{"id":702,"date":"2020-04-10T21:35:30","date_gmt":"2020-04-10T18:35:30","guid":{"rendered":"http:\/\/jineoloji.eu\/tr\/?p=702"},"modified":"2020-04-12T20:29:55","modified_gmt":"2020-04-12T17:29:55","slug":"jineolojiye-dair","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/jineolojiye-dair\/","title":{"rendered":"Jineoloji\u2019ye dair"},"content":{"rendered":"

Nagihan Akarsel<\/strong><\/p>\n

Jineoloji; insanl\u0131\u011f\u0131n anlamsal ve yap\u0131sal d\u00fcnyas\u0131nda yer edinen kavramlar i\u00e7inde, bulunulan \u00e7a\u011f\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap veren bir \u00f6zelli\u011fe sahiptir. Bu \u00f6zelli\u011fini belirleyen temel nokta ise ya\u015fam\u0131n ve toplumun anlam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 anlama ve anlad\u0131\u011f\u0131 oranda n\u00fcfuz edebilme g\u00fcc\u00fc ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. 21. y\u00fczy\u0131l bu y\u00f6n\u00fcyle kendi kavramsal, kuramsal ve kurumsal g\u00fcc\u00fcn\u00fc olu\u015fturma a\u015famas\u0131ndad\u0131r. Nas\u0131l ki 19. y\u00fczy\u0131l s\u0131n\u0131f, 20. y\u00fczy\u0131l ise ulus \u00e7eli\u015fkileri ba\u011flam\u0131nda geli\u015fen sosyal siyasal geli\u015fmelerle tan\u0131mlanm\u0131\u015fsa, 21. y\u00fczy\u0131l da cins \u00e7eli\u015fkisi temelinde kad\u0131n zaman\u0131, kad\u0131n devrimi olma potansiyelini ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ve Jineoloji kad\u0131n devriminin dayand\u0131\u011f\u0131 sosyal bilim anlay\u0131\u015f\u0131 olarak literat\u00fcr\u00fcm\u00fcze yeni giren bir bilim olmaktad\u0131r.\"\"<\/a><\/p>\n

Jineoloji kavram olarak ilk defa 2008 y\u0131l\u0131nda R\u00eaber Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Sosyolojisi kitab\u0131 ile g\u00fcndemimize girmi\u015ftir. Jineoloji; jin<\/strong> yani kad\u0131n, loji<\/strong> yani bilim kelimelerinin birle\u015fiminden olu\u015fan kad\u0131n bilimi anlam\u0131na gelen K\u00fcrt\u00e7e bir kavramd\u0131r. Jineoloji \u00f6z olarak kad\u0131n bilimi anlam\u0131na gelmekte, burada kad\u0131n ve bilim s\u00f6zc\u00fckleri \u2018Demokratik, Ekolojik ve Kad\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne Dayal\u0131 Paradigma\u2019 temelinde yeniden tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Kapitalist modernitenin bilgi yap\u0131lanmalar\u0131nda ruhsal ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel d\u00fcnyam\u0131z\u0131 belirleyen temel paradigman\u0131n devletli sistemin dayand\u0131\u011f\u0131 mekanik paradigma oldu\u011fu iddia edilir. 1999 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u0130mral\u0131 s\u00fcreci ile beraber zihniyet ve vicdan devrimi ekseninde yo\u011funla\u015fmalar\u0131n\u0131 artt\u0131ran\u00a0 Reber Abdullah \u00d6calan ise en temel yan\u0131lg\u0131n\u0131n burada oldu\u011funu ifade ederek “Demokratik, Ekolojik ve Kad\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne Dayal\u0131 Paradigma\u201dy\u0131 sunmu\u015ftur. Bu paradigman\u0131n \u00e7ok k\u00f6kl\u00fc bir k\u00fclliyata dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve insanl\u0131k tarihinin birikimlerini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Ancak bu ger\u00e7e\u011fin ters y\u00fcz edildi\u011fini ve bunun da en \u00e7ok kad\u0131n etraf\u0131nda geli\u015ftirildi\u011fini dile getirmi\u015ftir. Bilimin devlet\u00e7i sistemin egemenli\u011finde ya\u015famdan ve toplumdan kopar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ederek en \u00e7ok da ya\u015fam ve toplum ile ba\u011f\u0131n\u0131 kurmas\u0131 gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir. Bu konuda \u201cE\u015f ya\u015fam \u00f6zellikle de kad\u0131n etraf\u0131nda geli\u015ftirilecek bilim, do\u011fru sosyolojiye at\u0131lacak ilk ad\u0131md\u0131r.\u201d demi\u015ftir.<\/p>\n

Jin<\/em><\/strong> kelimesinin bir \u00e7ok dilde ya\u015fam anlam\u0131na gelmesi dikkat \u00e7ekmekte, bu konuda etimolojik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n derinle\u015ftirilmesi ihtiyac\u0131 daha derinden hissedilmektedir. Bilimin toplumdan ve ya\u015famdan kopmas\u0131n\u0131, ya\u015fam\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc par\u00e7alayan pozitivist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 ele\u015ftirmekte, yani \u2018loji\u2019nin sosyal olmas\u0131n\u0131 ve anlam yorumunu geli\u015ftirmesinin \u00f6nemine i\u015faret etmektedir. Jineoloji kavramsal olarak kad\u0131n bilimi olman\u0131n yan\u0131s\u0131ra ya\u015fam bilimi, toplum bilimi, \u00f6zg\u00fcr e\u015f ya\u015fam bilimi, demokratik modernitenin dayand\u0131\u011f\u0131 bilgi yap\u0131lanmalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karan bilim \u015feklinde kapsaml\u0131 tan\u0131mlamalar\u0131 kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r.<\/p>\n

Reber\u00a0 Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131n belirtti\u011fi gibi kad\u0131n\u0131 bir cins olman\u0131n \u00f6tesinde \u201csosyolojinin \u00f6z\u00fc\u201d olarak ele almak ve bu temelde tahakk\u00fcm ili\u015fkileri ba\u015fta olmak \u00fczere t\u00fcm s\u00f6m\u00fcr\u00fc sistemini \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek temel gayesi olmaktad\u0131r. Toplumsal cinsiyet\u00e7ilik \u00fczerinden geli\u015fen t\u00fcm iktidar ideolojilerine-bilmelerine kar\u015f\u0131 bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ifade etti\u011fi gibi kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n ayn\u0131 zamanda toplum k\u0131r\u0131m\u0131 oldu\u011funun bilinciyle bu k\u0131r\u0131ma kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmenin bilimi olmaktad\u0131r. Iktidar merkezli ya\u015fam anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n sosyal ya\u015fam\u0131 t\u0131katt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir.<\/p>\n

Bu eksende Jineoloji kad\u0131n potansiyelini ifadeye kavu\u015fturman\u0131n bilimsel, felsefi, sanatsal, eylemsel yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 yaratabilmenin bilimi olmaktad\u0131r. Bunun sosyolojisini, sosyal bilimlerini, sanat\u0131n\u0131 yapma ve geli\u015ftirme sorumlulu\u011fu ile AN<\/strong>\u2019da yakalan\u0131lan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ya\u015fama ak\u0131tma, \u00f6rg\u00fctleme ve bilgi kuram\u0131yla sistemle\u015ftirip \u00f6rme bilimidir. Jineoloji ayn\u0131 zamanda var olan g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn hakikatle\u015fmesi, bir ya\u015fam anlay\u0131\u015f\u0131 olmas\u0131n\u0131n bilimi olmaktad\u0131r. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck u\u011fruna geli\u015ftirilen t\u00fcm m\u00fccadelelerde, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve bilgi kuramlar\u0131nda, ya\u015fam\u0131n kendisinde ve d\u00fcnya kad\u0131nlar\u0131n\u0131n muazzam ya\u015fam deneyimlerinde, t\u00fcm toplumsal deneyimlerde, do\u011fan\u0131n kendisinde ve bu deneyimin analizlerinde bulunan anlam\u0131 anlamak ve hissetmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu temelde Jineoloji; kad\u0131n\u0131n ya\u015fam, toplumsal ya\u015fam, kad\u0131n kimli\u011fi ve kad\u0131n-erkek ili\u015fkileri konusundaki potansiyelinin dile gelmesidir. Kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck hareketleri i\u00e7inde y\u00fczlerce y\u0131ld\u0131r biriktirilen ve yarat\u0131lan anlamlar kadar; bu hareketlerin dayand\u0131\u011f\u0131 binlerce y\u0131ll\u0131k potansiyelinin dile gelmesidir.<\/p>\n

 <\/p>\n

J\u0130NEOLOJ\u0130\u2019N\u0130N DAYANDI\u011eI K\u00dcLL\u0130YAT<\/strong><\/p>\n

Kad\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fck M\u00fccadelesine hem teorik hem de pratik d\u00fczlemde \u00f6nemli katk\u0131lar sunmu\u015f olan R\u00eaber Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131n verili olan\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak geli\u015ftirdi\u011fi \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Sosyolojisi y\u00f6ntem-bilimi ve yorum sanat\u0131, Jineolojinin epistemolojik in\u015fas\u0131nda baz al\u0131nan \u00f6nemli bir y\u00f6ntem olmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu yeni y\u00f6ntem-biliminin fiziki arka plan\u0131 kuantum fizi\u011fine, felsefi arka plan\u0131 do\u011fada i\u00e7kin olan \u00f6zg\u00fcrl\u00fck amac\u0131na, sosyolojik arka plan\u0131 metafizik insan ger\u00e7e\u011finin ahlaki ve politik toplumsall\u0131\u011f\u0131na, tarihsel arka plan\u0131 ise evrensel tarih b\u00fct\u00fcnselli\u011fine dayanmaktad\u0131r. Madde ve anlam\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fme \u00e7abalar\u0131n\u0131n her an farkl\u0131 bir olu\u015fum tercihini yaratt\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi AN<\/strong>‘da anlam\u0131n birikimini sa\u011flamakta ayn\u0131 zamanda kendi anlam\u0131n\u0131 da ekleyerek farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Ve bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tercihi olarak geli\u015fen bu durum ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z AN\u2019\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck se\u00e7enekli oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Evrensel birikimi ifade eden bu AN’lar ayn\u0131 zamanda evrensel tarihin canl\u0131, ak\u0131\u015fkan, esnek, birikimli ve b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc oldu\u011funun ifadesi olmaktad\u0131r. \u0130nsan bu anlam\u0131n t\u00fcm birikimini i\u00e7ermekte, AN ise tarihin kendisi olmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ya\u015fam fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve onun \u00f6zg\u00fcrl\u00fck se\u00e7ene\u011fini geli\u015ftirmek Jineolojinin temel g\u00f6revlerinden biri olmaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcnselli\u011fi esas alan, \u00f6zne-nesne ayr\u0131m\u0131na dayal\u0131 t\u00fcm ikilemlerin a\u015f\u0131lmas\u0131na ve duygusal zeka ile analitik zekan\u0131n dengeli birlikteli\u011fine dayanan, mutlak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u015fan bir y\u00f6ntem bilim anlay\u0131\u015f\u0131 ile yakla\u015fmay\u0131 esas almaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu temelde Jineoloji; yeni bir bilim olmakla beraber epistemolojik olarak k\u00f6kl\u00fc bir k\u00fclliyata dayanmaktad\u0131r. Bu konuda birinci kad\u0131n devrimi olan Neolitik Devrimin toplumsall\u0131\u011f\u0131 yaratan g\u00fcc\u00fcn\u00fc esas almaktad\u0131r. Kad\u0131n ekseninde geli\u015fen toplumsal yap\u0131lanmalar\u0131 ve ya\u015fam\u0131n yeniden tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131 ama\u00e7 edinmektedir. Kad\u0131n ya\u015fam\u0131na dolay\u0131s\u0131yla toplum ya\u015fam\u0131na devletli uygarl\u0131k ile beraber i\u015flenen k\u00f6leli\u011fin d\u00fczeyini t\u00fcm i\u00e7erik ve bi\u00e7imleriyle kavraman\u0131n \u00f6nemine i\u015faret etmektedir. Bu alanda geli\u015ftirilen k\u00f6lelik ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc bi\u00e7imlerinin t\u00fcm toplumsal k\u00f6lelik ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc bi\u00e7imlerinin \u00f6zeti oldu\u011funu ifade etmektedir. T\u00fcm toplumsal alanlardaki k\u00f6leli\u011fe kar\u015f\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve e\u015fitlik m\u00fccadelesi veren m\u00fccadeleleri haf\u0131zas\u0131 olarak kabul etmektedir.<\/p>\n

Kapitalist moderniteye kar\u015f\u0131 verilen t\u00fcm \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelelerinin ba\u015far\u0131ya ula\u015famamas\u0131n\u0131n temel nedeninin kad\u0131n\u0131n k\u00f6lelik d\u00fczeyinin \u00e7\u00f6z\u00fcmlenememesiyle ba\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymakta, bu ba\u011f\u0131n analiz edilmesinin \u00f6nemine i\u015faret etmektedir. K\u00f6lelik zihniyetine kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclecek m\u00fccadelenin kad\u0131n eksenli olmas\u0131n\u0131n ve bunun her \u015feyden \u00f6nce varolan sistemde baz\u0131 haklar elde etmek yerine alternatif bir sistem olarak \u00f6rg\u00fctlenmesinin \u00f6nemine odaklanmaktad\u0131r. Kuramsal dayanaklar\u0131 ahlaki politik toplumun binlerce y\u0131la dayanan deneyimleri, birikimleri, kurtulu\u015f ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadeleleri olmaktad\u0131r.<\/p>\n

21. y\u00fczy\u0131lda bu eksende yedi milyon y\u0131l \u00f6nce Do\u011fu Afrika Rift hatt\u0131nda ba\u015flayan ve elli bin y\u0131l \u00f6nce Rift\u2019in kuzey hatt\u0131ndan \u00e7\u0131karak Toros-Zagros kavisi \u00fczerinden d\u00fcnyaya yay\u0131l\u0131p geli\u015fen toplumsall\u0131\u011f\u0131n ba\u015fat g\u00fcc\u00fc olan kad\u0131n\u0131n ya\u015fam g\u00fcc\u00fcn\u00fc ortaya \u00e7\u0131karmak \u00f6nemli olmaktad\u0131r. Ya\u015fam\u0131n bir \u00e7ok alan\u0131nda kad\u0131n eme\u011finin, zekas\u0131n\u0131n belirleyici oldu\u011fu bu d\u00f6nemde kad\u0131nlar kutsanm\u0131\u015ft\u0131r. Toplumsalla\u015fman\u0131n ilk ad\u0131m\u0131n\u0131 birinci kad\u0131n devrimi olan Neolitik Devrim ile atan kad\u0131n\u0131n ruhsal ve d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131 ile kurulan bilimini, tekni\u011fini ifade eden bu a\u015famada ya\u015fam\u0131n her AN\u2019\u0131na ve ihtiyac\u0131na devrimsel nitelikte \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcreten potansiyelini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak gereklidir.<\/p>\n

Toplumsal ya\u015fam\u0131n ahlaki-politik niteli\u011fiyle k\u00f6k sald\u0131\u011f\u0131 Ortado\u011fu\u2019da yeniden kendi k\u00f6kleri \u00fczerinde ye\u015feren bir bilim olan Jineoloji; temel \u00e7eli\u015fkinin efendi ile k\u00f6le aras\u0131nda oldu\u011funu belirten Hegel ile patron ve i\u015f\u00e7i aras\u0131nda oldu\u011funu belirten Marx\u2019\u0131n aksine, R\u00eaber Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131n temel \u00e7eli\u015fkinin kad\u0131n ve erkek aras\u0131nda oldu\u011fu tezini esas almaktad\u0131r. <\/strong><\/p>\n

Ve k\u00f6le kad\u0131n ile g\u00fc\u00e7l\u00fc ve kurnaz erkek aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkinin \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesinin 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n zihniyet yap\u0131s\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda ve toplumsal sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesinde temel moment oldu\u011funu ifade etmektedir. Burada kad\u0131n\u0131 sistemin \u00f6zeti olarak ele almaktad\u0131r. Hiyerar\u015fik ve devlet\u00e7i toplumun s\u00f6m\u00fcr\u00fc sisteminde \u015fekillenen kad\u0131n\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131 kadar \u00f6zg\u00fcrl\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fclerine g\u00f6re kad\u0131n\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131n ve kad\u0131n hakikatinin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nn \u00f6nemine i\u015faret etmektedir.<\/p>\n

Neolitik d\u00f6nemin kad\u0131n eksenli geli\u015fen bilim ve teknolojisini, k\u00fclt\u00fcr, sanat ve felsefesini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmay\u0131 ama\u00e7layan Jineoloji, tanr\u0131\u00e7a bilgeli\u011fini g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yeniden canland\u0131rman\u0131n bilimi olmaktad\u0131r. <\/strong><\/p>\n

Ortado\u011fu tanr\u0131\u00e7al\u0131k k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk mek\u00e2n oldu\u011fu gibi kad\u0131nlar\u0131n inkar\u0131, katledilmesi ve yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 temelinde bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk mek\u00e2n da olmu\u015ftur. Bu, ilk toplumsal sorun olan kad\u0131n sorununa yol a\u00e7an y\u0131k\u0131md\u0131r. Jineoloji ilk toplumsal soruna \u00e7\u00f6z\u00fcm arayan bilimdir. Bunun i\u00e7in kad\u0131nla ilgili t\u00fcm olgular\u0131n, kad\u0131n-erkek ili\u015fkilerine dair sorunlar\u0131n ve k\u00f6kl\u00fc \u00f6zg\u00fcrl\u00fck-e\u015fitlik yan\u0131tlar\u0131n\u0131n, in\u015fa edilmi\u015f erkek ve kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131n, kaba ve geleneksel cinsiyet\u00e7i anlay\u0131\u015flar\u0131n; bilimsel analizlerini yapan, erke\u011fi ve kad\u0131n\u0131 insani varolu\u015fuyla, \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesiyle tan\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n yol ve y\u00f6ntemlerini ara\u015ft\u0131r\u0131p bulan bilim olma iddias\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Erkek egemen sistem, kad\u0131n etraf\u0131nda geli\u015fen toplumsal ya\u015fam\u0131n maddi-manevi kurumlar\u0131n\u0131 y\u0131karak ya da kendine mal ederek sistemini ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Bu sistemi devletin ve t\u00fcm iktidar bilmelerinin hizmetinde mitoloji, din, felsefe ve bilim yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131n etraf\u0131nda geli\u015fen toplumsal ya\u015fam\u0131n t\u00fcm kutsallar\u0131n\u0131 ya lanetleyerek, ya \u00e7alarak ya da i\u00e7ini bo\u015falt\u0131p d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek kutsallar\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. Bu nedenle be\u015f bin y\u0131ld\u0131r egemen erkek ak\u0131l kad\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yok sayd\u0131, de\u011fersizle\u015ftirdi. Mitolojilerin, felsefe ve dinlerin lanetledi\u011fi kad\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na pozitivist bilim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yer vermemesi do\u011fal bir durum olarak ele al\u0131nd\u0131. Bilim d\u00fcnyas\u0131 taraf\u0131ndan kad\u0131n kimli\u011fi, varl\u0131\u011f\u0131, m\u00fccadele ve isyanlar\u0131 bilimsel tezlerle anlams\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle de \u015fimdiye kadar sosyal bilimler, sosyoloji; toplumsal do\u011fan\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan kad\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131 incelemeye de\u011fer g\u00f6rmemi\u015ftir. De\u011fi\u015fik bilim disiplinlerinde kad\u0131na ili\u015fkin belli ara\u015ft\u0131rma ve tezler geli\u015ftirilse de kad\u0131n\u0131 bir varl\u0131k olarak b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir ele al\u0131\u015f\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun i\u00e7in bilimsel alana, analitik ve duygusal zek\u00e2n\u0131n senteziyle yakla\u015fmak ve kad\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilimsel olarak ele almakla ba\u015flamak Jineolojinin temel hedeflerindendir.<\/strong><\/p>\n

Jineoloji bunca y\u0131ld\u0131r sosyal bilimlerin neden bir disiplin olarak kad\u0131n bilimini d\u00fc\u015f\u00fcnememi\u015f ve geli\u015ftirememi\u015f oldu\u011funu ele\u015ftirerek \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapan bir bilimdir ayn\u0131 zamanda. Toplumsal do\u011fan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturan, toplumsall\u0131\u011f\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131 kad\u0131n\u0131n neden sosyolojinin di\u011fer b\u00f6l\u00fcmleri kadar sosyal bilimde yer bulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgulayarak geli\u015fiyor. Sosyal bilimlerin bug\u00fcne kadar kad\u0131n\u0131 toplumsal do\u011fan\u0131n asal bir \u00f6\u011fesi olarak inceleme konusu yapmamas\u0131n\u0131n egemen erkek akla dayal\u0131 sistem ger\u00e7e\u011finin sonucu oldu\u011funun bilinci ile inceleme ve ara\u015ft\u0131rma konular\u0131n\u0131 belirlemektedir.<\/p>\n

Zaman\u0131n\u0131n ruhunu yans\u0131tan bir bilim olma iddias\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Jineoloji, 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n kad\u0131n y\u00fczy\u0131l\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finden hareketle kad\u0131n devriminin 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n konusu oldu\u011fu tezinden hareket etmektedir. <\/strong>Kad\u0131n devriminin dayand\u0131\u011f\u0131 sosyal bilim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karma iddias\u0131 ile Ortado\u011fu\u2019da ikinci bir kad\u0131n devriminin olanaklar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu temelde ana tanr\u0131\u00e7a k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile bu k\u00fclt\u00fcr yenilgiye u\u011frat\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan bu yana bireysel ya da \u00f6rg\u00fctl\u00fc ya\u015fanan t\u00fcm kad\u0131n m\u00fccadelelerine dayanmaktad\u0131r. Bunlar yak\u0131n tarih a\u00e7\u0131s\u0131ndan da feminist hareketler, ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadelelerinde yer alan direni\u015f\u00e7i kad\u0131nlar, gerilla kad\u0131nlar, toplumsal muhalefet hareketlerinde yer alan kad\u0131n \u00f6rg\u00fctleri ve kad\u0131n kimlikleridir. D\u00fcnya kad\u0131nlar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm direni\u015f ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck de\u011ferleridir.<\/p>\n

Bununla beraber Jineoloji; kurulu\u015fundan itibaren kad\u0131n devrimi karakterine sahip olan K\u00fcrdistan \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Devrimi\u2019nin olu\u015fturdu\u011fu anlamsal ve yap\u0131sal birikime dayanmaktad\u0131r.\u00a0 Toplumsalla\u015fman\u0131n ve birinci kad\u0131n devriminin mekan\u0131 olan Tel Xalaf k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn Rojava Kad\u0131n Devrimi ile kendi k\u00f6kleri \u00fczerinde yeniden ye\u015ferdi\u011fi ve alternatif sistemini yaratt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde ya\u015fam bulmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bilimin paradigmatik bir devrime ihtiyac\u0131 oldu\u011funu belirten ve bu paradigmatik devrimin eksenine kad\u0131nlar\u0131 yerle\u015ftiren Reber Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131n \u00d6nderlik ger\u00e7e\u011fine dayanmakta, bu ger\u00e7e\u011fin olu\u015fturdu\u011fu K\u00fcrdistan \u00d6zg\u00fcrl\u00fck M\u00fccadelesi\u2019nde devrim i\u00e7inde devrim niteli\u011fi ya\u015f\u0131yan geli\u015fmelerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 kad\u0131n hareketinin ge\u00e7irdi\u011fi a\u015famalar muhatap al\u0131narak geli\u015ftirilen bir bilimdir.<\/strong><\/p>\n

1970\u2019lerin sonundan 1990\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131na kadar nicel ve nitel birikimleri olan bir kad\u0131n ak\u0131\u015f\u0131yla K\u00fcrdistan devriminde yer alan kad\u0131nlar, 1987 y\u0131l\u0131nda YJWK (Yekitiya Jin\u00ean Welatparez\u00ean Kurdistan \u2013 K\u00fcrdistan Yurtsever Kad\u0131nlar Birli\u011fi), 1993\u2019le birlikte kad\u0131n ordula\u015fmas\u0131, 1995 y\u0131l\u0131nda YAJK, 1996\u2019da Kopu\u015f Teorisi, 1998\u2019de Kad\u0131n Kurtulu\u015f \u0130deolojisi, \u00d6zg\u00fcr Ya\u015fam ve Erke\u011fi D\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme Projesi, 1999\u2019da partile\u015fme deneyimi, 2000\u2019lerde Toplumsal S\u00f6zle\u015fme ve Kad\u0131n Konfederalizmi deneyimleri gibi zaman\u0131n ruhuna \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u015fleyen devrimsel s\u00fcre\u00e7leri ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Jineoloji t\u00fcm bu devrimsel s\u00fcre\u00e7lerin olu\u015fturdu\u011fu de\u011ferler ve birikimlerle yarat\u0131yor bilgi felsefesini. A\u011f\u0131r sava\u015f ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda ya\u015fanan bu deneyimin kurumsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 da Jineolojinin \u00f6ncelikli g\u00f6revleri aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Bu deneyimin i\u00e7inden s\u00fcz\u00fclen Jineoloji yarat\u0131lan anlamlar\u0131n, de\u011ferlerin bir toplam\u0131 olan kad\u0131n eksenli bir sosyal bilim anlay\u0131\u015f\u0131 olarak geli\u015fiyor.<\/p>\n

Jineoloji, uluslararas\u0131 planlarla vah\u015fet d\u00fczeyinde ya\u015fanan soyk\u0131r\u0131m ve kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 zindanlarda, me\u015fru savunma alanlar\u0131nda, toplumsal alanlarda direnen, akademi ve okullarda tart\u0131\u015fmalar\u0131 ile g\u00fc\u00e7 veren herkesin eme\u011finin, direni\u015finin \u00fczerinden geli\u015fmektedir.<\/p>\n

Jineoloji; ya\u015fama anlam vermeye, bilim yapmaya ve k\u00f6kl\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmeye ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 AN\u2019dan ba\u015flamaktad\u0131r.<\/strong> Ya\u015fam\u0131n t\u0131kand\u0131\u011f\u0131 her alana ve her AN\u2019a \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretebildi\u011fi oranda bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f olma \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ya\u015fam ve toplum ile i\u00e7i\u00e7e ge\u00e7en dinamik bir bilimdir. Ya\u015famdan ve toplumdan kopan bilimi yeniden ya\u015fam ve toplum ile bulu\u015fturman\u0131n bilimidir. Ataerkil karakteri her y\u00f6n\u00fcyle de\u015fifre olmu\u015f olan bilim anlay\u0131\u015f\u0131, onunla birlikte din, sanat ve felsefenin kad\u0131n tan\u0131mlar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere kad\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve ona dayal\u0131 olarak geli\u015ftirilen ya\u015fam anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ele\u015ftirel bir a\u00e7\u0131dan ele almaktad\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan Jineoloji toplumsal sorunlar\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 da \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc de kad\u0131n tan\u0131m\u0131nda ve ya\u015fam i\u00e7indeki rol\u00fc ekseninde incelemeyi esas almaktad\u0131r. Yani sadece kad\u0131nlar lehine, kad\u0131nlar\u0131 bir cins olarak ele al\u0131p inceleyen, onlar i\u00e7in bilgi \u00fcreten bir bilim de\u011fildir. Her bilimin sosyal olmas\u0131 gere\u011finden hareketle bu sosyalitenin tarihsel ve g\u00fcncel olarak kad\u0131n etraf\u0131nda \u015fekillenmesi gere\u011fini belirtmektedir.<\/p>\n

 <\/p>\n

J\u0130NEOLOJ\u0130 KADIN DEVR\u0130M\u0130N\u0130N MEKANINDA KURUMSALLI\u011eA ADIM ATTI<\/strong><\/p>\n

Jineoloji kurumsal olarak da bilimin do\u011fa, ya\u015fam ve toplum ile ba\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmas\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctlenme ile g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011f olu\u015fturmakla ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini belirtmektedir. Pozitivist bilim anlay\u0131\u015f\u0131na dayanan, ideolojisi liberalizm olan, Newton fizi\u011fini esas alan kapitalist modernitenin her \u015feyi birbirinden koparan, par\u00e7alayan ya\u015fam anlay\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir perspektifi esas almaktad\u0131r. Kuantum fizi\u011finin her \u015feyin birbirine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu tezine dayanmakta, do\u011fan\u0131n canl\u0131 yap\u0131s\u0131n\u0131 anlamay\u0131 esas almaktad\u0131r. Bilim ile \u00f6rg\u00fct s\u00f6zc\u00fcklerinin yanyana gelmesinin imkans\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 mekanik paradigmaya kar\u015f\u0131 bilimin esas anlam\u0131n\u0131n ya\u015fam ve toplum sorunlar\u0131na, ekolojik y\u0131k\u0131mlara \u00e7\u00f6z\u00fcm olabildi\u011fi oranda anlaml\u0131 olaca\u011f\u0131 tezine dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu eksende Jineoloji, K\u00fcrdistan da\u011flar\u0131nda kapitalist moderniteye kar\u015f\u0131 verilen \u00e7a\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck gerilla hareketinin direni\u015finin ba\u011fr\u0131nda geli\u015fen bir bilimdir.<\/strong><\/p>\n

Ilk ba\u015fta bir birim sonra bir komite olarak \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f, ilk konferans\u0131n\u0131 2015 y\u0131l\u0131nda K\u00fcrdistan da\u011flar\u0131nda yapt\u0131ktan sonra Jineoloji Akademisi olarak \u00f6rg\u00fctlenmeyi esas alm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fcrdistan ve K\u00fcrdistan\u2019da kad\u0131n devriminin mekan\u0131 olan Rojava ba\u015fta olmak \u00fczere d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ok yerinde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flam\u0131\u015f, kad\u0131na ait bilgileri toplamay\u0131 ama\u00e7 edinmi\u015f, sosyolojik analiz \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapm\u0131\u015f, kad\u0131n\u0131n hakikatini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 eksen alan ara\u015ft\u0131rma merkezlerini akademi b\u00fcnyesinde kurmu\u015ftur. Ayr\u0131ca \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam alan\u0131 olarak Jinwar projesine imza atm\u0131\u015f, dergi ve site \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmi\u015ftir. 2018\u2019de Kuzey Suriye Birinci Konferans\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f, Rojava\u2019n\u0131n sakl\u0131 kad\u0131n hakikatinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kad\u0131n devrimi ile yeniden a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015f, ara\u015ft\u0131rma ve analizlerini geli\u015ftirmi\u015ftir. Ayr\u0131ca Enternasyonal devrimci Andrea Wollf\u2019un ad\u0131n\u0131 alan Andrea Wollf Enstit\u00fcs\u00fc ile de d\u00fcnya kad\u0131nlar\u0131 ile bulu\u015fmu\u015f, Avrupa, Latin Amerika, Asya ba\u015fta olmak \u00fczere d\u00fcnya kad\u0131nlar\u0131n\u0131n\u00a0 kendileri hakk\u0131nda bilgiye ula\u015fmas\u0131n\u0131n yol ve y\u00f6ntemlerini geli\u015ftirmi\u015ftir. Avrupa ve Latin Amerika\u2019da b\u00fcy\u00fck bir ilgiyle kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f, kad\u0131n bilgisi ile ya\u015fam\u0131 yeniden kurma umudunu b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. Jineolojinin feminism ba\u015fta olmak \u00fczere system kar\u015f\u0131t\u0131 bir \u00e7ok harekete \u00e7\u0131k\u0131\u015f olabilece\u011fi konusunda tart\u0131\u015fmalara \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015ftir. Bunun yan\u0131s\u0131ra ya\u015fam\u0131n b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131nda \u00f6zellikle ekonomi, etik estetik ve demografyada kad\u0131n hakikatinin belirleyici\u011fi ile hareket etmenin \u00f6nemine odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Akademilerde binlerce insan e\u011fitilmi\u015f, \u00e7e\u015fitli e\u011fitim y\u00f6ntemleri ile olumlu bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapm\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, do\u011fas\u0131, siyaseti, etik ve estetik anlay\u0131\u015f\u0131, ekonomisi, edebiyat\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere kad\u0131na dair olan bilgiler ile \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam\u0131 \u00f6rme sorumlulu\u011fu olan Jineoloji bu anlamda demokratik modernitenin dayand\u0131\u011f\u0131 bilgi yap\u0131lanmalar\u0131n\u0131 olu\u015fturma g\u00f6reviyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak Jineolojinin amac\u0131 ve kapsam\u0131na dair tart\u0131\u015fmalar s\u00fcrmekle beraber \u015fimdiye kadar yap\u0131lan belirlemelerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda kavram kuram ve kurumsalla\u015fma anlam\u0131nda belli ad\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Reber\u00a0 Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131n belirtti\u011fi gibi, \u201cJin Jiyan Azad\u00ee\u201d sihirli form\u00fcl\u00fcn\u00fc anlama, bu eksende kad\u0131n ya\u015fam ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ile ilgili ara\u015ft\u0131rmalar yapma, bu kelimelerin etimolojik yap\u0131s\u0131n\u0131 anlama, kad\u0131n epistemolojisinin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, ontolojisi ve metodolojisinin incelenmesi ve olu\u015fturulmas\u0131 gelistirilmektedir. Kad\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131n ve bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 toplum do\u011fas\u0131n\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131, kad\u0131n\u0131n k\u00f6lelik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tarihinin yaz\u0131lmas\u0131, kad\u0131n devriminin dayand\u0131\u011f\u0131 bilgi yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, d\u00fcnya kad\u0131n konfederalizmine do\u011fru b\u00fct\u00fcn kad\u0131n hareketlerinin dayanaca\u011f\u0131 bir sosyal bilim anlay\u0131\u015f\u0131 olarak geli\u015fmeyi esas almaktad\u0131r. Bu temelde ya\u015fam\u0131n her alan\u0131n\u0131 ilgilendiren konularda ara\u015ft\u0131rma inceleme yapma ve demokratik modernitenin bilgi yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karma sorumlulu\u011fu ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nagihan Akarsel Jineoloji; insanl\u0131\u011f\u0131n anlamsal ve yap\u0131sal d\u00fcnyas\u0131nda yer edinen kavramlar i\u00e7inde, bulunulan \u00e7a\u011f\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap veren bir \u00f6zelli\u011fe sahiptir. Bu \u00f6zelli\u011fini belirleyen temel nokta ise ya\u015fam\u0131n ve toplumun anlam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 anlama ve anlad\u0131\u011f\u0131 oranda n\u00fcfuz edebilme g\u00fcc\u00fc ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. 21. y\u00fczy\u0131l bu y\u00f6n\u00fcyle kendi kavramsal, kuramsal ve kurumsal g\u00fcc\u00fcn\u00fc olu\u015fturma a\u015famas\u0131ndad\u0131r. Nas\u0131l ki 19. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":704,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-702","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makale"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/702","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=702"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/702\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":727,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/702\/revisions\/727"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/704"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}