetiktir, hatta belki de daha tam olarak tan\u0131mlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Toplam\u0131n\u0131n ad\u0131, ya\u015fam olmaktad\u0131r. Her olgunun tamamlayan\u0131 oldu\u011fu gibi, ya\u015fam\u0131n da tamamlayan\u0131 \u00f6l\u00fcmd\u00fcr. Form kazanm\u0131\u015f ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olan her enerji potansiyeli, ak\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ile ya\u015fam\u0131 meydana getirmektedir. Ya\u015fam ve \u00f6l\u00fcm aras\u0131ndaki en ince, estetik ve hassas denge toplumlar\u0131n bu yap\u0131sal b\u00fct\u00fcnl\u00fckleri ile anlam bulmaktad\u0131r.<\/p>\n
Toplumsal denge ve muhte\u015fem uyumunu sa\u011flayan g\u00fczel evrenimize, egemen erkek akl\u0131 ve eli ile yap\u0131lan d\u0131\u015f m\u00fcdahale bu dengeyi sarsmakta ve anlam bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011f\u0131n anlam bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131, toplumsal evrensel denge ve uyumuna yap\u0131lan m\u00fcdahalenin sonucu olarak g\u00f6r\u00fclebilir.\u00a0 Kutsal\u0131, anlam b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve s\u0131rl\u0131 ya\u015fam\u0131 zedelenen toplumlar, insani duygular olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kan, korku, panik, kayg\u0131, endi\u015fe ve toplam\u0131 olan stresli ruh halini ya\u015far. Bu ruh hali, ya\u015fam\u0131n s\u0131rl\u0131, \u015fiirsel ho\u015f sedal\u0131 ahengini zorlad\u0131k\u00e7a, birey anlams\u0131zl\u0131k i\u00e7erisinde bo\u011fu\u015fur ve uzun vadeli d\u00fc\u015f\u00fcnemez duruma gelir. G\u00fcn\u00fcbirlik ve \u00e7ok k\u0131sa vadeli \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131na ba\u015fvurur.<\/p>\n
Kutsal de\u011ferleri ile kendisini tan\u0131mlayan insan topluluklar\u0131; bu kutsal de\u011ferlerle yani yurtseverlik, toplumsall\u0131k, ekolojik hisler, tarih bilinci, kendini savunma y\u00f6ntemleri, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam imkanlar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnceyi canl\u0131 tutan s\u00fcrekli e\u011fitim hali, do\u011fan\u0131n dengesini \u00f6z\u00fcnde somutla\u015ft\u0131ran e\u015fya\u015fam ili\u015fkileri ve \u00f6zellikle toplumsal gelenekleri ile her zaman \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmektedir. Bu \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemleri bir\u00e7ok co\u011frafya ve halklarda farkl\u0131 olabilmekte, dolay\u0131s\u0131 ile izafi \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 da geli\u015febilmektedir. Bu da renkli ve birbirini tamamlayan \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemleri bi\u00e7iminde yorumlanabilir. Her \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemi, ya\u015fama dair bir yenilik ve anlaml\u0131l\u0131k olmaktad\u0131r. Bu temelde \u00f6l\u00fcm-ya\u015fam ikilemi aras\u0131ndaki en ince ve k\u0131sa an telafi edilebilmektedir.<\/p>\n
Ya\u011fmur ve sevgi yoklu\u011funa odaklanan paradigma farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n Bin y\u0131llard\u0131r devam eden, ya\u015fam ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 bu kadar etkileyen ve insanl\u0131\u011f\u0131 anl\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131na zorlayan ko\u015fullar nelerdir? K\u00fcrt Halk \u00d6nderi Abdullah \u00d6calan taraf\u0131ndan, 21. y\u00fczy\u0131l kad\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck y\u00fczy\u0131l\u0131 olarak ifade edildi. Bu ifadeye ba\u011fl\u0131 olarak, yakla\u015f\u0131k yar\u0131m y\u00fczy\u0131l\u0131n direni\u015f de\u011ferleri temelinde Rojava devrimi kad\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fti. Kad\u0131nlar\u0131n \u00f6z iradeleri ile \u00f6zg\u00fcrl\u00fck y\u00fczy\u0131l\u0131n\u0131 ba\u015flatmalar\u0131, \u00d6calan\u2019\u0131n kad\u0131n hakikatini dile getirirken, somut ve ya\u015famsal verilere dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Biz de bu ger\u00e7e\u011fe dayanarak, d\u00fcnya genelinde ya\u015fanan sosyal, siyasal, k\u00fclt\u00fcrel, ekolojik ve ekonomik kaos halini, ya\u015fam\u0131n olmazsa olmaz\u0131 olan sa\u011fl\u0131k alan\u0131n\u0131 jineoloj\u00ee merce\u011finden de\u011ferlendirdik.<\/p>\n Her yerde s\u00fcrekli kaos, kriz, \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fck, soyk\u0131r\u0131m, imha, inkar, asimile ve sava\u015f arg\u00fcmanl\u0131 her t\u00fcrl\u00fc kavram kullan\u0131lmakta, ya\u015fam bu kavramlarla dolup ta\u015fmaktad\u0131r. G\u00fcnl\u00fck literat\u00fcrde, sevgi, sayg\u0131, \u00f6zveri, g\u00fcven, empati, moral gibi manevi, hissel kavramlar kullan\u0131lamaz hale gelmi\u015f durumdad\u0131r. K\u00fclt\u00fcr ve sanat alan\u0131 dahi belirtilen sava\u015f kavramlar\u0131n\u0131n arg\u00fcmanlar\u0131 olarak kullan\u0131labilmekte, aile-ev i\u00e7i, devletler i\u00e7i-aras\u0131 sava\u015flarla dolup ta\u015fan diziler, filmlerin yap\u0131m\u0131na, etkinliklere trilyonlar harcanmaktad\u0131r. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam\u0131n kayna\u011f\u0131 olan spor alanlar\u0131, ba\u015fta futbol turnuvalar\u0131, at ve boks yar\u0131\u015fmalar\u0131 olmak \u00fczere, adeta bir sava\u015f arenas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek, d\u00fcnya toplumlar\u0131 kamplara b\u00f6l\u00fcnmekte, d\u00fc\u015fmanl\u0131k duygular\u0131yla tarafla\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n G\u00fcnl\u00fck dil, sava\u015f ve intikam dili olarak de\u011fi\u015fmi\u015f durumdad\u0131r. Di\u011fer yandan olu\u015fturulan duygular\u0131n ya\u015famdaki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 milliyet\u00e7ilik, dincilik, cinsiyet\u00e7ilik bi\u00e7iminde, \u00f6ld\u00fcrme ve soyk\u0131r\u0131m\u0131n ya\u015fam tarz\u0131 haline getirilmektedir. Latin Amerikal\u0131 K\u0131z\u0131lderili bilge Hehaka Sapa\u2019n\u0131n y\u00fczy\u0131l \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fu belirleme g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131r gibidir. \u015e\u00f6yle diyor Hekaka Sapa; \u201cBizim \u015fark\u0131lar\u0131m\u0131z \u00e7o\u011funlukla ya\u011fmur \u00fczerinedir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bizde ya\u011fmur \u00e7ok az ya\u011far ve \u00e7ok \u00f6zlenilen, istenilen bir \u015feydir. Dikkat ettim, siz beyazlar\u0131n \u015fark\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu a\u015fk ve sevgi \u00fczerinedir\u201d der.<\/p>\n Demokratik ve \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam iddias\u0131 temelinde m\u00fccadele eden halklar\u0131n da temel kavramlar\u0131, s\u00f6zleri, \u015fark\u0131lar\u0131; bar\u0131\u015f, karde\u015flik, e\u015fitlik, \u00f6z savunma, anadilde e\u011fitim, sosyal, siyasal haklar ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler \u00fczerinedir. Demokratik uygarl\u0131k savunucular\u0131 ve devletli uygarl\u0131k-kapitalist sistem savunucular\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu, ciddi bir m\u00fccadele ya\u015fanmaktad\u0131r. \u0130ki ya\u015fam \u00e7izgisi somutla\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Demokratik modernitenin d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ya\u015fam \u015fekli ile kapitalist modernitenin d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ya\u015fam \u015fekli aras\u0131nda seyreden bu iki ak\u0131\u015f, \u00e7ok ciddi yol ay\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 beraberinde getirmektedir. \u0130ki \u00e7izgi aras\u0131nda geli\u015fen bu m\u00fccadelede, bilgi ve bilinci yerinde ve do\u011fru yorumlamak \u00f6nemli olmaktad\u0131r.<\/p>\n Belirtti\u011fimiz b\u00fct\u00fcn kaotik olgular\u0131 bir araya getirdi\u011fimizde, epistemolojik y\u00f6ntemlerle ya da di\u011fer bir deyi\u015fle bilgi bilimi y\u00f6ntemi ile ele alma gere\u011fi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ya\u015fanan kaoslu, krizli s\u00fcre\u00e7leri do\u011fru analiz edebilmek i\u00e7in, do\u011fru bilgi \u015fartt\u0131r. Bilgi, bilince d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc oranda, yeni alternatifler ortaya \u00e7\u0131karabilmektedir. O zaman g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn bilgi yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n ne kadar do\u011fru ve toplumsal oldu\u011funa bakmak gerekecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc geli\u015ftirmek istedi\u011fimiz analiz ile ula\u015fmak istedi\u011fimiz sonu\u00e7, toplumsal hakikatler olacakt\u0131r. Toplumlar\u0131n hakikat ger\u00e7ekli\u011fi de maddi ve manevi yap\u0131sall\u0131kta, dolay\u0131s\u0131 ile ahlaki ve politik \u00e7\u00f6z\u00fcm perspektifleri ile somutla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn bilgi bilimi ve teknik-teknolojik geli\u015fimi \u00f6n plandad\u0131r. S\u00fcrekli geli\u015fmi\u015f bilgi ve bilim de\u011ferlendirmeleri yap\u0131lmaktad\u0131r. Asl\u0131nda evrende ve d\u00fcnya \u00fczerinde ya\u015fanan bir\u00e7ok do\u011fal afet ve devletli sistem kaynakl\u0131 afetlerin \u00f6n\u00fcn\u00fc alabilecek d\u00fczeyde oldu\u011fu belirtilmektedir. Deneyimledi\u011fimiz ya\u015fam tecr\u00fcbelerimizde biz de buna tan\u0131k olmaktay\u0131z. Her sistem kendi bilimsel y\u00f6ntemlerini, bilim yap\u0131lanmalar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmektedir. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz y\u00fczy\u0131l, kapitalist sistemin yakla\u015f\u0131k 5 y\u00fczy\u0131ld\u0131r kendisini t\u00fcm toplumsal alanlarda kurumla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcrece denk geliyor.<\/p>\n Kapitalist modernitenin bilim yap\u0131lanmas\u0131, ya\u015fanan sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm geli\u015ftirmek yerine, sorun \u00fcretmenin kayna\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumdad\u0131r. K\u00fcresel a\u00e7l\u0131k, susuzluk, do\u011fal afet, sava\u015f ve katliamlar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n kayna\u011f\u0131na inmemekte, insanl\u0131\u011f\u0131n y\u00fckselen yard\u0131m \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm geli\u015ftirmemektedir. Kapitalist sistemin bilimi devlet, iktidar \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in ve t\u00fcm \u00e7\u00f6z\u00fcm imkanlar\u0131n\u0131 denetimi alt\u0131na alarak, halklara kar\u015f\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 coronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 s\u00fcrecinde bir kez daha ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam iradesi yok say\u0131lmakta, \u00e7ok ince y\u00f6ntemlerle iradi duru\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnce g\u00fcc\u00fc kapitalizmin iktidarc\u0131 bilim y\u00f6ntemleri ile i\u015flevinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle ya\u015fanan kaos ve krizlerin kayna\u011f\u0131, bilim y\u00f6ntemlerindedir, diye de\u011ferlendirebiliriz. Yanl\u0131\u015f ve eksik bilgi, kaos ve krizleri de beraberinde getirmektedir.<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u015fanan sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, d\u00fc\u015f\u00fcnsel, t\u0131bbi sorunlara kar\u015f\u0131, sosyal bilimler ve sosyal bilimlerin alt disiplinleri olarak isimlendirilen tarih, ekonomi, ekoloji, sa\u011fl\u0131k alan\u0131, belli tan\u0131mlar \u00e7er\u00e7evesinde \u00e7\u00f6z\u00fcm zeminleri yaratmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Asl\u0131nda ahlaki ve politik toplum \u00f6l\u00e7\u00fclerine ve ya\u015fam tarz\u0131na g\u00f6re verimli olabilseler, toplumsal \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131 da geli\u015ftirebilirler. \u00d6rne\u011fin; toplumsal, ekolojik hareketlerin kolektif \u00e7aba ile an\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilecek kapasitede oldu\u011funa inan\u0131yoruz. De\u011fi\u015fim-d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm endeksli ve sosyal, siyasal, ideolojik ama\u00e7l\u0131 \u00f6rg\u00fctlenen kad\u0131n, gen\u00e7lik hareketleri var. Sadece bu hareketler \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde mevcut sorunlar\u0131n ya da sorunsalla\u015ft\u0131r\u0131lan konular\u0131n \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede halklar\u0131n \u00f6z iradeleri ile \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fine inan\u0131yoruz. Yine her d\u00f6nemin fedai kahramanlar\u0131, hareketleri olan \u00f6nc\u00fc devrimci hareketlerin ya\u015fam perspektiflerinde bu sorunlarla m\u00fccadele etme iddialar\u0131 \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. De\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ana dinamik g\u00fcc\u00fc olan devrimci hareketlerde \u00f6nc\u00fcl\u00fck edecek potansiyel ve birikim, modernizmin s\u0131n\u0131r\u0131na tak\u0131lan sosyal bilimi ve alt disiplinlerini a\u015fm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir. Yerel ve bireysel d\u00fczeyde de toplumsal duyarl\u0131l\u0131k temelinde herkesin \u00fczerine d\u00fc\u015fen sorumluluk pay\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n Pozitivist bilim sorun mu \u00e7\u00f6z\u00fcm m\u00fc \u00fcretmekte<\/strong><\/p>\n Jineoloj\u00ee olarak, erkek egemenlikli zihniyete dayanan kapitalist sistem krizini analiz etmekle beraber, onu a\u015fma iddias\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan t\u00fcm bu de\u011fi\u015fim \u2013d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm g\u00fc\u00e7leri \u00fczerinde analizler yapmay\u0131 da \u00f6nemli g\u00f6rmekteyiz. Bu de\u011fi\u015fim \u2013d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm g\u00fc\u00e7lerinin \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Asl\u0131nda belli bir \u00e7aba da g\u00f6r\u00fclmekte, fakat evrensel ve kollektif d\u00fc\u015f\u00fcnceye dayal\u0131 dayanaklar\u0131n daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yoruz. K\u00fcresel sorunlara kar\u015f\u0131 k\u00fcresel \u00e7abalar, kollektifler daha \u00e7\u00f6z\u00fcmleyici olabilir.<\/p>\n Ya\u015fanan kaos ve krizlere ili\u015fkin analizler yaparken sorulmas\u0131 gereken sorular\u0131 tespit etme gere\u011fi duyduk. Coronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131na kar\u015f\u0131 neden \u00e7\u00f6z\u00fcm geli\u015ftirilmiyor? Mevcut bilimsel yap\u0131lar ve verilerle mi g\u00fcndemler ele al\u0131n\u0131yor, yoksa toplum \u00fcst\u00fc, var olan olgular\u0131 anla\u015f\u0131lmaz k\u0131larak farkl\u0131 olumsuz ruh hallerini, psikolojik, sosyal yarg\u0131lar\u0131 daha da derinle\u015ftiren temelde mi yakla\u015f\u0131l\u0131yor? K\u00fcrt Halk \u00d6nderi Abdullah \u00d6calan bilimi \u201cen geli\u015fkin anlam yorumu\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131. Ya\u015famsal b\u00fct\u00fcnl\u00fck, b\u00fcy\u00fck anlam yorumu ve toplumsal kutsallar\u0131n bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, mevcut bilimsel y\u00f6ntemler neden g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve somut de\u011fildir?<\/p>\n Bilimsel y\u00f6ntemler, kollektif ak\u0131l ve toplumlar\u0131n \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam tercihlerine dayal\u0131 geli\u015ftirilmedi\u011finden, toplumlar\u0131n ya\u015fam bi\u00e7imlerinde ya da geni\u015f anlam\u0131 ile toplumsal do\u011fada b\u00fcy\u00fck ayr\u0131\u015fmalara neden olmaktad\u0131r. Bu ayr\u0131\u015fma, d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve sosyal kopuklu\u011fa, her olguya yakla\u015f\u0131mda daha da par\u00e7alanmaya neden olmaktad\u0131r. \u00d6zellikle toplumsal konular s\u00f6z konusu oldu\u011funda, sosyal bilimler i\u015flevsizle\u015fmektedir. O zaman neden sosyal bilimler bu kadar g\u00fc\u00e7lendirilip, \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fck oda\u011f\u0131 olarak geli\u015ftirilmektedir. \u00c7\u0131k\u0131\u015f amac\u0131 ne kadar \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ve \u00e7\u00f6z\u00fcm odakl\u0131 olursa olsun, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz sosyal bilimleri, sa\u011fl\u0131k hizmet alanlar\u0131, ekonomik g\u00fc\u00e7 birlikleri, ulusal ve k\u0131tasal birlikler iflas etmi\u015ftir. Sonu\u00e7, yine kapitalist sistemin varolu\u015f gerek\u00e7esine dayanmaktad\u0131r. \u201cBilimin yeniden anlam yorumuna ihtiya\u00e7 vard\u0131r\u201d tespiti, t\u00fcm kad\u0131n-toplum-ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n temel perspektifi olabilir.<\/p>\n \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz zaman\u0131, \u201cbilimin paradigmatik devrimi ger\u00e7ekle\u015ftirme zaman\u0131d\u0131r\u201d diye belirtti A. \u00d6calan. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilinmektedir ki, en krizli, kaoslu s\u00fcre\u00e7ler yenilik ve alternatif zeminlerini de do\u011furabilir. Bu zeminler, jineoloj\u00eeyle \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapacak alternatif \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131 olmaktad\u0131r. Kapitalist modernitenin bilimsel y\u00f6ntemlerini reddetmek, toplumsal ihtiya\u00e7lar\u0131 devlet d\u0131\u015f\u0131 kar\u015f\u0131layacak toplumsal bir \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011fe ula\u015fmak, demokratik \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam tercihini geli\u015ftirmeye hizmet eder. \u00d6zg\u00fcr ya\u015fam tercihini geli\u015ftirmeye hizmet edecek bilimsel verileri ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in, zaman ve mekan\u0131 iyi de\u011ferlendirmek, d\u00fc\u015f\u00fcnsel devrim imkanlar\u0131n\u0131 da beraberinde getirecektir.<\/p>\n Bilgi ve bilime dayal\u0131 alternatifler zengin, farkl\u0131 olabilir. \u00c7\u00f6z\u00fcmler, her alan ve toplum i\u00e7in farkl\u0131 olmakla birlikte, toplumsall\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmeyi ama\u00e7 edindi\u011fi oranda, devlet ve iktidar\u0131 a\u015fmaya katk\u0131 sunar. Bilgi, toplumsal hakikat s\u00fczgecinden ge\u00e7irildik\u00e7e, toplumsal bilin\u00e7 ile de\u011fi\u015fim d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme hizmet eder. Bilgi ve bilin\u00e7, toplum ve insan akl\u0131 ile somutla\u015f\u0131r ve form kazan\u0131r. Form haline ge\u00e7en bilgi, toplumsal ihtiya\u00e7lar temelinde yorumlan\u0131r, yeni anlamlar\u0131 da beraberinde getirir. Toplumsal do\u011fa ve do\u011fa s\u00fcrekli de\u011fi\u015fim d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u00e7erisindedir ve mayas\u0131n\u0131-\u00f6z kimyas\u0131n\u0131 kaybetmeden bu de\u011fi\u015fim d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ak\u0131\u015f\u0131na kat\u0131lmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz bilgi yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n mutlak, par\u00e7al\u0131, iktidar endeksli, do\u011fa, toplum ve kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131 \u00fczerine kurulu olmas\u0131, tekrar eden sorunlar\u0131n kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n Ula\u015f\u0131lmak istenen, en olumsuz d\u00f6nem ve olgulardan en olumlu sonu\u00e7lar geli\u015ftirmektir. Bazen umudun karanl\u0131k kuyular\u0131n dibinde oldu\u011funu bilerek, karanl\u0131ktan \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n umudu y\u00fckseltilebilir. Bazen de bilgelik zamanlar\u0131n\u0131n \u015fifac\u0131 kad\u0131nlar\u0131 gibi hissel, duyusal, d\u00fc\u015f\u00fcnsel sezgisel bilgiler kullan\u0131larak \u00e7ok farkl\u0131 a\u00e7\u0131lardan kollektif akl\u0131n y\u00f6ntemleri geli\u015ftirilebilir. Her t\u00fcrl\u00fc k\u00f6t\u00fc ve \u00e7irkin yarat\u0131ma kar\u015f\u0131, iyi ve g\u00fczeli kad\u0131n zekas\u0131 ve ya\u015fam bilgisine dayal\u0131 geli\u015ftirebilmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kad\u0131n bilimi, toplumsal hakikate daha yak\u0131n durmaktad\u0131r. Hakikat alg\u0131s\u0131, iyi ve g\u00fczele uyarland\u0131\u011f\u0131nda par\u00e7alanm\u0131\u015f anlam yorumu, pozitivist alg\u0131 bi\u00e7imlerinden ar\u0131nabilir.<\/p>\n Bilim-ayd\u0131nlanma \u00e7a\u011f\u0131 olarak kapitalizmin \u00e7\u0131k\u0131\u015f s\u00fcrecinden bug\u00fcne, bilimsel veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde ya\u015fanan krizlerin nedenlerine ve bilimsel \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemlerine e\u011filebiliriz. Tarih boyunca, toplumsal olgular sorunsalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, bu y\u00f6ntemle ve modern k\u00f6lelik bi\u00e7imleri ile toplum \u00fcyeleri k\u0131lcal damarlar\u0131na kadar kendisinden, temel de\u011fer yarg\u0131lar\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u015fam duru\u015fu ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel \u00fcretiminde direni\u015f ruhunu s\u00fcreklile\u015ftiren kad\u0131nlar \u00fczerinde uygulanan birinci, ikinci cinsel k\u0131r\u0131lmalar, tarihsel toplum ve bilgi yap\u0131lar\u0131 \u00fczerine de uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Bilgi ve bilimsel y\u00f6ntemlerdeki \u00e7arp\u0131kl\u0131k adeta cinsel k\u0131r\u0131lmalara e\u015fde\u011fer durumdad\u0131r.<\/p>\n Coronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 m\u0131 biyolojik sava\u015f m\u0131<\/strong><\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kapitalist modernite, insanl\u0131\u011f\u0131n temel de\u011ferlerine y\u00f6nelik geli\u015ftirdi\u011fi sald\u0131r\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel sapmalarla toplumsal k\u0131r\u0131lmalar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmektedir. Merkezi uygarl\u0131klar bir zihniyet sapmas\u0131 olarak, toplumlara bask\u0131 arac\u0131 olarak geli\u015ftirilir. Ekonomik alanda \u00e7\u0131karlar temelinde anla\u015f\u0131lmaz hileler ve gasp\u00e7\u0131 y\u00f6ntemlerle halklar\u0131n eme\u011fi kendilerine kar\u015f\u0131 kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bilim alan\u0131, do\u011fay\u0131 insan\u0131 yokedici silahlar\u0131n \u00fcretildi\u011fi, sava\u015f rantlar\u0131n\u0131n me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunlar \u015fimdiye kadar bilinen, ele\u015ftirilen ve demokratik kesimlerce en fazla m\u00fccadele alanlar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclen olgulard\u0131r. Fakat, d\u00fcnyadaki t\u00fcm insanlar\u0131 ayn\u0131 g\u00fcn ve saatte evlere kapatan, her t\u00fcr toplumsal ba\u011f\u0131 yasaklayan ve insanl\u0131\u011fa \u00f6l\u00fcm\u00fcn e\u015fi\u011fini g\u00f6steren, k\u00fcresel bir salg\u0131n gibi yak\u0131c\u0131 bir ger\u00e7eklikle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Alternatif ya\u015fam ve sistem aray\u0131\u015f\u0131 ve m\u00fccadelesi i\u00e7inde olan g\u00fc\u00e7ler olarak bu t\u00fcr durumlara yeterince haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Devletli sistem \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc a\u015fan, alternatif hareket ve m\u00fccadele tarz\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karma y\u00f6n\u00fcm\u00fcz eksik kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n COVID-19 olarak ifade edilen hastal\u0131\u011f\u0131n ad\u0131, 2020\u2019nin en \u00e7ok konu\u015fulan, duyulan kavram\u0131 oldu. Ba\u015fta D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (WHO) ve hegemonik devletler, \u00e7\u0131karlar\u0131 gere\u011fi hastal\u0131\u011fa neden olan vir\u00fcs hakk\u0131nda somut bilgi vermedi. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan pandemi -k\u00fcresel salg\u0131n- olarak tan\u0131mlanan, so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n nefessiz b\u0131rakan, \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir t\u00fcr\u00fc olarak yay\u0131lan bu hastal\u0131\u011fa \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunamamas\u0131 \u015f\u00fcphe yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Vir\u00fcs\u00fcn Avrupa \u00fclkelerinin \u2018devlet b\u00fct\u00e7elerini zorlayan kesim\u2019 olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 ya\u015fl\u0131lar\u0131 -65 ya\u015f \u00fczeri- nefessiz b\u0131rakarak \u00f6ld\u00fcrmesi ayr\u0131 bir soru i\u015faretidir.<\/p>\n K\u00fcresel tekel olma sava\u015f\u0131nda yak\u0131n rakip olan ABD ile \u00c7in aras\u0131nda gidip gelen taciz at\u0131\u015flar\u0131, daha ilk g\u00fcnlerde Trump\u2019\u0131n vir\u00fcs\u00fcn \u2018insan eliyle \u00fcretilmedi\u011fi\u2019 a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yapma gere\u011fi duymas\u0131, soru i\u015faretlerini \u00e7o\u011faltm\u0131\u015ft\u0131r. Salg\u0131n krizinin, ekonomik krizle cebelle\u015fen Avrupa \u00fclkelerini, yoksul kesimleri vurmas\u0131, tekelleri g\u00fc\u00e7lendirmesi, soru\u00a0\u00a0 i\u015faretlerini \u00e7o\u011faltan di\u011fer etkenlerdir. En \u00f6nemlisi de K\u00fcrdistan ve Ortado\u011fu\u2019da 3. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131, d\u00fcnya genelinde ba\u015fta kad\u0131nlar olmak \u00fczere \u201cdireni\u015f vir\u00fcs\u00fcn\u00fc d\u00fcnyaya yayma\u201d perspektifiyle yola \u00e7\u0131kanlar\u0131n seslerinin etkili \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6neme gelmesi de d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Salg\u0131nla birlikte, devlet denetimini, askeri disiplini ve teknik takibi art\u0131ran, normalle\u015ftiren ve me\u015frula\u015ft\u0131ran etkenlerin pe\u015fi s\u0131ra gelmesi de sorgulamalar\u0131 derinle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n Bir\u00e7ok \u00fclkede, sistem krizinin g\u00f6r\u00fcnen y\u00fcz\u00fcn\u00fc protesto eden, te\u015fhir eden, kabul etmeyen demokratik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck talebini dile getiren m\u00fccadeleci halklar\u0131n, kad\u0131nlar\u0131n, bu hastal\u0131k nedeni ile evlerine kapanmas\u0131 istendi. Toplum, kad\u0131nlar evlere kapat\u0131l\u0131rken, T\u00fcrkiye gibi \u00fclkelerde infaz yasa d\u00fczenlemeleri ile d\u0131\u015far\u0131 salmak i\u00e7in y\u00f6ntem arad\u0131klar\u0131 \u00f6zel sava\u015f elemanlar\u0131, h\u0131rs\u0131zlar, tecav\u00fczc\u00fcler rahatl\u0131kla sokaklara b\u0131rak\u0131ld\u0131. \u0130nsanlar eve kapat\u0131l\u0131rken, devletler stratejik planlar\u0131n\u0131 kurgulad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine, askeri y\u0131\u011f\u0131naklar\u0131na, ekoloji kar\u015f\u0131t\u0131 projelerini y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymaya devam ettiler. \u0130statistiklere bak\u0131l\u0131rsa, \u0130ran d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir devlet erkan\u0131, ba\u015fbakan ya da cumhurba\u015fkan\u0131 bu hastal\u0131ktan \u00f6lmedi, fakat d\u00fcnya genelinde \u00f6l\u00fcmler y\u00fcz binleri buldu. COVID-19 iktidar sahiplerini es ge\u00e7ti\u011fi i\u00e7in mi bula\u015fmad\u0131, yoksa s\u00f6m\u00fcrgeci zihniyet bunu ezilen kesimlere, uluslara kar\u015f\u0131 bilin\u00e7li olarak m\u0131 kulland\u0131 gibi teoriler de geli\u015ftirilebilir. Bu sorular ve soru i\u015faretleri ya\u015fanan s\u00fcrecin \u00e7eli\u015fkilerinin yans\u0131mas\u0131 olarak g\u00fcndemdedir. Di\u011fer yandan ka\u00e7 y\u0131l ve ka\u00e7 dalga, a\u015f\u0131n\u0131n ka\u00e7 ay veya y\u0131lda bulunabilece\u011fi tart\u0131\u015fmalar\u0131 \u00fczerinden toplumlar nesnele\u015ftirilerek salg\u0131nla ba\u015fba\u015fa ve \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Jineoloj\u00eeye Giri\u015f Kitab\u0131\u2019nda ifade edilen \u201cJineoloj\u00ee ya\u015fam ve toplumsal ya\u015fam bilimi olarak sosyal bilimlere bir zihniyet farkl\u0131la\u015fmas\u0131 olarak yerle\u015fme m\u00fccadelesini verirken; \u00f6zne-nesne ayr\u0131m\u0131n\u0131 mutlakla\u015ft\u0131rmaz. Nesne-\u00f6zne ayr\u0131m\u0131 zihniyet hegemonyas\u0131n\u0131n adeta kilididir\u201d belirlemesi ile \u00f6rt\u00fc\u015fen tart\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z ve \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z sonu\u00e7larla bu kilidi \u00e7\u00f6zmeyi hedeflemekteyiz. Salg\u0131n\u0131 bir sistem krizi olarak g\u00f6rmekte, kapitalist modernizmin t\u00fcm hastal\u0131klar\u0131n\u0131 insanl\u0131k \u00fczerine y\u0131karak, \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzatma pe\u015finde oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz. Bu anlamda y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ne ilk ne de son tart\u0131\u015fmalard\u0131r. Bu kaos s\u00fcrecini anlama ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sosyolojisini direni\u015f k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle \u00f6rerek, cinsiyet\u00e7ilik, bilimcilik, milliyet\u00e7ilik ideolojik krizlerinden kurtulman\u0131n bilgi ve bilimini biriktirmekte, \u00f6rmekteyiz. Tarihsel toplum deneyimi kadar, g\u00fcncel direni\u015f bilgisi ve eylemiyle yo\u011frulan yeni, \u00f6zg\u00fcr ya\u015famlar\u0131n bilinci ve bilimine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme pe\u015findeyiz. Sistem-kar\u015f\u0131t\u0131 deneyimlerin ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n geni\u015flemesine, g\u00fc\u00e7lenmesine hizmet eden do\u011fru bilgi ve bilimselli\u011fe y\u00fcz\u00fcn\u00fc d\u00f6nen, ahlaki, vicdani, felsefik derinlik ve sorumlulukla donanm\u0131\u015f toplum bilgisine duyulan ihtiya\u00e7 derindir. Bu bilginin b\u00fcy\u00fcs\u00fcn\u00fc, g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve ya\u015fama anlam, moral, co\u015fku katan enerjisini kad\u0131na, topluma, ya\u015fama yeniden kazand\u0131rma amac\u0131, aray\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n, sorular\u0131m\u0131z\u0131n ve cevaplar\u0131m\u0131z\u0131n temelini olu\u015fturuyor.<\/p>\n Her sava\u015f\u0131n \u00f6z\u00fcnde ekonomik \u00e7\u0131karlar kadar, belki daha da \u00f6nemlisi ideolojik bir sava\u015f oldu\u011fu biliniyor. Coronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131yla toplumlar \u00fczerine \u00e7\u00f6kertilmek istenen havan\u0131n \u00e7aresizlik, moralsizlik, a\u00e7l\u0131k, kimsesizlik, g\u00fc\u00e7s\u00fcz, iradesiz ve \u00f6rg\u00fcts\u00fcz b\u0131rakma, toplumsuzla\u015ft\u0131rma oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Sadece ya\u015fl\u0131lar\u0131 de\u011fil, insanl\u0131\u011f\u0131 nefessiz b\u0131rakarak \u00f6ld\u00fcrmeye al\u0131\u015ft\u0131rma bi\u00e7imi hem psikolojik hem biyolojik bir sava\u015f, \u00f6z\u00fcnde ideolojik bir sava\u015f olarak s\u00fcrmektedir. Bu ideolojinin \u00f6z\u00fcnde, t\u0131pk\u0131 I\u015e\u0130D\u2019in kafa kesen, insanlar\u0131 canl\u0131 canl\u0131 cay\u0131r cay\u0131r yakan, \u00f6l\u00fcm\u00fcn ve tecav\u00fcz\u00fcn her bi\u00e7imini ba\u015fta kad\u0131nlar olmak \u00fczere halklara g\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0131rpmadan uygulayan, kindar bir sald\u0131rganl\u0131k var. Korku yaratarak, can alarak, can yakarak, tarihsel, toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel mirastan intikam alan, ahlaki ve insani de\u011ferleri yerle bir ederek uygulanan \u201c\u015fok doktrini\u201ddir.<\/p>\n \u201c\u015eok doktrini\u201d devletli sistemin, \u00f6zel sava\u015f merkezlerine ba\u011fl\u0131 olarak, ekonomik ve siyasi krizlerini a\u015fmak ve k\u00fcresel egemenli\u011fini peki\u015ftirmek i\u00e7in uygulad\u0131\u011f\u0131 politikalar\u0131 i\u00e7erir.\u00a0 Ekonomik krizler, sava\u015f ve i\u015fgaller, darbeler gibi, I\u015e\u0130D, COVID-19 salg\u0131n\u0131 da \u201c\u015fok doktrini\u201dnin uygulanma bi\u00e7imleri olarak birbirini tamamlamaktad\u0131r. \u00d6nce katliamdan, tecav\u00fczden, k\u0131r\u0131mdan ge\u00e7irip, hareketsiz, etkisiz k\u0131larak \u015foke etme, sonra ideolojik, politik, ekonomik stratejiyi hayata ge\u00e7irme birbirini takip eder. K\u00fcresel s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7ma, teknolojik uygulamalar, cinsiyet\u00e7i ya\u015fam alanlar\u0131 ve bi\u00e7imlerini dizayn etmenin, insan-toplum ili\u015fkilerini s\u0131f\u0131rlama ve tamamen devlete ba\u011flama, muhta\u00e7 ve mecbur k\u0131lma operasyonlar\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u00fcbirlik y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu operasyonlar\u0131n, ekonomik, askeri, siyasi, biyolojik ve toplumsal sonu\u00e7lar\u0131 ve gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck ama\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde derinlikli durmak zorunday\u0131z. Tahlil etmek kadar, bo\u015fa \u00e7\u0131karman\u0131n bilgi ve deneyimini biriktirmeyi, ya\u015fama ge\u00e7irme yol ve y\u00f6ntemlerine kafa yormay\u0131 \u00f6nemsemeliyiz. Ne devletler ne de toplumlar salg\u0131n \u00f6ncesi gibi, ekonomilerini, ya\u015famlar\u0131n\u0131 ve politikalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecektir.<\/p>\n Ya\u015famlar\u0131m\u0131z ve ya\u015fam alanlar\u0131m\u0131z \u00fczerine \u00e7\u00f6ken bu karabasan nereden ve nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 sorusu, \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Ekolojik m\u00fccadele son on y\u0131llar\u0131n en dinamik m\u00fccadele alan\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Ekolojik dengeyi tahrip eden, ozon tabakas\u0131n\u0131 delen, ormanlar\u0131 ekonomik ve teknolojik talan i\u00e7in yok ederek, insanl\u0131\u011f\u0131 nefessiz b\u0131rakmak isteyen devletli uygarl\u0131\u011f\u0131n en u\u00e7 sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. En son d\u00fcnyan\u0131n ci\u011ferleri olarak bilinen Amazon ormanlar\u0131n\u0131n aylarca m\u00fcdahale edilmeden, t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde cay\u0131r cay\u0131r yak\u0131lmas\u0131 ne anlama geliyordu? \u0130ddialara g\u00f6re, 5G teknolojisinin p\u00fcr\u00fczs\u00fcz alanlara ihtiya\u00e7 duydu\u011fu ve a\u011fa\u00e7lar\u0131 sevmedi\u011fi belirtiliyor. Beton y\u0131\u011f\u0131n\u0131 metropol kentlerin g\u00f6kdelenleri bu teknoloji i\u00e7in bir engel olu\u015fturmamakta, do\u011fan\u0131n masum \u00e7ocuklar\u0131, ye\u015filin, rahat nefes alman\u0131n muhte\u015fem harikalar\u0131 bozgunculuk yapmaktad\u0131r. Daha bu yang\u0131n\u0131n ate\u015fi s\u00f6nmeden ve dumanlar\u0131 t\u00fcterken, ekosistemindeki t\u00fcm canl\u0131lar cay\u0131r cay\u0131r yanarken, toplumlar\u0131n canl\u0131 haf\u0131zalar\u0131n\u0131, ahlaki ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerinin temsilcisi ya\u015fl\u0131lar\u0131 nefessiz b\u0131rakarak \u00f6ld\u00fcren ba\u015fka bir operasyonla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131 kald\u0131k.<\/p>\n \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n \u00fczerine y\u0131k\u0131lan end\u00fcstriyalizm ve a\u015f\u0131r\u0131 kentle\u015fmenin toprak, tar\u0131m, a\u011fa\u00e7, do\u011fal akarsu, ye\u015file d\u00fc\u015fman ilerleyi\u015finin nerede duraca\u011f\u0131 belli de\u011fil. En tehlikeli laboratuar denemeleri canl\u0131lar \u00fczerinde y\u00fcr\u00fct\u00fclen deneylerden olu\u015fuyor, hayvan klonlamadan insan klonlamaya dair g\u00fcndemler \u00e7ok yak\u0131n tarihe ait. Toplumsal etikten ve felsefeden kopan bilimin, iktidar ve sava\u015f tekelleri elinde nas\u0131l ve hangi y\u00f6ntemlerle kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilgisine yeterince sahip de\u011filiz. Bu anlamda ne d\u00fczeyde y\u0131k\u0131c\u0131, \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc, do\u011fay\u0131, toplumu ve gezegenimizi tahrip edici, ne d\u00fczeyde insanl\u0131k, do\u011fa ve gezegenimiz yarar\u0131na oldu\u011funun somut bilgisinden yoksunuz. Ancak ya\u015fayarak, tarihsel ve g\u00fcncel tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n dili ve sonucu, toplumdan ve kad\u0131ndan uzakla\u015fan ve ula\u015f\u0131lmaz k\u0131l\u0131nan bilginin, y\u0131k\u0131c\u0131, yokedici, hastal\u0131k \u00fcretici oldu\u011fu ve tekelci s\u00f6m\u00fcr\u00fc \u00e7arklar\u0131n\u0131 h\u0131zl\u0131 d\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n Toplum yarar\u0131na, hastal\u0131klar\u0131 iyile\u015ftirme, canl\u0131 ve cans\u0131z do\u011fay\u0131 tan\u0131ma, tahlil etme anlam\u0131nda olumluluk i\u00e7eren bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar, ba\u015flang\u0131\u00e7 amac\u0131ndan sapm\u0131\u015f durumda. \u0130nsan yarar\u0131 yerine, devlet ve tekel yarar\u0131n\u0131n ne d\u00fczeyde \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmesini sa\u011flayan bir d\u00f6nemden ge\u00e7iyoruz. Sa\u011fl\u0131k sistemlerinin h\u0131zla \u00e7\u00f6kmesi, toplumlar kadar devletlerin de \u00e7aresiz kalmas\u0131, toplum yarar\u0131 yerine, sava\u015fa, silahlanmaya yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 bir kez daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131ld\u0131. Bu anlamda sistem taraf\u0131ndan pompalanan g\u00fcndemler yerine, toplumsal hakikatten sapmayan, ger\u00e7ek bilgi ve bilinci takip etmenin yollar\u0131n\u0131 ke\u015ffetmek zorunday\u0131z. Vir\u00fcs\u00fcn insan eliyle \u00fcretilip \u00fcretilmedi\u011fi, hangi ko\u015fullarda ya\u015fay\u0131p ya\u015famad\u0131\u011f\u0131, canl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131, daha ka\u00e7 y\u0131l insanl\u0131\u011f\u0131 esir alaca\u011f\u0131 konular\u0131 yerine, derinle\u015fen sistem krizi ve egemenlik sava\u015flar\u0131yla ba\u011f\u0131n\u0131 kurmak \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n Manip\u00fcle edilen bilgilerle toplum ve ya\u015fam\u0131n seyri de manip\u00fcle edilmekte, insanl\u0131k kedinin fareyle oynad\u0131\u011f\u0131 gibi k\u0131s\u0131r bir d\u00f6ng\u00fcye hapsedilmek istenmektedir. Devletli sisteme her y\u00f6n\u00fcyle teslim etti\u011fimiz ya\u015fam ve ya\u015fam alanlar\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l toplumsalla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131m\u0131z ve ekonomiden siyasete, sa\u011fl\u0131ktan e\u011fitime kendi kaderimizi kendi ellerimizle nas\u0131l kuraca\u011f\u0131m\u0131z\u0131n aciliyetini g\u00f6rmek \u00f6nemli. Vir\u00fcs salg\u0131n\u0131n\u0131, sistemin do\u011fa ve toplum \u00fczerinde kurdu\u011fu s\u0131n\u0131rs\u0131z tahakk\u00fcm\u00fcn ve m\u00fcdahalenin sonu\u00e7lar\u0131ndan biri olarak yorumlamak m\u00fcmk\u00fcn. Bu anlamda \u00fczerinden aylar ge\u00e7mesine ra\u011fmen, can almaya devam eden ve \u00f6l\u00fcmlerin y\u00fczbinlerle ifade edildi\u011fi coronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 ve geli\u015fim seyrini irdeleyebiliriz.<\/p>\n Vir\u00fcslerin do\u011fa ve toplumsal do\u011fadaki yeri<\/strong><\/p>\n Corona, Latince k\u00f6kenli couronne s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcne dayan\u0131r ve ta\u00e7 anlam\u0131na gelmektedir. Frans\u0131zca\u2019da da couronne, ayn\u0131 anlama gelir. Yunanca koronis, Hind-Avrupa dillerinde korono halka, \u00e7ember anlamlar\u0131nda isimlendirilir. 2019, Aral\u0131k ay\u0131 sonunda tespit edilen COVID-19, daha \u00f6nceki coronavir\u00fcs t\u00fcrlerinden farkl\u0131 \u00f6zellikler ta\u015f\u0131yarak, so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7iminde ci\u011ferlere yerle\u015fip nefessiz b\u0131rakarak \u00f6l\u00fcmlere yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n K\u00fcrt\u00e7e\u2019de so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in; bape\u015f, bahor, zekem, serma girtin gibi isimler kullan\u0131l\u0131r. K\u00fcrt\u00e7e kavramlar, de\u011fi\u015fen hava ko\u015fullar\u0131n\u0131n insan ya\u015fam\u0131na etkisini ifadelendiren kavramlard\u0131r. Sadece de\u011fi\u015fen dengeleri ifade etmekte, ne olumsuz ne de olumlu anlam ta\u015f\u0131rlar. Bir\u00e7ok \u00fclkedeki grip, influenza gibi isimlerle benzer niteliktedir. K\u00fcrt\u00e7e\u2019de hastal\u0131\u011fa sebep olan vir\u00fcse ve hastal\u0131\u011fa verilen isim de ayn\u0131d\u0131r; so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Yine dikkate de\u011fer di\u011fer bir yan, belli bir hastal\u0131k veya bula\u015f\u0131c\u0131 etkiye neden olan vir\u00fcs ve bakteriler di\u015fil \u00f6\u011fe olarak ifade edilmektedir. \u00c7o\u011falma kabiliyetine ba\u011fl\u0131 olarak coronavir\u00fcs\u00fcn \u00f6zel \u00e7aba gerekmeden kendi do\u011fas\u0131 gere\u011fi, rahatl\u0131kla bula\u015fabildi\u011fi durumu da g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu tan\u0131m \u00e7ok abart\u0131l\u0131 say\u0131lmaz.<\/p>\n Latince\u2019de vir\u00fcs, “bir t\u00fcr zararl\u0131 mikroorganizma” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnden al\u0131nt\u0131d\u0131r ve zehir anlam\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r. K\u00fcrt\u00e7e WQF s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnde \u015f\u00f6yle ge\u00e7mektedir; vir\u00fcs di\u015fil bir kavramd\u0131r, \u201c(biyolojide) proten zar\u0131nda yer alan DNA ya da RNA par\u00e7alar\u0131d\u0131r. Canl\u0131 h\u00fccre sisteminde \u00e7o\u011falabilirler.\u201d<\/p>\n T\u0131p s\u00f6zl\u00fcklerinde vir\u00fcs\u00fcn canl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. \u00c7o\u011falma, genetik \u00f6zellikler ta\u015f\u0131mas\u0131, se\u00e7icilik \u00f6zelliklerinden kaynakl\u0131, canl\u0131 oldu\u011funu savunanlar da vard\u0131r. V\u00fccuda bula\u015fan zehir olarak tan\u0131mlanan vir\u00fcs\u00fcn, canl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek, pozitivist bilimin canl\u0131 ve cans\u0131z olgusunu nas\u0131l tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131yla ilgilidir. Vir\u00fcs\u00fcn belli bir s\u00fcreden sonra \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc, hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bireylerin daha sonra iyile\u015febildi\u011fi, fiziksel temas\u0131n olmamas\u0131 durumunda vir\u00fcs\u00fcn g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fti\u011fi ifade edilmektedir. Bununla beraber COVID-19 vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn defalarca mutasyon ge\u00e7irdi\u011fi, yani mekan ve ko\u015fullara g\u00f6re biyolojik olarak d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi belirtilmektedir. Bunlar y\u00fczeysel ve \u00e7eli\u015fkili de\u011ferlendirmeler olmakla birlikte, canl\u0131 ve cans\u0131zl\u0131k \u00e7eli\u015fkisini ayd\u0131nlatmaya \u0131\u015f\u0131k tutmaktad\u0131r.<\/p>\n Bilimcilik ve coronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131<\/strong><\/p>\n Pozitivist bilim, nesne olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, cans\u0131z olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 vir\u00fcs\u00fc \u00f6ld\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Kapitalist sistemin \u00e7\u0131karlar\u0131 gere\u011fi anlamland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f ve i\u015flevi somutla\u015fmam\u0131\u015f her canl\u0131, nesne olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu nesnele\u015ftirme anlay\u0131\u015f\u0131, ya\u015fam ve t\u00fcm varl\u0131klar i\u00e7in ge\u00e7erli olmaktad\u0131r. George Floyd gibi, insan rengi de bu nesnele\u015ftirici anlay\u0131\u015f\u0131n kurban\u0131, nefessiz b\u0131rak\u0131larak katletme gerek\u00e7esi olabilmektedir. Bir K\u00fcrt gencinin resmi devlet kanunlar\u0131nda yasakl\u0131 anadilinde m\u00fczik dinlemesinin bir \u00f6ld\u00fcrme gerek\u00e7esi olabilmesi gibi. Ataerkil zihniyetin ve kurumlar\u0131n\u0131n bin y\u0131llard\u0131r d\u00f6rt duvar aras\u0131nda tutarak bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyle bi\u00e7imlendirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 kad\u0131n\u0131, her t\u00fcrl\u00fc i\u015fkence, tecav\u00fcz ve soyk\u0131r\u0131ma u\u011fratmas\u0131 gibi.<\/p>\n Bu anlay\u0131\u015f temelinde g\u00fcncel ya\u015fam sisteminin nesnele\u015ftirildi\u011fi ve insanl\u0131k \u00fczerinde bilin\u00e7li olarak laburatuar deneylerinin uyguland\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini de ileri s\u00fcrebiliriz. Salg\u0131n s\u00fcreci b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya bir laboratuara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ve \u00fczerinde biyolojik m\u00fcdahaleler yap\u0131lan vir\u00fcs gibi, nas\u0131l reflesk g\u00f6sterece\u011fi, nereye kadar direnece\u011fi, teslim olaca\u011f\u0131 veya \u00f6lece\u011finin testleri yap\u0131lmaktad\u0131r. Biyolojik deneyler tarih boyunca de\u011fi\u015fik halklar, \u0131rklar \u00fczerinde uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle ka\u00e7\u0131r\u0131lan, esir al\u0131nan, soyk\u0131r\u0131ma u\u011frat\u0131lan halklar bu t\u00fcr deneylere maruz b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sava\u015flarda \u00f6zel sava\u015f y\u00f6ntemi olarak kullan\u0131lan hastal\u0131k salg\u0131nlar\u0131 -veba, \u0130spanyol gribi gibi- milyonlar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131, Hitler d\u00f6nemi, Vietnam sava\u015flar\u0131 d\u00f6nemi, K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi militanlar\u0131na uygulanan bask\u0131lar d\u00f6nemi, kad\u0131na her g\u00fcn uygulanan fiziki, d\u00fc\u015f\u00fcnsel, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, d\u00fc\u015f\u00fcnsel bask\u0131lar, belli ba\u015fl\u0131 \u00f6rnekler olarak verilebilir.<\/p>\n Durum bu ise, nesnele\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan canl\u0131 varl\u0131\u011f\u0131 cans\u0131z olarak g\u00f6stermek ve geli\u015febilecek olumsuz durumlara kar\u015f\u0131 tedbir alamamak, bilimin bilin\u00e7sizce yorumu olabilir! Sosyal ya\u015fam\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan ve sadece s\u00f6m\u00fcr\u00fc sisteminin tekelinde \u00e7al\u0131\u015fan bilim, bozulan sosyaliteye dair \u00e7\u00f6z\u00fcm de geli\u015ftirmez. Zaten sosyal bilimin geli\u015ftirece\u011fi ya\u015fam modeli, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn ev hapishaneleri olmu\u015ftur. Bunu sadece jineoloj\u00ee dile getirmiyor, sosyal ya\u015fam\u0131n renklerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve tarihsel-toplumsal ger\u00e7ekli\u011fiyle bulu\u015fma m\u00fccadelesi veren her toplumsal yap\u0131, birey a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirmektedir. Bu durum, \u00f6zne-nesne ay\u0131r\u0131m\u0131na dayanan bilimsel, felsefik, ideolojik yorumun, yakla\u015f\u0131m\u0131n ne kadar sakat ve \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz oldu\u011funu ifade etmekte, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n Bill Gates gibi d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck tekellerinden birinin denetiminde olan D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc; \u201cCoronavir\u00fcs\u00fc hayvanlar aras\u0131nda yayg\u0131n olan b\u00fcy\u00fck bir vir\u00fcs grubudur. Bilim insanlar\u0131n\u0131n zoonotik olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131, nadir durumlarda, hayvanlardan insanlara bula\u015fabilir\u201d demektedir. Bu salg\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilecek a\u015f\u0131n\u0131n bulunmas\u0131na onay veren patent sahibi de yine Bill Gates\u2019in kendisi olmaktad\u0131r. Daha ilk d\u00f6nemlerde hastal\u0131\u011f\u0131n ilac\u0131n\u0131 buldu\u011funu belirten Frans\u0131z doktorun \u00f6l\u00fcmle tehdit edilmesi, ABD\u2019de yine \u00f6nemli sonu\u00e7lara ula\u015fm\u0131\u015f \u00c7inli bir doktorun \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi, bu tekellerin k\u00fcresel \u00e7\u0131karlar\u0131 ve ama\u00e7lar\u0131yla a\u00e7\u0131klanabilecek durumlard\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131 \u00fcreten ve \u00e7aresini bulan\u0131n ayn\u0131 kaynak olmas\u0131, ger\u00e7e\u011fi a\u015fikar k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n A\u011f\u0131r Akut Solunum Sendromu SARS-CoV, 2002 y\u0131l\u0131n\u0131n Kas\u0131m ay\u0131nda Hong Kong\u2019da misk kedilerinden yay\u0131larak 37 \u00fclkede bine yak\u0131n insan \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olur. Solunum Sendromu MERS-CoV, 2012 y\u0131l\u0131nda Suudi Arabistan\u2019da tek h\u00f6rg\u00fc\u00e7l\u00fc develerden Ortado\u011fu, Arap Yar\u0131madas\u0131 ve baz\u0131 Avrupa \u00fclkelerine yay\u0131ld\u0131 ve iki y\u00fcz\u00fcn \u00fczerinde insan ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi. COVID-19 (ilk adland\u0131rma 2019-nCoV) ise 2019\u2019un 31 Aral\u0131k\u2019\u0131nda \u00c7in\u2019in Vuhan \u015fehrinde yarasalardan t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131ld\u0131. Y\u00fczbinlerce insan\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirmesine yol a\u00e7t\u0131 ve salg\u0131n\u0131n ne zamana kadar etkili olaca\u011f\u0131 ya\u015fanarak g\u00f6r\u00fclecek. Bu bilgiler, D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lan resmi bilgileri i\u00e7ermekte, ancak sadece \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131 \u00fczerinde durarak salg\u0131nlar\u0131 ve etkilerini de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n \u00d6nceki coronavir\u00fcs salg\u0131nlar\u0131n\u0131n etkisini, \u00f6l\u00fcmleri kat kat a\u015fan, t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkileyen 2020 y\u0131l\u0131na damgas\u0131n\u0131 vuran bir salg\u0131nla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Salg\u0131n\u0131n insan sosyolojisi, toplumsal psikoloji, ekonomi, sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim vb t\u00fcm ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 nas\u0131l ve ne kadar etkiledi\u011fi, kapsaml\u0131 tahlilleri gerekli k\u0131l\u0131yor. Bu d\u00f6nemde insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131na d\u00f6n\u00fck yap\u0131lan tek a\u00e7\u0131klama, sosyal tecrit ve herkesin eve kapanmas\u0131 olmu\u015ftur. Toplumlar\u0131n mevcut bilim kurumlar\u0131ndan, sa\u011fl\u0131k \u00f6rg\u00fctlerinden ve hizmetinden \u00e7\u00f6z\u00fcm beklentisi olduk\u00e7a zedelenmi\u015ftir. Toplumsal ya\u015fam\u0131 ve ihtiya\u00e7lar\u0131 gidermeyi tamamen devlete ba\u011flayan devletli zihniyet, toplumlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir tart\u0131\u015fma konusudur ve sonu\u00e7lar\u0131 salg\u0131n d\u00f6neminde daha net ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Eve kapat\u0131lan kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar, bir\u00e7ok cinsiyet\u00e7i sald\u0131r\u0131 ile y\u00fczy\u00fcze b\u0131rak\u0131ld\u0131. Ekonomik kriz derinle\u015ftik\u00e7e, k\u00fc\u00e7\u00fck esnaf iflas ederken, Amazon ve Reihnmetall gibi uluslararas\u0131 tekeller zenginle\u015fti. E\u011fitim ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel \u00e7al\u0131\u015fmalar, 5G tekni\u011fi ile on-line e\u011fitim sistemine ge\u00e7irilerek, toplumsall\u0131ktan kopar\u0131ld\u0131. Yaln\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lan, tecrit edilen insanlar, daha fazla teknik denetime itirazs\u0131z tabi olmak zorunda b\u0131rak\u0131ld\u0131. En \u00e7ok korkulan durumlardan biri insanlar\u0131n yaln\u0131z \u00f6l\u00fcme terkedilmesiydi ve insanlar evlerinde g\u00fcnlerce sonra yaln\u0131z ve \u00f6l\u00fc bulundular. Toplumun \u00f6l\u00fc g\u00f6mme ve can suyu verme gelenekleri basitle\u015ftirildi, toplu \u00f6l\u00fcmlere toplu mezarlar yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n Geli\u015ftirilen korku atmosferinden hastal\u0131\u011f\u0131n ba\u015f g\u00f6sterdi\u011fi \u00fclkelerde ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal mekanizmalar\u0131 g\u00fcndeme girdi. Toplumun sistem kar\u015f\u0131t\u0131 tepkilerini dile getirdi\u011fi g\u00f6steri, protesto haklar\u0131n\u0131n soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasaklar\u0131 gerek\u00e7esiyle engellenmesi, \u00f6zel ve psikolojik sava\u015f\u0131n insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma ad\u0131 alt\u0131nda uygulanmas\u0131 anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Halklar\u0131 bu \u015fekilde denetim alt\u0131na alma, reflekssiz b\u0131rakmaya d\u00f6n\u00fckt\u00fcr. Halklar\u0131n g\u00f6steri alanlar\u0131 olan sokaklar yasaklan\u0131rken, devletin askeri, polisi, h\u0131rs\u0131z\u0131, doland\u0131r\u0131c\u0131s\u0131, fa\u015fisti sokaklara ak\u0131n etmi\u015ftir. Toplumun t\u00fcm kesimlerine yetecek t\u0131bbi donan\u0131m\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek, bir\u00e7ok insan evlerinde \u00f6l\u00fcme terk edildi. Ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n bulundu\u011fu koruma evleri, \u00f6l\u00fcm evlerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n Devletler, toplumlar\u0131 denetim alt\u0131na almak i\u00e7in, polisleri soka\u011fa salarak halk\u0131 evlere kapatmay\u0131, ceza ya\u011fd\u0131rmay\u0131 bir y\u00f6ntem olarak kulland\u0131. \u0130spanya gibi \u00f6rneklerde, 4 ki\u015filik kriz masas\u0131; 2 asker, 1 polis ve 1 doktordan olu\u015fturan, salg\u0131n s\u00fcrecini sa\u011fl\u0131kl\u0131 a\u015fmak yerine, g\u00fcvenlik tedbirleriyle a\u015fmay\u0131 ama\u00e7layan devlet politikalar\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kabildi. G\u00fcnl\u00fck olarak sunulan \u00f6l\u00fc say\u0131lar\u0131n\u0131n psikolojik bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda toplum \u00f6l\u00fcm-ya\u015fam s\u0131n\u0131r\u0131nda s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmak istenirken, g\u00fcvenlik tedbirleri ile askeri disiplin ve talimatlarla y\u00f6netilmeye al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Salg\u0131na ili\u015fkin yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalarda, d\u00fc\u015fman ordusu kar\u015f\u0131s\u0131nda sava\u015fan bir militarist g\u00fc\u00e7 gibi ifadeler ve dil kullan\u0131l\u0131r. Salg\u0131n hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 \u201cBu sava\u015f\u0131 kazanaca\u011f\u0131z; bu illetin \u00fcstesinden gelece\u011fiz; hep beraber m\u00fccadele edece\u011fiz; bu s\u00fcreci hastalanmadan, evlerden \u00e7\u0131kmadan, birbirimize temas etmeden in\u015fallah sonland\u0131raca\u011f\u0131z\u201d gibi kavram ve c\u00fcmleler kullan\u0131lmas\u0131 buna \u00f6rnektir.<\/p>\n Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam ve toplum anti-kapitalist olmaktan ge\u00e7er<\/strong><\/p>\n Abdullah \u00d6calan \u201cSa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi \u00f6z imk\u00e2nlar\u0131yla koruyamayan toplumun temeli, varolu\u015f ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ya tehdit alt\u0131ndad\u0131r veya t\u00fcm\u00fcyle yitirilmi\u015ftir\u201d tespitini yapar. Kapitalist tekellerin azami k\u00e2r kanununa ba\u011flanan, \u00f6zel \u015firketlerin eline teslim edilen insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, varolu\u015funu tehlikeye sokmu\u015f durumdad\u0131r. Do\u011fru bilgi ve do\u011fru tespitlerle tedavilerin y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcp y\u00fcr\u00fct\u00fclmedi\u011fi bile tart\u0131\u015fma konusudur. Ya\u015fam ve sa\u011fl\u0131k hakk\u0131n\u0131 korumay\u0131, \u00f6z iradeye ve \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011fe dayand\u0131rma, alternatif sa\u011fl\u0131k, ya\u015fam ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n temel boyutlar\u0131ndan birini olu\u015fturmaktad\u0131r. Halklar\u0131n \u00f6zsavunmas\u0131n\u0131n temeli ve devlete-tekellere teslim edilemeyecek kadar ya\u015famsal, hassas bir alan\u0131 ifade ediyor.<\/p>\n Jineoloj\u00ee olarak, toplum ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, do\u011fal tedavi y\u00f6ntemleri, \u015fifac\u0131l\u0131kla yeniden bulu\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini savunmaktay\u0131z. \u201cJineoloj\u00ee, bu diyalekti\u011fi, iyilik ve iyile\u015ftirme temelinde, toplumsal tarihin ba\u015flang\u0131c\u0131ndaki \u00f6z\u00fcne g\u00f6re yeniden kurman\u0131n bilimi olarak, sa\u011fl\u0131k alan\u0131n\u0131 ele almaktad\u0131r. Sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda jineoloj\u00eek bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6rerken, kapitalizmin ilkel sermaye d\u00f6neminde cay\u0131r cay\u0131r yak\u0131lan bilge kad\u0131nlar\u0131n sa\u011falt\u0131c\u0131 bilgilerini \u00f6z\u00fcmsemektedir\u201d tespiti, Jineoloj\u00eeye Giri\u015f Kitab\u0131\u2019nda yer almaktad\u0131r. Modern t\u0131bb\u0131n, bilge kad\u0131nlar\u0131 cad\u0131 diye diri diri yak\u0131p sa\u011fl\u0131k bilgilerine elkoyarak devlet eliyle geli\u015ftirildi\u011fi bilgisine sahibiz. Kimyevi ila\u00e7lar\u0131 tamamen reddetmemekle birlikte, kayna\u011f\u0131n\u0131n do\u011fal bitkiler oldu\u011funu bilerek, do\u011fal t\u0131p alan\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi ve bilge kad\u0131nlar\u0131n bilgisinin canland\u0131r\u0131lmas\u0131, insan kaderi-sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n pazar konusu olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda hayati rol oynayacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin tedavisi bulunamayan veya bulunmak istenmeyen solunum yolu enfeksiyonlar\u0131 ve karaci\u011fer hastal\u0131klar\u0131n\u0131, devedikeni otu ve \u00e7ekirde\u011finin k\u0131sa s\u00fcrede iyile\u015ftirebilece\u011fini rahatl\u0131kla s\u00f6ylemek, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131n\u0131n bilgi yap\u0131lanmas\u0131na bir darbe gibi gelebilir.<\/p>\n Bilimi kapitalist zihniyetin etkisinden kurtard\u0131k\u00e7a ve maddi-iktidar zemininden kopard\u0131k\u00e7a sosyal bilim ba\u015fta olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn bilim alanlar\u0131n\u0131n rengi de\u011fi\u015fecektir. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z co\u011frafya ve Ortado\u011fulu halklar\u0131n do\u011fal ve toplumsal bilgileri, kapitalist modernite taraf\u0131ndan tamamen ele ge\u00e7irilememi\u015ftir. Toplumsal bilgi canl\u0131d\u0131r ve halklar\u0131n bilgi birikimi ya\u015fam\u0131n\u0131, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131, ge\u00e7mi\u015f ve gelece\u011fini g\u00fcvence alt\u0131na almaya yetebilecek d\u00fczeydedir. Sava\u015f ve katliamlarla soyk\u0131r\u0131m\u0131n e\u015fi\u011fine getirilen halklar ve \u00f6zellikle kad\u0131nlar, hazine de\u011ferindeki bu bilgilerini korumakta; iyi ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 insan ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in kullanmaktad\u0131r. Bu ger\u00e7eklik, kad\u0131n bilimi jineoloj\u00eenin toplum bilim olma iddias\u0131n\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc dayanaklar\u0131ndan biridir. D\u00fcnyadaki t\u00fcm kad\u0131nlar, bu bilgi birikimlerini hastal\u0131k ve \u00f6zel sava\u015f y\u00f6ntemlerine kar\u015f\u0131, temel bir \u00f6zsavunma y\u00f6ntemi olarak de\u011ferlendirebilir, varl\u0131klar\u0131n\u0131 ve ya\u015famlar\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alabilir.<\/p>\n \u00d6zg\u00fcr ve ortak ya\u015fam toplumsal \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretir<\/strong><\/p>\n Vir\u00fcs\u00fcn giremedi\u011fi alanlar\u0131n, alternatif sistem, \u00f6zg\u00fcr toplum ve ya\u015fam m\u00fccadelesinin, aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu alanlar olmas\u0131, d\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n ve insanl\u0131\u011f\u0131n y\u00fcz\u00fcn\u00fc d\u00f6nmesi gereken y\u00f6n\u00fc g\u00f6stermektedir. Zapatistalar\u0131n \u00f6zerk ya\u015fam alanlar\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 tedbirler, Kuzey ve Do\u011fu Suriye \u00d6zerk Y\u00f6netimi\u2019nin kom\u00fcnal ya\u015fam \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne dayanan tedbirleri, coronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcreten \u00f6rneklerdir. Yine do\u011fal ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 terketmeyen k\u00f6yler, kooperatifler etraf\u0131nda geli\u015ftirilen otonom ya\u015fam alanlar\u0131, hastal\u0131k salg\u0131n\u0131na ve devlet\u00e7i bask\u0131 ve tecrit politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 durabilmi\u015f, ya\u015famlar\u0131n\u0131, toplumsall\u0131klar\u0131n\u0131 ve sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 koruyabilmi\u015ftir.<\/p>\n Fa\u015fist, soyk\u0131r\u0131mc\u0131, devlet gelene\u011fi, Ortado\u011fu ve K\u00fcrdistan\u2019da vir\u00fcs afetini; sava\u015f ve i\u015fgal sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 derinle\u015ftirme ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131rma zemini olarak kullanmaktad\u0131r. Demokratik ulus \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne kar\u015f\u0131, Asuri-S\u00fcryani, Keldani, Ermeni, K\u00fcrt, Arap halklar\u0131 \u00f6zel sava\u015f y\u00f6ntemleriyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirilmek, inkar ve imha ile boyun e\u011fdirme politikas\u0131 derinle\u015ftirilmek istenmektedir. Halklar\u0131n \u00f6z iradesine, \u00f6zy\u00f6netimine dayal\u0131 siyaset ve sistem aray\u0131\u015f\u0131 ve \u00f6rg\u00fctlenmelerini b\u00fcy\u00fck bir tehdit olarak g\u00f6rmekte ve ortadan kald\u0131rman\u0131n a\u00e7\u0131k ve gizli sald\u0131r\u0131lar\u0131, toplumsal ya\u015fam\u0131 bozma y\u00f6nelimleri geli\u015ftirilmektedir. T\u00fcrk devleti, Kuzey K\u00fcrdistan\u2019da belediyelere kayyum atama, halk iradesini zindanlara kapatma, kad\u0131n \u00f6rg\u00fctlerini etkisizle\u015ftirme, \u00f6ld\u00fcrme, tutuklama vb her t\u00fcrl\u00fc sindirme y\u00f6ntemini devreye koyan bir fa\u015fizm uygulamaktad\u0131r. G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019\u0131 i\u015fgal ve gerilla alanlar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irme, Kuzey ve Do\u011fu Suriye\u2019yi i\u015fgal giri\u015fimlerine kar\u015f\u0131, \u00f6zg\u00fcr varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alanlar\u0131n\u0131 savunma, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam\u0131n \u00f6nceli\u011fini olu\u015fturmaktad\u0131r. Halklar\u0131n ortak iradesinin, kom\u00fcn ve meclisler temelinde geli\u015ftirdi\u011fi \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck hem vir\u00fcs salg\u0131n\u0131na ve devletli sistemin sald\u0131r\u0131 salg\u0131n\u0131na kar\u015f\u0131 ortak bir direni\u015f olarak \u015fekilleniyor.<\/p>\n Sava\u015f ve y\u0131k\u0131m\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131, sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim, ya\u015fam g\u00fcvenli\u011fini, \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flama, ya\u015famsal ihtiya\u00e7lar\u0131 kom\u00fcnal \u00e7aba ile kar\u015f\u0131lama, bir ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131t imkanlar, ambargo, a\u011f\u0131r sava\u015f sonu\u00e7lar\u0131, g\u00f6\u00e7ler, birey ve toplum sosyolojisi, psikolojisi \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 hem maddi hem manevi sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u015fma ile coronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadele bir arada y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Toplumsal ve bireysel maneviyat\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131, kollektif ya\u015fam ve direni\u015f k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn moral etkisi, \u00f6zerk y\u00f6netimin ald\u0131\u011f\u0131 ya\u015famsal tedbirleri tamamlayan bir rol oynamaktad\u0131r. Ya\u015fanan zorluklar, ekonomik zorlanmalar, kom\u00fcn ve meclislerin ekonomik yard\u0131mlar\u0131 ile giderilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131larak, imkanlar do\u011frultusunda geli\u015febilecek salg\u0131n durumuna kar\u015f\u0131 sa\u011fl\u0131k tedbirleri al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. En \u00f6nemli tedbir, \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve e\u011fitimli toplum olma ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 yerel \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne dayanarak kar\u015f\u0131lama olmaktad\u0131r. Halk herhangi bir s\u0131k\u0131nt\u0131 ve kayg\u0131ya girmemi\u015f, hatta ne yapabileceklerini \u00f6zerk y\u00f6netime kendileri talep etmi\u015f, kendileri tedbirlerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Demokratik ekolojik kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc paradigman\u0131n temel de\u011feri olan ahlaki, politik \u00f6l\u00e7\u00fclerini bu tutumuyla ya\u015famsalla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f, toplumsalla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Toplumsal k\u00fclt\u00fcr ve ahlak\u0131n ya\u015fama y\u00f6n vericili\u011fi etkilidir. \u00c7ocuklar ya\u015fl\u0131lar\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131, k\u0131tl\u0131k, hastal\u0131k, sava\u015f hikayelerinin yan\u0131s\u0131ra, ho\u015fg\u00f6r\u00fc, kahramanl\u0131k, devrimcilik, ekolojik a\u015fk hikayeleri ile b\u00fcy\u00fcmektedir. Her aile b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc yeni neslin ilk \u00f6\u011fretmeni, ya\u015fam ruhu olmaktad\u0131r. Bu nedenle b\u00fcy\u00fckleri, canl\u0131 tarih ve gelece\u011fin bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr, ya\u015fl\u0131lar\u0131n\u0131 ya\u015famlar\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 olarak ele al\u0131rlar. Sistem krizinin yaratt\u0131\u011f\u0131 salg\u0131n ya\u015fl\u0131lar\u0131 de\u011fersiz k\u0131l\u0131p hedeflerken, Ortado\u011fu insan\u0131, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00fcvencesi olarak anlamland\u0131rmakta, sahip \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n Coronovir\u00fcs s\u00fcrecinde g\u00fcvenli olmayan ev, aile ger\u00e7e\u011finin kad\u0131na d\u00f6n\u00fck \u015fiddet ve bask\u0131 ile g\u00fcndemle\u015fmesine kar\u015f\u0131n, Kongreya Star \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda yarat\u0131lan kad\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fcc\u00fc ve etkisi ev-aile ya\u015fam\u0131nda hissedilmektedir. Sorunlar\u0131n tamamen a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn olmasa da evin ya\u015fan\u0131l\u0131r k\u0131l\u0131nmas\u0131nda \u00f6nemli bir yol al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 belirtilebilir. Demokratik devrim, demokratik aile ili\u015fkilerinin geli\u015fimine yava\u015f yava\u015f n\u00fcfuz etmekte, erke\u011fin \u015fiddet e\u011filimini frenlemekte, kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 rahatlatmaktad\u0131r.<\/p>\n Ekonomik ve t\u0131bbi ihtiya\u00e7lar\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 platformlarda, kad\u0131n \u00f6nc\u00fcler, herkesin hayvanc\u0131l\u0131k, ar\u0131c\u0131l\u0131k, bah\u00e7ecilik, ziraat\u00e7ilik vb. y\u00f6ntemlerle ge\u00e7inebilece\u011fini belirtmi\u015f, bu konuda yard\u0131mlar ve yat\u0131r\u0131mlar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Jinwar\u2019da a\u00e7\u0131lan \u015eifajin ile \u015fifac\u0131l\u0131k gelene\u011fini canland\u0131rma ve kendi sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma ve hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmenin do\u011fal, toplumsal y\u00f6ntemlerinin geli\u015ftirilmesine \u00f6nc\u00fcl\u00fck edilmi\u015ftir. D\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen devletleri sava\u015fa ve sava\u015f tekni\u011fine yat\u0131r\u0131m yapt\u0131klar\u0131 bir s\u00fcre\u00e7te, Ortado\u011fu ve K\u00fcrdistanl\u0131 kad\u0131n y\u00f6neticiler do\u011fal gelir kaynaklar\u0131na, yerinden y\u00f6netim sistemine, e\u015fit ve \u00f6zg\u00fcr kad\u0131n-erkek ili\u015fkilerine, halklar\u0131n birlikte nas\u0131l daha iyi ya\u015fayabilece\u011fine dikkat \u00e7ekmi\u015f, \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmi\u015ftir. Bu \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemleri toplumu ikna etti\u011finden ve kad\u0131n\u0131n bilin\u00e7 geli\u015fkinli\u011fi, \u00f6rg\u00fctleme d\u00fczeyi, emek y\u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan do\u011fal \u00f6nc\u00fc konumuna gelmi\u015f, K\u00fcrdistan devriminin bir kad\u0131n devrimi oldu\u011fu belirlemesi, halk aras\u0131nda kabul g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Kad\u0131n devrimi ve kad\u0131n etraf\u0131nda yeniden \u00f6r\u00fclen \u00f6zg\u00fcr e\u015fya\u015fam; hastal\u0131k ta\u015f\u0131yan erkek egemen zihniyetin dinci, milliyet\u00e7i, cinsiyet\u00e7i, bilimci s\u00f6ylem, kavram, kuram ve yapt\u0131r\u0131mlar\u0131na alternatif olmaktad\u0131r. Jineoloj\u00ee bu devrimi ve ya\u015famsal etki alanlar\u0131n\u0131 irdeleyerek, kad\u0131n ve toplumlar\u0131n direngen damarlar\u0131n\u0131 canl\u0131 tutacak olan demokratik modernitenin bilimsel alan\u0131 olarak geli\u015fmektedir.<\/p>\n Kad\u0131n devrimi sahas\u0131nda geli\u015fen bu t\u0131bbi ve toplumsal tedbirler, K\u00fcrdistan\u2019\u0131n di\u011fer alanlar\u0131n\u0131 da etkilemekte ve d\u00fcnya halklar\u0131 i\u00e7in de bir umut olmaktad\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinden kad\u0131nlar, dayan\u0131\u015fma \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 geli\u015ftirmi\u015f, kendilerini ruhsal, d\u00fc\u015f\u00fcnsel olarak koruma, salg\u0131n hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 tedbir geli\u015ftirme \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde olmu\u015ftur. S\u00f6m\u00fcrgeci sava\u015flara ve salg\u0131na kar\u015f\u0131 direnen K\u00fcrdistan kad\u0131n\u0131n\u0131n yan\u0131nda olduklar\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir. D\u00fcnya kad\u0131nlar\u0131n\u0131n duyarl\u0131, dayan\u0131\u015fmac\u0131 ruhunu ortaya koymu\u015flard\u0131r. Venezuellal\u0131 bir ana, ekolojik ve kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc Jinwar Kad\u0131n K\u00f6y\u00fc Meclisi\u2019nden erkek \u015fiddetine kar\u015f\u0131 perspektif isterken; \u0130talya, \u0130spanya, Fransa ve Almanya gibi Avrupa \u00fclkeleri ve bir\u00e7ok \u00fclke kad\u0131nlar\u0131, kapitalist sistemin coronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131na yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 mercek alt\u0131na alarak, anti-kapitalist, anti-fa\u015fist m\u00fccadeleyi y\u00fckseltme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye ve Kuzey K\u00fcrdistan\u2019da, Avrupa\u2019da ya\u015fayan K\u00fcrdistanl\u0131lar aras\u0131nda geli\u015ftirilen karde\u015f aile kampanyalar\u0131, toplumsal dayan\u0131\u015fman\u0131n geli\u015fmesine katk\u0131 sunmu\u015ftur. Yine d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fik yerlerinde bulunan kollektiflerin ortak ya\u015fam ve dayan\u0131\u015fma ruhunu canl\u0131 tutan yard\u0131mla\u015fma \u00e7abalar\u0131, tecride kar\u015f\u0131 toplumsal ruh ve sahiplenmenin \u00f6nemli \u00f6rnekleridir. Almanya gibi kimi Avrupa \u00fclkelerinde k\u00f6ylerde toplumsal yard\u0131mla\u015fman\u0131n geli\u015fmesi, \u00f6zellikle \u00fclkelerinden g\u00f6\u00e7mek zorunda kalan halklara d\u00f6n\u00fck yap\u0131lan dayan\u0131\u015fma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, dostluk ili\u015fkilerini ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Jineoloj\u00ee alternatif bilim y\u00f6ntemidir<\/strong><\/p>\n Jineoloj\u00ee olarak, kapitalist modernitenin bireyci ideolojik yap\u0131lar\u0131 a\u015f\u0131ld\u0131k\u00e7a ve maddi kal\u0131plara indirgenen bilimcilik anlay\u0131\u015f\u0131 k\u0131r\u0131ld\u0131k\u00e7a, kapitalizmin sembol ve rit\u00fcelleri bilince \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p reddedildik\u00e7e, halklar\u0131n \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam se\u00e7imlerini geli\u015ftirebilece\u011fine inan\u0131yoruz. Semboller, devlet\u00e7i zihniyetin kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131, rit\u00fceller ise ezberlenmi\u015f ve kan\u0131ksanm\u0131\u015f\u00a0 geleneklerini ifade ediyor.<\/p>\n Bilgi yap\u0131lanmalar\u0131 \u00f6zg\u00fcr tart\u0131\u015fmaya dayal\u0131 geli\u015fir. Kapal\u0131 laboratuarlarda sakl\u0131 mekanlarda, gizli \u00fcretilmez. Toplumsal ve ya\u015famsal alanlar\u0131n ve ihtiya\u00e7lar\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131kar ve \u015fekillenir. S\u00fcregelen bilgi yap\u0131lar\u0131n\u0131 kad\u0131n etraf\u0131nda geli\u015ftirilecek olan hakikat \u00e7er\u00e7evesinde yeniden yorumlayabilirsek ve yorumumuzu anlam b\u00fct\u00fcnselli\u011fi i\u00e7erisinde ya\u015fama uyarlayabilirsek, kad\u0131n\u0131n bilgi \u00e7a\u011f\u0131 kendisini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lar. Aksi takdirde ezberlenen bilgi yap\u0131lar\u0131n\u0131 tekrarlam\u0131\u015f oluruz. Tekrarlanan bilgi, zaten bir t\u0131kanma i\u00e7indedir ve bu t\u0131kanma kapitalist sistemin \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Bilgili ki\u015filere ayd\u0131n denilmektedir. D\u00fc\u015f\u00fcncedeki duruluk, sadelik ve \u0131\u015f\u0131k s\u00f6zle d\u0131\u015fa yans\u0131makta, pratik politikada eyleme d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Bilgeler, bilindi\u011fi gibi ilk \u015fifac\u0131lar ya da di\u011fer ad\u0131 ile otac\u0131lard\u0131r. \u015eifac\u0131lar sadece belli bir hastal\u0131\u011f\u0131 ya da a\u011fr\u0131y\u0131 iyile\u015ftiren ki\u015filer de\u011fildir, ayn\u0131 zamanda do\u011fa ve toplum dengesini g\u00f6zetenlerdir. Do\u011fan\u0131n ve toplumun bozulan dengesini yeniden kurmay\u0131 varl\u0131k gerek\u00e7esi g\u00f6ren, s\u00fcrekli g\u00f6zlemleyen kad\u0131n \u00f6nc\u00fcleri ve kad\u0131n bilgisi olarak ele alabiliriz. Kad\u0131n taraf\u0131ndan g\u00f6zetlenen ve korunan metafizik dengedir. Ruhun, duygunun, akl\u0131n ahengidir, maddi ili\u015fkiler de bu ahenge g\u00f6re \u015fekillenir. Toplumsall\u0131\u011f\u0131 \u00f6ren duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncenin mayas\u0131n\u0131 olu\u015fturan temeldir bu. G\u00fcncel ve maddi olan\u0131 koruma ve tedbir geli\u015ftirme ise, bireycili\u011fi en \u00fcst d\u00fczeyde ya\u015fayanlar\u0131n ve geli\u015ftirmek isteyenlerin y\u00f6ntemi olabilir.<\/p>\n T\u00fcm insanlara, 25 dakikada bir ellerini lavabolarda sabunla y\u0131kama bir tedbir olarak sunuldu. Afrika\u2019da bir y\u0131lda susuzluktan ve a\u00e7l\u0131ktan \u00f6len \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n 100 bini buldu\u011fu UNICEF raporlar\u0131nda ge\u00e7iyor. Bir\u00e7ok insan, ancak i\u00e7mek i\u00e7in su bulabilmektedir. Y\u00fczy\u0131llard\u0131r yoksul b\u0131rak\u0131lan halklar\u0131n lavabolar\u0131 da yoktur. Temizlik perspektifi veren modern bilimin modern s\u00f6zc\u00fcleri, sadece laboratuar zeminlerinde ve sistem okullar\u0131n\u0131n s\u0131ralar\u0131nda ezberlemi\u015f olduklar\u0131 kavramlar\u0131 halka sunmaktad\u0131r. Buna bilimsel y\u00f6ntem veya sosyal bilim diyemeyiz. \u0130nsan eme\u011finin piyasalar\u0131n hammaddesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bu \u00e7a\u011fda, kapitalist sistemin bilgisiz uygulay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n topluma bilim ad\u0131na verebilece\u011fi perspektifler de sahte, k\u00f6ks\u00fcz, zararl\u0131 ve sa\u011falt\u0131c\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n Sezgisel duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnceden uzakla\u015fan laboratuar biliminin kuru ak\u0131lc\u0131l\u0131\u011fa dayanan perspektifi, sistem uygulac\u0131lar\u0131na ait olabilece\u011fi ve sadece emek s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne hizmet edece\u011fini bilmek \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Bunu bilmek, te\u015fhir etmek, bilim alan\u0131nda \u00e7aba g\u00f6steren herkes i\u00e7in devrimsel nitelik ta\u015f\u0131r ve toplumsal bilimin geli\u015fmesine hizmet eder. Jineoloj\u00ee bu \u00e7abalar\u0131n toplam\u0131 ve etkisiyle, bilimsel devrim sahalar\u0131n\u0131 geli\u015ftirme ve geni\u015fletme aray\u0131\u015f\u0131 ve \u00e7abas\u0131ndad\u0131r. Toplumlar\u0131n bayram hali, ya\u015fam bi\u00e7iminine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnceye kadar da bu \u00e7aba ve emek devam edecektir.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Yararlan\u0131lan Kaynaklar; <\/strong><\/p>\n Kapitalist Modernitenin A\u015f\u0131lma Sorunlar\u0131 ve Demokratikle\u015fme – Abdullah \u00d6calan<\/p>\n Jineoloj\u00eeye Giri\u015f Kitab\u0131<\/p>\n WQF Kurdi Ferheng<\/p>\n D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn coronavir\u00fcs\u00fc hakk\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalar<\/p>\n Kuzey ve Do\u011fu Suriye \u00d6zerk Y\u00f6netimi\u2019nin coronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 ile ilgili kamuoyuna yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klama<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jineoloj\u00ee Akademisi olarak Ortado\u011fu ve d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde ya\u015fanan bilimcilik krizini ve kapitalist sistemin yaratt\u0131\u011f\u0131 krizleri ele al\u0131p yorumlama ihtiyac\u0131 duyduk. T\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n g\u00fcndeminde yer alan coronavir\u00fcs\u00fcn\u00fc kapitalist sistemin salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnsel zehrin bir sonucu olarak de\u011ferlendirip ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z verileri bu belge ile payla\u015fmak istedik. D\u00fcnya g\u00fcndemine giren COVID-19\u2019un ne oldu\u011fu, neden toplumsal kaos haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":818,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27,32],"tags":[],"class_list":["post-817","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-basinda","category-tirki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/817","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=817"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/817\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":819,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/817\/revisions\/819"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/818"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=817"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=817"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=817"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n