{"id":681,"date":"2020-01-08T18:13:27","date_gmt":"2020-01-08T15:13:27","guid":{"rendered":"http:\/\/jineoloji.eu\/tr\/?p=681"},"modified":"2020-01-08T18:13:27","modified_gmt":"2020-01-08T15:13:27","slug":"en-eski-soemuergenin-baskaldirisi-feminizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/en-eski-soemuergenin-baskaldirisi-feminizm\/","title":{"rendered":"En eski s\u00f6m\u00fcrgenin ba\u015fkald\u0131r\u0131s\u0131: Feminizm"},"content":{"rendered":"

\u2018\u2018Feminist hareket \u015f\u00fcphesiz en radikal sistem kar\u015f\u0131t\u0131 hareket olmak durumundad\u0131r. Sadece resmi modernitenin de\u011fil, t\u00fcm hiyerar\u015fik ve uygarl\u0131k d\u00f6nemlerinin t\u00fcm toplumsal dokular\u0131nda zihnen ve bedenen tutsaklad\u0131\u011f\u0131, en derin k\u00f6lece \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kad\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, e\u015fitli\u011fi, demokrasisi \u00e7ok kapsaml\u0131 teorik \u00e7al\u0131\u015fmalar, ideolojik m\u00fccadeleler, programatik ve \u00f6rg\u00fctsel faaliyetler, en \u00f6nemlisi de g\u00fc\u00e7l\u00fc eylemler gerektirir. Bunlars\u0131z feminizm ve kad\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sistemi rahatlatmaya \u00e7al\u0131\u015fan liberal kad\u0131n faaliyetlerinden \u00f6te bir anlam ta\u015f\u0131maz.\u2019\u2019 <\/i><\/span><\/span><\/p>\n

K\u00fcrt halk \u00f6nderi Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131n dikkat \u00e7ekti\u011fi bu hususlar\u0131 ve ele\u015ftirileri kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan t\u00fcm kad\u0131nlar i\u00e7in alg\u0131l\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc, geli\u015fen kad\u0131n hareketlerini tehlike olarak alg\u0131layan sistemin tuzaklar\u0131 en fazla kad\u0131nlar\u0131 vurmay\u0131 hedefliyor. En kapsaml\u0131 m\u00fccadeleyi kad\u0131nlar geli\u015ftirmeden sisteme sadece ele\u015ftirel bakarak ya da sistemi teorik olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmleyerek bu tuzaklar a\u015f\u0131lamaz. Bu tuzaklar a\u015f\u0131lmadan da kad\u0131nlar\u0131n kurtulu\u015fu, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hatta ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyada ya\u015fam garantisi ger\u00e7ekle\u015femez. <\/span><\/span><\/p>\n

Feminizm yak\u0131n tarihin \u00f6nemli bir direni\u015f halkas\u0131d\u0131r. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan sonra, modernist sosyal bilimlerin erkek s\u00f6ylemine darbeler vurmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zne-nesne ayr\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n temelinde kad\u0131n\u0131n nesne konumunda ele al\u0131nmas\u0131n\u0131n ve t\u00fcm \u00f6tekile\u015ftirmelerin kayna\u011f\u0131nda kad\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylemi \u00f6nemli bir arg\u00fcman olu\u015fturmu\u015ftur. <\/span><\/span><\/p>\n

Toplumsal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinde devasa bir deneyim ve de\u011fer olan feminizm, jineolojinin en \u00f6nemli kaynaklar\u0131ndan biridir. Jineoloji tabii ki esasta kad\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 uygarl\u0131k ve kapitalist moderniteye y\u00fcklenecek, ele\u015ftirilerini, analiz ve de\u011ferlendirmelerini, ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 bu uygarl\u0131\u011fa y\u00f6neltecektir. Feminizme ve mevcut kad\u0131n hareketlerine ele\u015ftirilerimiz ise kendi sorunumuz olarak g\u00f6rmekten, bu sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131m\u0131zdan dolay\u0131 geli\u015ftirdi\u011fimiz ele\u015ftirilerdir. Nas\u0131l ki ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z deneyimlerin \u00f6z ele\u015ftirisini veriyor ve bunun kad\u0131nlara \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapt\u0131raca\u011f\u0131na inan\u0131yorsak; feminizme ele\u015ftirilerimizin de bir yenilenme ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f dinami\u011fi, tart\u0131\u015fma s\u00fcreci ba\u015flataca\u011f\u0131na ve buna acil ihtiya\u00e7 oldu\u011funa inan\u0131yoruz. Feminizmin nelere ra\u011fmen, nas\u0131l geli\u015fti\u011finin, ne b\u00fcy\u00fck emeklerle ve ac\u0131larla yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda olarak ele\u015ftirilerimizi s\u0131ralarsak.. <\/span><\/span><\/p>\n

Par\u00e7al\u0131 espistemolojisi <\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Pozitivizm, kapitalist modernite, liberalizm, cinsiyet\u00e7i bilim bizi yeterince par\u00e7alara ay\u0131rm\u0131\u015fken biz kendi elimizle neden bu kadar \u00e7ok fazla feminist epistemoloji \u00fcrettik? Feminist epistemolojilerin her birinin hayat\u0131n farkl\u0131 ac\u0131lar\u0131na ve bo\u015fluklar\u0131na, sorunlar\u0131na dokundu\u011funun fark\u0131nday\u0131z elbette. Ama \u00e7ok iyi biliyoruz ki; bu g\u00fczel \u00f6zellik tek ba\u015f\u0131na bizi koskocaman ataerkil d\u00fcnya kar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 k\u0131lmaya yetmedi, yetmiyor ve yetmeyecek. Bu nedenle ya\u015fam\u0131n temel ihtiya\u00e7lar\u0131 ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc m\u00fccadele gerektiren sorunlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda bir par\u00e7al\u0131l\u0131k olarak yans\u0131yan ve ya\u015famsal i\u015flevi \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 olan bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6zden ge\u00e7irmeliyiz. <\/span><\/span><\/p>\n

Jineoloji i\u00e7in<\/span> \u2018feminizmden \u00f6te, feminizmi a\u015facak, feminizme katk\u0131 sunacak\u2019 <\/i><\/span>kavramlar\u0131n\u0131 kullanmam\u0131z\u0131n temel nedeni; bu par\u00e7al\u0131 epistemolojilere kat\u0131lmay\u0131\u015f\u0131m\u0131z. B\u00f6yle s\u00f6yledi\u011fimiz i\u00e7in, bu epistemolojilere bir yenisini ekledi\u011fimiz iddia edilebilir. Elbette kad\u0131n ger\u00e7e\u011fini kapsayan, kad\u0131n etraf\u0131nda geli\u015fen ve kad\u0131na dayal\u0131 ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemlerini, bilme bi\u00e7imlerini \u00f6nerece\u011fiz. Bu belirlemelerdeki katk\u0131 sunmak, a\u015fmak kelimeleri egemen erkek zihniyetinin bize empoze etti\u011fi rekabet anlam\u0131nda de\u011fil. <\/span><\/span><\/p>\n

Kad\u0131nlar\u0131n birbirlerini, deneyimlerini anlamaya, kapsamaya, a\u015fmaya ve ilerisine ge\u00e7meye ihtiyac\u0131 var. Evren i\u00e7inde paralel evrenler olabiliyorsa neden birbirine paralel, birbirini g\u00fc\u00e7lendiren kad\u0131n bilmeleri geli\u015fmesin, birbirini kapsamas\u0131n? D\u0131\u015flama ve par\u00e7alanma, kar\u015f\u0131tl\u0131k ve yok etme anlam\u0131nda de\u011fil. \u0130\u00e7 i\u00e7e ve paralel. \u00d6nemli olan birbirleri ile kurduklar\u0131 ba\u011f ve al\u0131\u015f-veri\u015ftir. Ataerkil d\u00fcnyan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kurumlar\u0131yla \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ve ba\u015far\u0131l\u0131 m\u00fccadele edebilmede g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc ortakla\u015ft\u0131rabilmektir. <\/span><\/span><\/p>\n

Oryantalizm etkisi<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Ortado\u011fulu halklar\u0131n ve \u00f6zellikle de kad\u0131nlar\u0131n temel sorunlar\u0131n\u0131 mordernle\u015fmeme olarak tan\u0131mlan\u0131r. Bunda, bat\u0131n\u0131n Ortado\u011fu\u2019da ya\u015fayan ahlaki-politik toplum dinamiklerinin fark\u0131nda olmamas\u0131 yani oryantalist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 etkilidir. Yine kendi toplumsal tarihleri ile bulu\u015fman\u0131n \u00f6n\u00fcndeki b\u00fcy\u00fck engelleri g\u00f6rememesinde oryantalist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n h\u00e2kim olmas\u0131 etkilidir. Bat\u0131l\u0131lar Ortado\u011fu\u2019yu oryantalist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla yorumlad\u0131. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi, yorumlayan bat\u0131l\u0131lar ve \u00f6zellikle Ortado\u011fulu ayd\u0131n, siyaset\u00e7i, akademisyen, feministler Ortado\u011fu\u2019nun anla\u015f\u0131lmas\u0131nda, sorunlara kad\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile \u00e7\u00f6z\u00fcm geli\u015ftirmesinde, Ortado\u011fu\u2019ya dayat\u0131lan emperyalist politikalar kar\u015f\u0131s\u0131nda do\u011fru m\u00fccadele etmede olumlu bir rol oynayabilir. Feminizmin yerel k\u00fclt\u00fcrlere, \u00f6zg\u00fcnl\u00fcklere e\u011filen y\u00f6n\u00fc, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ve sistem kar\u015f\u0131t\u0131 damar\u0131 daha fazla g\u00fc\u00e7lendirildi\u011finde oryantalist etkiler hem daha net anla\u015f\u0131lacak hem de bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla daha g\u00fc\u00e7l\u00fc m\u00fccadele edilecektir. <\/span><\/span><\/p>\n

Akademik feminizmin ara\u015ft\u0131rma yaparken, sosyal bilimlerin oryantalizmin n\u00fcfuz etti\u011fi mevcut \u00f6n kabullerini sorgulamaya ihtiyac\u0131 var. Feminizmin Bat\u0131\u2019dan Do\u011fu\u2019yu inceledi\u011finde olu\u015fan teorileri yeterince kendi literat\u00fcr\u00fcne dahil etmemesi de bir ele\u015ftiri konusu. Bat\u0131\u2019da geli\u015ftirilen teoriler toplumsal ihtiya\u00e7lar ve \u00e7eli\u015fkiler \u00fczerinden geli\u015firken, di\u011fer co\u011frafyalardaki feminizmin ondan kalan alan\u0131 doldurmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 da bir ba\u015fka ele\u015ftiri konusu. Jineolojinin d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 co\u011frafyalar\u0131nda in\u015fa s\u00fcrecinin farkl\u0131 bir bi\u00e7imde ilerleyi\u015finin nedeni de bu. <\/span><\/span><\/p>\n

\u00d6rg\u00fctlenme ve toplumsalla\u015fmaya bak\u0131\u015f\u0131<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Feminizm, yaratt\u0131\u011f\u0131 muazzam bilmelere ra\u011fmen toplumsal de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmde toplumlar\u0131n ihtiyac\u0131 olan aciliyette ve kapsamda rol-sorumluluk \u00fcstlenmiyor. Bu nedenle feminist ak\u0131mlar ne toplumlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde ne de devlet\u00e7i-iktidarc\u0131 sistemlerin g\u00f6z\u00fcnde <\/span>\u2018\u2018alternatif ana ak\u0131m\u2019\u2019<\/i><\/span> olam\u0131yor. Daha \u00e7ok <\/span>\u2018\u2018umut hareketleri\u2019\u2019<\/i><\/span> olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorlar. Ancak \u2018\u2018ana bir alternatif ak\u0131m\u2019\u2019 geli\u015firse onlar\u0131n destek olabileceklerine inan\u0131yor toplum. <\/span><\/span><\/p>\n

Ele\u015ftirilerimize ge\u00e7meden \u00f6nce pe\u015finen \u015funu s\u00f6yleyelim. Feminizm, kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn geli\u015ftirilmesini do\u011fru bir noktadan ba\u015flatt\u0131. Neydi bu ilk ad\u0131m? Ataerkil sistemin yaratt\u0131\u011f\u0131 kad\u0131n kar\u015f\u0131t\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce kal\u0131plar\u0131n\u0131, y\u00f6ntemlerini, ideolojik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 de\u015fifre etmek. Bu a\u00e7\u0131dan yap\u0131lan teorik ara\u015ft\u0131rmalar, sisteme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele dayanaklar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Ancak bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na dayanarak, \u00f6rg\u00fctlenmeyi geli\u015ftirmede ayn\u0131 d\u00fczeyde etkili olamad\u0131. Patriyarkal sistemin \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131n\u0131 ve ondan kurtulu\u015fa getirdi\u011fi izahlara g\u00f6re farkl\u0131 ak\u0131mlar ( radikal feminizm, anarko feminizm, marksist feminizm, eko feminizm vb) olu\u015ftu. Bu farklar sadece d\u00fc\u015f\u00fcnsel alanla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131. Kendini ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda \u00f6rg\u00fctleyen patriyarkal sisteme kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin de farkl\u0131 y\u00f6ntemlerle y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine yol a\u00e7t\u0131. Hatta par\u00e7al\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine neden oldu. <\/span><\/span><\/p>\n

\u0130nsanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu iktidarc\u0131-devlet\u00e7i mant\u0131k \u00fczerinden y\u00fckselen bir siyasal rejimler d\u00fcnyas\u0131nda hatta onlar\u0131n ortakl\u0131\u011f\u0131ndan olu\u015fan bir \u00e7eteler d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilir. Hukuku, adaleti, ya\u015fam\u0131-\u00f6l\u00fcm\u00fc, her \u015feyi onlar belirlemek istiyorlar. Bunu yaparken toplumu al\u0131kla\u015ft\u0131rmaya, aptalla\u015ft\u0131rmaya ve hakikatlerden uzakla\u015ft\u0131r\u0131p kand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. O halde \u015fu tespiti rahatl\u0131kla yapabiliriz. Sistemi analiz etmek kadar onun kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenmek de \u00f6nemli. Bunlardan biri di\u011ferinden daha \u00f6nemsiz ya da de\u011fersiz de\u011fildir. E\u011fer bir insan ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumda bu ger\u00e7ekliklere tan\u0131k oluyorsa ve sesini y\u00fckseltmiyorsa sadece i\u015fin olmas\u0131 gerekenler ve olmamas\u0131 gerekenler k\u0131sm\u0131 ile ilgili bilgi \u00fcretiyorsa; bu sistem kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 olarak ifade edilemez. Oysa feminizm karakteri gere\u011fi sistem kar\u015f\u0131t\u0131 bir harekettir, sistem kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131n\u0131n motive g\u00fc\u00e7lerinden biridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, feminizm karakteri gere\u011fi anti-militaristtir, anti-iktidard\u0131r, anti-cinsiyet\u00e7iliktir, anti-fa\u015fizmdir. Bu kadar anti\u2019yi karakterinde bar\u0131nd\u0131ran bir hareketin kar\u015f\u0131t\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7eklikler, ait oldu\u011fu toplumu k\u0131r\u0131mdan ge\u00e7irirken \u00e7o\u011funlukla i\u015fin bilgi \u00fcreten k\u0131sm\u0131nda az\u0131nl\u0131kla prati\u011finde olmas\u0131 karakteri ile \u00e7eli\u015fir.<\/span><\/span><\/p>\n

\u00d6rg\u00fcts\u00fczl\u00fck, ortakla\u015fma zeminlerini b\u00fcy\u00fck oranda kaybedi\u015f, her t\u00fcrl\u00fc ortakla\u015fma ve \u00f6rg\u00fctlenmeden ka\u00e7\u0131\u015f feminist hareketin yak\u0131c\u0131 sorunlar\u0131ndand\u0131r. Bu sorunlar feminist hareketlerin ilk elden g\u00fcndemine al\u0131p k\u00f6kl\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcmler geli\u015ftirme kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile tart\u0131\u015fmas\u0131 gereken konulard\u0131r. <\/span><\/span><\/p>\n

Modernitenin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015facak ya\u015fam modeli olu\u015fturamamas\u0131 <\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Feminizmin, moderniteyi teorik olarak ele\u015ftiren ancak alternatif ya\u015fam modelini pratikle\u015ftirmeyen yan\u0131 bir ba\u015fka ele\u015ftiri konusudur. Feminizm, \u2018ellerini kirletmemek\u2019 ad\u0131na politik alan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda olmay\u0131 tecih ederken, K\u00fcrt kad\u0131n hareketi politik alanda varl\u0131k g\u00f6stermeyi en az teorik tespitler kadar toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmde etkili g\u00f6rd\u00fc. <\/span><\/span><\/p>\n

Siyasette e\u015fba\u015fkanl\u0131k ve e\u015fit temsil d\u00fczeyine ula\u015farak g\u00fc\u00e7l\u00fc bir politik deneyim olu\u015fturdu. Moderniteyi reddeeden, dar bir grubun i\u00e7e kapal\u0131 ya\u015fant\u0131s\u0131ndan \u00f6te bu red edi\u015fi toplumsal alana, politikayla ta\u015f\u0131d\u0131. Feminizm, akademik alanda ifade etti\u011fi g\u00fc\u00e7l\u00fc tespitleri hangi \u00f6rg\u00fct ve kurumla\u015fmayla pratikle\u015ftirece\u011fi konusunda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir perspektif olu\u015fturamad\u0131. Bir yandan sistemin kurumsal ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 redederken di\u011fer yandan giderek akademik s\u0131n\u0131rlarda tak\u0131l\u0131 kald\u0131. hapsedildi. Jineolojinin akademile\u015fme perspektifi de var. Ancak bu akademile\u015fme sistem i\u00e7inde de\u011fil kad\u0131n\u0131n kendi \u00f6z g\u00fcc\u00fcyle olu\u015fturdu\u011fu bir e\u011fitim sistemine dayan\u0131yor. O halde feminizmin d\u00fc\u015f\u00fcnsel anlamda sistemden radikal bir kopu\u015fu ger\u00e7ekle\u015ftirmesine ra\u011fmen bunun maddi kurumla\u015fmalar\u0131n\u0131 olu\u015fturamamas\u0131 bir \u00e7eli\u015fkidir. K\u00fcrdistan da\u011flar\u0131ndaki kad\u0131n gerillalar\u0131n \u00f6zg\u00fcn ordula\u015fmas\u0131, kad\u0131n\u0131n hem cinsleriyle olu\u015fturdu\u011fu kom\u00fcnal bir ya\u015fam modelidir. <\/span><\/span><\/p>\n

Feminizmin \u00fctopyas\u0131n\u0131 ya\u015famsalla\u015ft\u0131rmamas\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck ve toplumsall\u0131k aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmesinden kaynaklan\u0131yor. Kad\u0131n militanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirme konusunda net bir hedefi yok. K\u00fcrt kad\u0131n hareketi olarak \u2018jin, jiyan, azadi\u2019 sihirli form\u00fcl\u00fcn\u00fc t\u00fcm topluma yaymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u015eimdi K\u00fcrdistan\u2019\u0131n t\u00fcm par\u00e7alar\u0131nda y\u00fczlerce kad\u0131n kurumla\u015fmas\u0131 var. Jineoloji, kad\u0131n eliyle kurulacak ya\u015fam\u0131n somutla\u015fmas\u0131 olan \u2018J\u0130NWAR\u2019 ( Rojava\u2019da in\u015fas\u0131na ba\u015flanan kad\u0131n k\u00f6y\u00fc) projesinin hayata ge\u00e7irilmesinde aktif rol oynuyor. Bu ayn\u0131 <\/span>zamanda bir \u00fctopyan\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesidir. Bilin\u00e7lenmi\u015f kad\u0131nlar\u0131 kendilerini kurtarma projesine odaklamak ve toplumdan koparmak yerine, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck bilincini topluma ta\u015f\u0131rmak \u00f6nemlidir. Jineoloji \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck ve toplumsalla\u015fmak aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir. Bu nedenle sistemin yasal kurumla\u015fmalar\u0131nda \u00f6zg\u00fcrl\u00fck e\u011filimini g\u00fc\u00e7lendirir. Kendi olu\u015fturdu\u011fu alternatif ya\u015fam modellerini de kad\u0131n eksenli uygular. <\/span><\/span><\/p>\n

Cinselli\u011fi ele al\u0131\u015f\u0131 ve yakla\u015f\u0131m\u0131
\n<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Do\u011fadaki t\u00fcm canl\u0131lar, beslenme, korunma ve \u00fcreme sayesinde varolur ve s\u00fcreklile\u015fir. \u00dcreme, insan toplumsall\u0131\u011f\u0131nda cinsellikle \u00f6zde\u015f k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kapitalist modernitede cinsellik, varl\u0131\u011f\u0131n s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flaman\u0131n \u00f6tesine ta\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve iktidar\u0131n in\u015fa gerek\u00e7esine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kad\u0131n\u0131n cinselli\u011fi, iktidar\u0131n varl\u0131k ve s\u00fcreklilik gerek\u00e7esi konumunda tutulmu\u015ftur. Cinselli\u011fin toplumsal anlam\u0131 ve varolu\u015ftaki yerinin \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi ve iktidar arac\u0131 konumundan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 yerine, \u00f6zg\u00fcr tercih konumunda tutulmas\u0131 ye\u011flenmi\u015ftir. Feminizm ontolojik anlamda cinselli\u011fi tan\u0131mlayamam\u0131\u015ft\u0131r. Maddi ve manevi hegemonyan\u0131n geli\u015fiminde cinselli\u011fin rol\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcmlenememi\u015ftir. <\/span><\/span><\/p>\n

1970\u2019li y\u0131llar sonras\u0131nda lezbiyen feminizm ve radikal feminizm cinsellik ve iktidar aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 de\u015fifre eden bir bilgi \u00fcretti. Kad\u0131n\u0131n cinselli\u011fini, bedenini tan\u0131mlanmas\u0131na d\u00f6n\u00fck \u00e7abalar geli\u015fti. Yine pornografiyi kapitalist \u00fcretimin bir par\u00e7as\u0131 olarak ele ald\u0131. Ancak 1990\u2019l\u0131 y\u0131llar sonras\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar do\u011fru bir noktadan \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapan bu ele\u015ftiriler zamanla kapitalizmin tuzaklar\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc. Mevcut durumda feminist pornografi diye bir kavram literat\u00fcr\u00fcm\u00fcze girdi. Yani sistemin kar\u015f\u0131s\u0131nda yer almas\u0131 gerekirken sistem i\u00e7ile\u015fme ya\u015fand\u0131. <\/span><\/span><\/p>\n

Toplumun ve kad\u0131n\u0131n k\u00f6lele\u015ftirilmesinde \u00f6nemli bir sorun olarak ortaya \u00e7\u0131kan cinsellik, feminizmde liberal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck s\u0131n\u0131rlar\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. <\/span><\/span><\/p>\n

Feminizmde cinsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck bireysel ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun sonucunda da \u00f6zg\u00fcr, egemenlik-k\u00f6lelik i\u00e7ermeyen bir cinsellik k\u00fclt\u00fcr\u00fc geli\u015ftirememi\u015ftir. Erke\u011fi ve onunla ya\u015fanacak cinsel payla\u015f\u0131m\u0131, kad\u0131n ya\u015fam\u0131ndan fiziki olarak \u00e7\u0131kar\u0131p bu rol\u00fc hem cinse atfetmenin tepkisel bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f m\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fc oldu\u011fu iyi irdelenmelidir. Bu ili\u015fkiler ger\u00e7ekten egemenlik-k\u00f6lelik ili\u015fkisinden azade midir? E\u015f cinsel cinselliklerde de egemenlik ili\u015fkileri yeniden \u00fcretilmiyor mu? \u00d6zg\u00fcr cinsellik ger\u00e7ekten nas\u0131l ya\u015fan\u0131r? Kad\u0131n\u0131n bundaki rol\u00fc, belirleyicili\u011fi nas\u0131l olu\u015fur? sorular\u0131na cevaplar s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

Erke\u011fin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00fcndemine almamas\u0131<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Mevcut cinsel politikalar\u0131 sistemsel d\u00fczeyde a\u015famayan feminizm, bunlar\u0131 ba\u015fka bir bi\u00e7imde \u00fcreten pozisyona gelmi\u015ftir. Yine kad\u0131n-erkek ili\u015fkilerinde erkekle cinsellik alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki alanlarda nas\u0131l bir ili\u015fki kurulaca\u011f\u0131n\u0131 tarif etmede, buna y\u00f6nelik kuram, pratik \u00e7\u00f6z\u00fcm ve yakla\u015f\u0131m sunmada feminizmin ciddi bo\u015fluklar\u0131, yan\u0131lg\u0131lar\u0131 vard\u0131r. Ele\u015ftirmek, olan\u0131 analiz edip ideal olan\u0131 ifadelendirmek i\u015fin bir y\u00f6n\u00fcd\u00fcr. Ama bir de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z reel erkekler-kad\u0131nlar ger\u00e7e\u011fi var. Bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda belirlenen politika kad\u0131nlar i\u00e7in alanlar yarat\u0131p, mevziler olu\u015fturup erkekleri yok sayan, kendi haline b\u0131rakan bir m\u00fccadele anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Bu feminizmin ataerkil sisteme geli\u015ftirdi\u011fi ele\u015ftirilerle de \u00e7eli\u015fik kalmaktad\u0131r. Bu anlamda egemen olan cinse y\u00f6nelik de\u011fi\u015ftirme-d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme, kad\u0131nlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, istem-iradelerini, duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini g\u00f6ren, ciddiye alan ve bununla ya\u015famas\u0131n\u0131 bilen erkekleri yaratmada feminizm iddial\u0131 ve m\u00fccadeleci durmamaktad\u0131r. Bir tepki, ret, salt kar\u015f\u0131tl\u0131k \u00fczerine y\u00fcr\u00fcyen bir imaj\u0131 a\u015famamakta ve bu nedenle de e\u015f ya\u015fam konusunda ya\u015fanan krizli-katliaml\u0131 ve kaoslu duruma bir \u00e7\u00f6z\u00fcm g\u00fcc\u00fc olmakta ba\u015far\u0131s\u0131z kalmaktad\u0131r<\/span><\/span><\/p>\n

Feminist literat\u00fcrde egemen erkek zihniyetinin kapsaml\u0131 ele\u015ftirel analizleri yap\u0131lm\u0131\u015f olsa da \u00e7\u00f6z\u00fcm sadece kad\u0131n\u0131n bilin\u00e7lenmesi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Erke\u011fin de\u011fi\u015fim-d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc, cins ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck bilinci kazanmas\u0131n\u0131, toplumsal \u00f6zg\u00fcrl\u00fckte rol\u00fcn\u00fc oynayacak d\u00fczeyde \u00f6rg\u00fctlendirilmesini kendi sorumlulu\u011funda g\u00f6rmemi\u015ftir. <\/span><\/span><\/p>\n

Tarihi ele al\u0131\u015f\u0131 <\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Toplumsal cinsiyet\u00e7ili\u011fin in\u015fa edilmesinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc dayanaklar\u0131ndan biri tarihin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Erkek egemen bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ve dili ile yaz\u0131lan tarih, feminizmin modernist sosyal bilimlere temel ele\u015ftirilerinden biridir. Tarih biliminin bilin\u00e7li olarak kad\u0131na yer vermemesi, kad\u0131n ger\u00e7e\u011finin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in kendisini form\u00fcle etti\u011fi iddias\u0131 do\u011fru bir iddia olmakla birlikte, \u201chis story\u201d \u201cerke\u011fin tarihi\u201d ele\u015ftirisi de yerinde bir ele\u015ftiridir. Feminizm bu nedenle tarihin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia eder. Feminizmin bu iddias\u0131, tarihin art\u0131k eskisi gibi ele al\u0131namayaca\u011f\u0131 anlam\u0131nda do\u011frudur. Fakat hen\u00fcz kad\u0131n\u0131n tarihi g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 gibi; kad\u0131n\u0131n, erkeklik tarihini yazan bilinci t\u00fcm toplumsal dokudan ar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 idea etmek de hayalcilik olur. Sosyal bilim, egemen erkek bak\u0131\u015f\u0131ndan ar\u0131nm\u0131\u015f de\u011fildir. Halen en uzun s\u00fcreli tarih olarak ifade edilen, kad\u0131n eksenli toplumsall\u0131k olarak tan\u0131mlanan tarih ( do\u011fal toplum\/ tarihin % 98\u2019lik bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsar) ayd\u0131nl\u0131\u011fa kavu\u015fmu\u015f de\u011fildir. Jineoloji kad\u0131n\u0131 tarih yaz\u0131m\u0131na dahil etmekten ziyade kad\u0131n\u0131n tarihini yazmay\u0131 hedefliyor. Bu anlam\u0131yla bir farkl\u0131l\u0131k arz ediyor. <\/span><\/span><\/p>\n

Sonu\u00e7 itibar\u0131yla, yarat\u0131lan t\u00fcm kad\u0131n de\u011ferlerini, d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir co\u011frafyas\u0131nda geli\u015fen kad\u0131n m\u00fccadelesini feminizmin kapsam\u0131na almak do\u011fru mudur? Tarihimizin bir d\u00f6nemine bu isim damgas\u0131n\u0131 vurabilir. Belli co\u011frafyalarda, kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne bu ak\u0131m \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015f olabilir. Ama d\u00fcnya geni\u015f ve \u00fczerinde ya\u015fayan k\u00fclt\u00fcrler, halklar \u00e7ok \u00e7e\u015fitli. Kad\u0131nlar kendi deneyimlerini kendi yerelliklerine g\u00f6re ya\u015fay\u0131p isimlendirmi\u015fler binlerce y\u0131l. Ama ortak de\u011ferlerini de bir bi\u00e7imde isimlendirmi\u015fler. Baz\u0131 temel de\u011ferleri olu\u015fturan kad\u0131nlar\u0131n topluma y\u00f6n verdikleri s\u00fcre\u00e7ler var. Bunu ispat eden bir\u00e7ok arkeolojik, bilimsel veri var.<\/span><\/span><\/p>\n

Baz\u0131 feminist ak\u0131mlar\u0131n bunlar\u0131 bilimsel bir g\u00f6zle yeniden incelemeye almas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yoruz. Bunun \u00e7ok \u00f6nemli bir nokta oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Jineoloji de bu binlerce y\u0131ll\u0131k tarihin anlaml\u0131 bir par\u00e7as\u0131 olmak i\u00e7in u\u011fra\u015facak.<\/span><\/span><\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de kad\u0131nlar\u0131n yerel deneyimleri \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ve kendi \u00f6zg\u00fcnl\u00fckleri temelinde devam ediyor. Bu kad\u0131nlar\u0131n deneyimlerine, ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00f6zg\u00fcn ko\u015fullar\u0131n bir boyutuna bakarak post kolonyal feminizm, renkli feminizm, K\u00fcrt feminizmi, \u0130slami feminizm demek; onlar\u0131n bin bir zorluk i\u00e7inde geli\u015ftirdikleri m\u00fccadeleyi, ne kadar hakk\u0131n\u0131 vererek izah ediyor? Feminizm bu soruyu sormal\u0131 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu deneyimleri ya\u015fayan kad\u0131nlar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 bu isimlerle an\u0131lmay\u0131 yerinde bulmuyor. Buna ra\u011fmen bu isimlendirmeleri devam ettirmek, onlar\u0131n kendi deneyimlerine verdikleri isimlere feminist literat\u00fcrde yer vermemek, feminizmin g\u00f6zden ge\u00e7irmesi gereken \u00f6nemli bir yetersizliktir. Bug\u00fcne kadar sistem olamam\u0131\u015f ama toplumsal de\u011ferleri temsil etmeye devam eden ve devletli uygarl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 her daim bir direni\u015f halinde olan demokratik uygarl\u0131k g\u00fc\u00e7lerinin kad\u0131n eksenli bir bilim anlay\u0131\u015f\u0131yla kendi paradigmalar\u0131n\u0131 yaratmalar\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yoruz. Bu nedenle d\u00fcnyan\u0131n her yerinde m\u00fccadele veren kad\u0131nlar\u0131n deneyimlerini onlar\u0131n isimlendirmesinden ve dilinden anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak d\u00fcnya kad\u0131nlar\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesine en anlaml\u0131 katk\u0131lardan birini yapabilir diyoruz.<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2018\u2018Feminist hareket \u015f\u00fcphesiz en radikal sistem kar\u015f\u0131t\u0131 hareket olmak durumundad\u0131r. Sadece resmi modernitenin de\u011fil, t\u00fcm hiyerar\u015fik ve uygarl\u0131k d\u00f6nemlerinin t\u00fcm toplumsal dokular\u0131nda zihnen ve bedenen tutsaklad\u0131\u011f\u0131, en derin k\u00f6lece \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kad\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, e\u015fitli\u011fi, demokrasisi \u00e7ok kapsaml\u0131 teorik \u00e7al\u0131\u015fmalar, ideolojik m\u00fccadeleler, programatik ve \u00f6rg\u00fctsel faaliyetler, en \u00f6nemlisi de g\u00fc\u00e7l\u00fc eylemler gerektirir. Bunlars\u0131z feminizm ve kad\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":658,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[50],"tags":[],"class_list":["post-681","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-feminizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/681","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=681"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/681\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":682,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/681\/revisions\/682"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/658"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=681"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=681"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=681"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}