{"id":561,"date":"2017-04-22T15:54:21","date_gmt":"2017-04-22T12:54:21","guid":{"rendered":"http:\/\/jineoloji.eu\/tr\/?p=561"},"modified":"2017-04-22T15:54:21","modified_gmt":"2017-04-22T12:54:21","slug":"iran-devletinin-demografya-politikalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/iran-devletinin-demografya-politikalari\/","title":{"rendered":"\u0130ran Devletinin Demografya Politikalar\u0131"},"content":{"rendered":"

Armanc Sarya<\/strong><\/p>\n

\u0130nsan n\u00fcfusu en \u00f6nemli toplumsal konulardan biri ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir sorun haline gelmi\u015f durumda. Do\u011fal toplum zamanlar\u0131nda kad\u0131nlar kendi bilgeliklerinden yola \u00e7\u0131karak do\u011fumu kontrol alt\u0131na almay\u0131 biliyorlard\u0131. \u0130nsan n\u00fcfusunun do\u011fru dengesini sa\u011flayan kad\u0131n bilgeli\u011fi olmu\u015ftu. Toplumlar iktidarlar\u0131n m\u00fcdahalesi olmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e kendisi i\u00e7in neyin iyi ve do\u011fru oldu\u011funu \u00e7ok iyi biliyorlard\u0131. Bir klan ya da k\u00f6y n\u00fcfusunu ekonomisini, ya\u015fam mekanlar\u0131n\u0131, g\u00fcvenli\u011fini, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131,\u00a0 yani g\u00fcn\u00fcm\u00fcz deyimiyle ya\u015fam kalitesini g\u00f6zden ge\u00e7irerek kontrol alt\u0131na alabiliyordu. Kad\u0131n bunun \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yap\u0131yordu. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bundan bin y\u0131llarca \u00f6nce insanlar dengeli bir n\u00fcfus anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n etik ve estetik bilgeli\u011fine sahipti.<\/p>\n

Ancak iktidarlar yap\u0131s\u0131 gere\u011fi t\u00fcm g\u00fcc\u00fc elinde tutma d\u00fcrt\u00fcs\u00fcyle, insan n\u00fcfusunu de s\u00fcrekli kontrol alt\u0131nda tutmak istediler. N\u00fcfusun kontrol\u00fcn\u00fc ele almak elbette kad\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcne ve bilgeli\u011fine yap\u0131lan en b\u00fcy\u00fck sald\u0131r\u0131lardan biriydi. Bu g\u00fcn de t\u00fcm iktidarlar ayn\u0131 d\u00fcrt\u00fc ile hareket ediyorlar. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn ulus devletleri ise demografyan\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn fazlas\u0131yla bilincinde olarak, bu konuda insan n\u00fcfusuna dair t\u00fcm hayati kararlar\u0131 kendi tekelleri elinde tutuyorlar. Bu devletlerden bir tanesi de \u0130ran devleti.<\/p>\n

Bu g\u00fcn \u0130ran devleti kli\u015fele\u015fmi\u015f bir ulus devlet politikas\u0131 olan daha fazla asker, daha fazla memur, daha fazla i\u015f\u00e7i, daha fazla gen\u00e7 n\u00fcfus i\u00e7in kad\u0131nlar\u0131 birer \u00e7ocuk fabrikas\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.\u00a0 \u0130ran devleti bir\u00e7ok konuda kad\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 yapan devletlerden bir tanesi olma \u015f\u00f6hretine sahip. D\u00fcnyada kad\u0131n haklar\u0131n\u0131n fazlas\u0131yla \u00e7i\u011fnendi\u011fi, kad\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131n bir\u00e7ok alan\u0131nda yok say\u0131ld\u0131\u011f\u0131, dini kullanarak kad\u0131na kar\u015f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 uygulaman\u0131n reva g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fclkelerden bir tanesi. Son y\u0131llarda n\u00fcfus planlamas\u0131 hususunda geli\u015ftirdi\u011fi uygulamalar ile kad\u0131n kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131na her g\u00fcn bir yenisini ekliyor. Bu uygulamalar \u0130ran devletinin d\u00f6nemsel \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fiyor elbet. Bir g\u00f6z atacak olursak;<\/p>\n

Ayetullah Humeyni d\u00f6neminde \u0130ran\u2019da n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 te\u015fvik edilmeye ba\u015fland\u0131.\u00a0 Ama\u00e7 ise \u0130ran ordusunun say\u0131s\u0131n\u0131n 20 milyona ula\u015fmas\u0131yd\u0131.\u00a0 Daha \u00e7ok \u00e7ocuk daha \u00e7ok asker demekti. Bunun i\u00e7in do\u011fum oran\u0131n\u0131 artt\u0131ran politikalar uygulanmaya ba\u015fland\u0131. 8 y\u0131l s\u00fcren \u0130ran-Irak sava\u015f\u0131 sonras\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 b\u00f6lgedeki bir\u00e7ok \u00fclkeden daha fazlayd\u0131. Ancak artan n\u00fcfus oran\u0131 ba\u015fka a\u00e7\u0131lardan \u00fclkeyi zorlamaya ba\u015flad\u0131. \u00d6zellikle de ekonomik a\u00e7\u0131dan. \u00dclke i\u00e7erisinde ya\u015fanan bu s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 durum devlet taraf\u0131ndan yeni aile planlamas\u0131 ile do\u011fum kontrol uygulamalar\u0131n\u0131n devreye sokulmas\u0131 ile giderilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. \u00dccretsiz do\u011fum kontrol y\u00f6ntemi da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 \u0130ran\u2019da gittik\u00e7e yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015flad\u0131. G\u00f6n\u00fcll\u00fc k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma, k\u00fc\u00e7\u00fck aile yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 te\u015fvik eden s\u00f6ylemler \u00fclkenin her yerine yay\u0131ld\u0131. Bu d\u00f6nemden sonra ise \u0130ran n\u00fcfusu d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7meye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Mahmut Ahmedinecad d\u00f6neminde ise azalmaya ba\u015flayan n\u00fcfus oran\u0131n\u0131 yeniden y\u00fckseltmeye d\u00f6n\u00fck sesler y\u00fckselmeye ba\u015flad\u0131. Bu konuda cumhurba\u015fkan\u0131n kendisi her do\u011facak \u00e7ocuk ba\u015f\u0131na bankalarda 950 dolarl\u0131k hesap a\u00e7ma slogan\u0131yla do\u011fum oranlar\u0131n\u0131 artt\u0131rmaya d\u00f6n\u00fck bir politikan\u0131n sinyallerini verdi. Hasan Ruhani ise 2016 y\u0131l\u0131nda Kirman\u015fan\u2019da Erdo\u011fan ile yar\u0131\u015fa girer gibi her kad\u0131na be\u015f \u00e7ocuk do\u011furmalar\u0131n\u0131 sal\u0131k vermeye ba\u015flad\u0131. San\u0131r\u0131m bu konuda \u00e7\u0131tay\u0131 en \u00e7ok artt\u0131ran Ha\u015fim Rafsancani oldu. \u015eia\u2019l\u0131ktaki 12 imam mertebesine at\u0131fta bulunmak i\u00e7in her kad\u0131n\u0131n 12 \u00e7ocuk sahibi olmas\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Son olarak \u0130ran\u2019\u0131n dini lideri Ayetullah Ali Hamaney do\u011fum kontrol planlamas\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f oldu\u011funu fetva vermesi ile \u0130ran\u2019da bir\u00e7ok yasaklama y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmeye ba\u015flad\u0131. 2014 y\u0131l\u0131ndan itibaren bir\u00e7ok yasak kanun h\u00fckm\u00fcnde yasaya girmeyi ba\u015fard\u0131.<\/p>\n

Mevcut durumda \u0130ran\u2019da bu konuda kad\u0131nlara hi\u00e7bir s\u00f6z hakk\u0131 tan\u0131nm\u0131yor. H\u00e2lbuki demografya konusunda ger\u00e7ek s\u00f6z ve karar hakk\u0131 kad\u0131nda oldu\u011fu halde, d\u00fcnya genelinde bu ger\u00e7ek g\u00f6rmezden gelinirken, \u0130ran devlet politikalar\u0131 da bu konuda olduk\u00e7a kad\u0131n kar\u015f\u0131t\u0131 uygulamalarla dolu.<\/p>\n

Baz\u0131 uygulamalara bakacak olursak;<\/p>\n

Anne karn\u0131ndaki ceninin herhangi bir sakatl\u0131k durumu olmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e k\u00fcrtaj kesinlikle yasak, \u015feriat kurallar\u0131na g\u00f6re k\u00fcrtaj cinayet olarak ele al\u0131n\u0131yor.<\/p>\n

Do\u011furganl\u0131k Oranlar\u0131n\u0131 Artt\u0131rma ve N\u00fcfus Azal\u0131m\u0131n\u0131 \u00d6nlemeye Y\u00f6nelik Kanun \u0130ran’da en \u00e7ok kullan\u0131lan do\u011fum kontrol y\u00f6ntemi oldu\u011funa inan\u0131lan ‘g\u00f6n\u00fcll\u00fc k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma’y\u0131 yasakl\u0131yor.<\/p>\n

Kad\u0131n\u0131n do\u011fum kontrol\u00fc hakk\u0131nda karar verme hakk\u0131n\u0131 reddederek, do\u011fum kontrol y\u00f6ntemleri hakk\u0131nda bilgiye ula\u015fmas\u0131 engelleniyor. Bu durumdan dolay\u0131 istenmeyen hamilelikler art\u0131yor. Bu ise bir\u00e7ok kad\u0131n\u0131n olduk\u00e7a tehlikeli ve sa\u011fl\u0131ks\u0131z y\u00f6ntemlerle k\u00fcrtaja ba\u015fvurmas\u0131 ve kendi sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehlikeye atmas\u0131 demek.<\/p>\n

Daha \u00f6nce aile ve n\u00fcfus planlama program\u0131 taraf\u0131ndan finanse edilen ve sa\u011fl\u0131k evleri taraf\u0131ndan da\u011f\u0131t\u0131lan prezervatiflere eri\u015fimin engellenmesi ile istenmeyen hamileliklerin ve \u00e7e\u015fitli cinsel hastal\u0131klar\u0131n \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Kad\u0131nlara y\u00f6nelik cinsiyet\u00e7i uygulamalar sadece bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Gen\u00e7 n\u00fcfus oran\u0131n\u0131 artt\u0131rmak isteyen \u0130ran devleti kad\u0131nlar\u0131 \u00e7ocuk do\u011furma makineleri gibi ele alarak, \u201cAileyi y\u00fcceltme kanunu\u201d tarz\u0131nda yasalarla \u00e7ocuk sahibi olmay\u0131 tercih etmeyen kad\u0131nlar\u0131n \u00f6n\u00fcne bir\u00e7ok cinsiyet\u00e7i uygulamalar koyuyor. Yasaya g\u00f6re \u00f6zel ve kamu kurulu\u015flar\u0131nda belirli bir i\u015fe atama yaparken \u00f6ncelik evli ve \u00e7ocuklu erkeklere veriliyor. Sonra s\u0131rada evli ve \u00e7ocuksuz erkekler yer al\u0131rken, ard\u0131ndan evli ve \u00e7ocuklu kad\u0131nlar geliyor. Yani \u00e7ocu\u011fu olmayan kad\u0131nlar\u0131n \u00e7ocuk yapmalar\u0131 i\u00e7in ekonomik olarak kendi ayaklar\u0131 \u00fczerinde durmas\u0131 engellenmek isteniyor. T\u00fcm bunlara ek olarak kad\u0131nlar i\u00e7in bo\u015fanma da zorla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Bir kad\u0131n\u0131n bo\u015fanabilmesi i\u00e7in e\u015finin onu aldatmas\u0131 ya da cinsel a\u00e7\u0131dan baz\u0131 sorunlar ya\u015famas\u0131 gibi baz\u0131 durumlar\u0131n tespit edilmesi gerekiyor ki kad\u0131n bo\u015fanabilsin. Bunlara \u201ckatlan\u0131lmaz zorunluklar\u201d deniyor. Kad\u0131nlar bunlar\u0131 kan\u0131tlayamazlarsa bo\u015fanam\u0131yorlar ancak erkekler i\u00e7in bo\u015fanmak olduk\u00e7a rahat.<\/p>\n

Bu t\u00fcr kad\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 anlay\u0131\u015f ve uygulamalara daha bir\u00e7ok \u00f6rnek verebiliriz. \u0130ran\u2019da ya\u015fananlar d\u00fcnya genelinde ya\u015fananlar\u0131n sadece bir par\u00e7as\u0131. D\u00fcnya genelinde kad\u0131n\u0131 kendi bedeni ve do\u011fum g\u00fcc\u00fc hakk\u0131nda karar almas\u0131na izin vermeyen bu zihniyete kar\u015f\u0131 jineolojik bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile kar\u015f\u0131 koymal\u0131y\u0131z. Demografya jineoloji i\u00e7in olduk\u00e7a temel konulardan bir tanesi. \u00c7\u00fcnk\u00fc do\u011fum kad\u0131n bedeninde ger\u00e7ekle\u015fiyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc her do\u011fum kad\u0131n i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir sorumluluk. Yani annelik sadece biyolojik de\u011fil ayn\u0131 zamanda sosyolojik bir durum. Ya\u015famsal bir\u00e7ok konuda oldu\u011fu gibi bu konu da as\u0131l s\u00f6z sahibi asl\u0131nda kad\u0131n. Jineolojinin demografyaya bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n temel esaslar\u0131 bu ger\u00e7eklere dayan\u0131yor. Bu y\u00fczden bizler i\u00e7in do\u011fru ve yararl\u0131 demografik anlay\u0131\u015f ve uygulama jineoloji temelli olmal\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Armanc Sarya \u0130nsan n\u00fcfusu en \u00f6nemli toplumsal konulardan biri ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir sorun haline gelmi\u015f durumda. Do\u011fal toplum zamanlar\u0131nda kad\u0131nlar kendi bilgeliklerinden yola \u00e7\u0131karak do\u011fumu kontrol alt\u0131na almay\u0131 biliyorlard\u0131. \u0130nsan n\u00fcfusunun do\u011fru dengesini sa\u011flayan kad\u0131n bilgeli\u011fi olmu\u015ftu. Toplumlar iktidarlar\u0131n m\u00fcdahalesi olmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e kendisi i\u00e7in neyin iyi ve do\u011fru oldu\u011funu \u00e7ok iyi biliyorlard\u0131. Bir klan ya […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":562,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-561","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-basinda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/561","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=561"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/561\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":563,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/561\/revisions\/563"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/562"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=561"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=561"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}