{"id":439,"date":"2017-03-01T14:40:49","date_gmt":"2017-03-01T12:40:49","guid":{"rendered":"http:\/\/jineoloji.eu\/tr\/?p=439"},"modified":"2017-03-01T17:24:25","modified_gmt":"2017-03-01T15:24:25","slug":"evren-olmak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/evren-olmak\/","title":{"rendered":"EVREN OLMAK!"},"content":{"rendered":"

Emine Erciyes<\/span><\/h4>\n

<\/a> Evrenle ayn\u0131 maddelerden yap\u0131lmak. Bu ilk duydu\u011fumuzda biraz kula\u011f\u0131m\u0131z\u0131 t\u0131rmalasa ve anlamak alg\u0131lamak ufak bir gel git yaratsada asl\u0131nda al\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fumuz bir c\u00fcmledir. Tam bu kelimelerle s\u00f6ylenmemi\u015f olsa da, \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerle hep insanl\u0131\u011f\u0131n etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc bir olu\u015fum \u00f6zelli\u011fi olarak i\u015flenmi\u015ftir, evrenin \u00e7ocu\u011fu oldu\u011fumuz. \u0130\u015fte tanr\u0131n\u0131n Adem\u2019i \u00e7amurdan yaratt\u0131\u011f\u0131 inanc\u0131 bunun bir s\u00f6yleni\u015f bi\u00e7imi. Yada antik \u00e7a\u011f filozoflar\u0131n\u0131n tan\u0131mlar\u0131; kimine g\u00f6re her \u015feyin kayna\u011f\u0131 su, kimine g\u00f6re hava, yada ate\u015f, yada toprak yada her d\u00f6rd\u00fc birden, vb. Bu olu\u015fumlar tek tek yada toplu olsalar da evrende olan maddelerdir. Ve her \u015feyin k\u00f6kenini \u0131\u015f\u0131kta arayan do\u011fu felsefesi anlay\u0131\u015f\u0131\u2026<\/span><\/p>\n

Ya\u015fam\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 evrende aram\u0131\u015f\u0131z hep. Bunu mitolojik, dini yada felsefik y\u00f6ntemlerle arasak da ayn\u0131 yere \u00e7\u0131km\u0131\u015f\u0131z asl\u0131nda. Yada ayn\u0131 do\u011fruya. Evrenle ayn\u0131 maddeden olu\u015fmu\u015fuz, daha do\u011frusu evrendeki maddelerden olu\u015fmu\u015fuz. Bug\u00fcn bilim ise deney y\u00f6ntemiyle bu do\u011fruyu ispatlamakta. \u0130nsan v\u00fccudunun y\u00fczde yetmi\u015f su oldu\u011fu, bunun d\u0131\u015f\u0131nda do\u011fada bulunan t\u00fcm elementlerin insan v\u00fccudunda bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum \u00e7ok sulu bir \u00e7amuru \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Havas\u0131z ya\u015fayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, v\u00fccudun belli bir \u0131s\u0131 derecesinin olmas\u0131 ise havan\u0131n ve \u0131s\u0131n\u0131n (ate\u015fin) insan ya\u015fam\u0131 i\u00e7in belirleyicili\u011fini bilime ba\u015f vurmadan g\u00f6steriyor. I\u015f\u0131\u011f\u0131n ya\u015famsall\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcne\u015fin do\u011fu\u015fu ve bat\u0131\u015f\u0131 bile bize anlat\u0131r, fakat daha derinden madde incelendi\u011finde her \u015feyin temeli oldu\u011funu bug\u00fcn bilim ispatlamakta. Do\u011fadaki t\u00fcm olu\u015fumlar\u0131n maddele\u015fmi\u015f enerji oldu\u011funu, enerji ak\u0131m\u0131n\u0131n ise \u0131\u015f\u0131kla oldu\u011funu, do\u011fadaki t\u00fcm geli\u015fim ve de\u011fi\u015fimin \u0131\u015f\u0131kla oldu\u011fu bilimin bug\u00fcn ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fczey olankuantum fizi\u011fi g\u00f6stermekte.<\/span><\/p>\n

Fizik ve kimya bilimleri maddenin en karma\u015f\u0131k ve en incelikli bile\u015fiminin insan maddesinde olu\u015ftu\u011funu belirtiyor. Do\u011fadaki t\u00fcm elementlerin en uygun bi\u00e7imde bile\u015fimi, insanda t\u00fcm canl\u0131lardan daha ince ve yo\u011fun bir a\u015fama bile\u015fim ifade etmektedir. Maddelerin bile\u015fimiyle olu\u015fan molek\u00fcller farkl\u0131 bir yap\u0131 ve enerji olarak olu\u015ftuklar\u0131 maddeleri a\u015farlar. En bilindik \u00f6rne\u011fimiz su molek\u00fcl\u00fc H2O\u2019yu ele al\u0131rsak,suyun bile\u015fimi olan hidrojen ve oksijen biri ucucu biri yan\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011fi olan gazlard\u0131r ve biraraya geli\u015fleri ya\u015fam kayna\u011f\u0131m\u0131z su, bunlardan bamba\u015fkad\u0131r. O zaman t\u00fcm maddelerin bile\u015fimi de b\u00fct\u00fcn maddelerin ortakla\u015farak en \u00fcst yada karma\u015f\u0131k maddeyi yaratmas\u0131 olsa gerek, dolay\u0131s\u0131yla en y\u00fcksek enerji potansiyelini.Peki bu potansiyel insanda nas\u0131l bir ak\u0131\u015fkanl\u0131k kazan\u0131yor!<\/span><\/p>\n

Maddelerin bile\u015fimindeki \u00fcst zirve canl\u0131l\u0131k evrimi a\u00e7\u0131s\u0131ndanda ge\u00e7erli. T\u00fcm canl\u0131larda somutla\u015fan biyolojik evrimsel a\u015famalar insanda en \u00fcst a\u015famaya ula\u015f\u0131yor. Her insan \u00e7ocu\u011fu evrenin olu\u015fumu ve canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n evrimsel geli\u015fimini ana karn\u0131nda dokuz ayda yeniden ya\u015f\u0131yor, o tarihsel birikimle geliyor d\u00fcnyaya. Evrimin en \u00fcst a\u015famas\u0131ndaki canl\u0131lar olarak bizden daha yetenekli canl\u0131lar var diyebiliriz. Evet, ne u\u00e7abiliyoruz, ne su alt\u0131nda uzun uzad\u0131ya kalabiliyoruz, ne kendimizi koruyacak g\u00fc\u00e7l\u00fc deri, t\u0131rnak, atiklik ve benzerine sahibiz. \u0130\u015fte evriminde bizde i\u015faret etti\u011fi fark ak\u0131l g\u00fcc\u00fcm\u00fcz. Akl\u0131n icatlar\u0131yla deniz at\u0131nda kalan, g\u00f6kte u\u00e7an, yerde h\u0131zl\u0131 giden ara\u00e7lar icatetmi\u015f durumday\u0131z.<\/span><\/p>\n

Y\u00fcksek enerji deyince akl\u0131m\u0131za hemen atom bombas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fen atom enerjisi gelir. Ama atomu par\u00e7alamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen enerji daha y\u00fcksek bir enerji de\u011filmidir, yada daha \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir enerji?Atom bombas\u0131 yok eder, oysa bu enerjiyi yok edici yada yap\u0131c\u0131 kullanmay\u0131 planlamakta yine bir \u00fcst enerji gerektirir. Burada insan akl\u0131 atomdan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc yada atomu tehlikeye \u00e7evirenin kendisi. \u0130nsan akl\u0131 belki atom enerjisi gibi ortaya sa\u00e7\u0131lmaz, ama o do\u011fadaki hi\u00e7 bir enerji t\u00fcr\u00fcnde olmayan yeteneklere sahiptir. Arar, hisseder, kurgular, planlar,yenilikler yarat\u0131r hep ak\u0131\u015fkan ve geli\u015fmecidir, bazen t\u0131kan\u0131r kaos s\u00fcre\u00e7leri ya\u015far, bazen dehalar f\u0131\u015fk\u0131r\u0131r patlamalar yapar. Maddeler bile\u015fimi nas\u0131l bir \u00f6rg\u00fcyse insan enerjiside \u00f6yle \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir ak\u0131\u015fkanl\u0131kt\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u0130nsan akl\u0131n\u0131, ruhunu, duygular\u0131n\u0131 enerji olarak g\u00f6rmek bize garip gelecektir. Enerji deyince \u0131\u015f\u0131k, \u0131s\u0131, elektrik, atom enerjisi gibi terimleri duymaya al\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131zd\u0131r. \u0130nsan akl\u0131 ruhu nas\u0131l bir enerjidir diyebiliriz. Peki enerji, ele avuca s\u0131\u011fmayan ak\u0131\u015fkan, de\u011fi\u015fen ve de\u011fi\u015ftiren g\u00fc\u00e7 de\u011fil mi? Bug\u00fcn kuantumun deyimiyle kendisini g\u00f6zlememize izin vermeyen h\u0131z yada dalga ile ifade edilen maddenin en k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7as\u0131nda gizli \u00f6zellik de\u011fil mi? \u0130nsan ruhu da bu \u00f6zellikleri kendisinde bar\u0131nd\u0131rm\u0131yormu peki, bu tan\u0131mlamalara uymuyor mu? Bamba\u015fka bir tarzla bunlar\u0131 yap\u0131yor, ama evet uyuyor demek durumunday\u0131z. Bu y\u00f6nlerinden dolay\u0131 d\u00f6nem d\u00f6nem felsefeden ve bilimden d\u0131\u015fland\u0131 insan ruhu. G\u00f6r\u00fcnmez, \u00f6l\u00e7\u00fclemez, hesaplanamaz, matemati\u011fe s\u0131\u011fmazd\u0131 ve bilim net somut \u015feylerle u\u011fra\u015fmal\u0131yd\u0131. Alg\u0131y\u0131, bilimi, matemati\u011fi icat eden insan akl\u0131, duyusuve ruhu,ayn\u0131 bu yarat\u0131mlar\u0131 taraf\u0131ndan bilim d\u0131\u015f\u0131 say\u0131ld\u0131 ya da yok say\u0131ld\u0131. Bilim d\u0131\u015f\u0131l\u0131k metafizikti, olmayan, uydurma \u015feylerdi. Oysa alg\u0131lar\u0131n, bilimin ve matemati\u011fin kendisini \u00fcretene bile bak\u0131lsa, insan akl\u0131 ve ruhunun g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc olarakbunlar somut ispatlard\u0131. <\/span><\/p>\n

\u0130nsan ruhu nas\u0131l bir enerji.I\u015f\u0131k h\u0131z\u0131ndan daha ak\u0131\u015fkan bir h\u0131zla evrenin bir ucundan di\u011fer ucuna bir anda gidebilir yada ayn\u0131 anda buralar\u0131 ya\u015fayabilir, bir\u00e7ok mekan\u0131 bir ana zihninde s\u0131\u011fd\u0131rabilir. Ayn\u0131 yolculu\u011fu ayn\u0131 h\u0131zla zamanda ge\u00e7mi\u015fe ve gelece\u011fe do\u011fru yapabilir. \u0130nsan sadece an\u0131n\u0131 ve mekan\u0131n\u0131 ya\u015famaz, zihninde bir\u00e7ok mekanlar\u0131 ve zamanlar\u0131 paralel ya\u015fayabilir. Ayn\u0131 anda yan yanayken bile herbirimiz ayr\u0131 bir mekan\u0131 ve zaman\u0131 ruhumuzda ya\u015fayabilmekteyiz. Bu hayal g\u00fcc\u00fcd\u00fcr ve insan oldu\u011fu yerden ve andan ba\u015fka bir yere ana gitmemi\u015ftir diye itirazlar olabilir. Ama bu hayal g\u00fcc\u00fc de\u011filmidir elinde hi\u00e7 bir alet ve deney olmadan her\u015feyin temelinin \u0131\u015f\u0131k oldu\u011funu iddia eden, maddenin yap\u0131 ta\u015f\u0131n\u0131n atom oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcren,dahas\u0131 atomu par\u00e7alamay\u0131 hayal edip sonra ger\u00e7ekle\u015ftiren, evreni hayal edip evrende yolculu\u011fa \u00e7\u0131kan. Bu hayal g\u00fcc\u00fc insanl\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm \u00fcr\u00fcnlerinin temelidir. K\u00fclt\u00fcrlerin, uygarl\u0131klar\u0131n, \u00fcretim tarzlar\u0131n\u0131n, ve insana dair her\u015feyin. Sadece zamanda ve mekanda gezebilme de\u011fil zaman\u0131 ve mekan\u0131 kurgulam\u0131\u015f ve de\u011fi\u015ftirmi\u015flerdir insanlar. <\/span><\/p>\n

Evren olmak nas\u0131l bir duygudur?Pekibunu ruhumuzda nas\u0131l hissederiz?Ruhumuz evrenden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm enerji bile\u015fimimiz ise ruhumuzu olu\u015fturan duygular evrenin neresindedir? \u00d6zg\u00fcrl\u00fck evrende nas\u0131l somutla\u015f\u0131r? Mutluluk nas\u0131l bir evrensel histir? Ya korkular\u0131 ve \u00f6fkeleri varm\u0131d\u0131r?G\u00fczelli\u011fi ararm\u0131 evren?… T\u00fcm bunlar evrenin olu\u015fum dilinde sakl\u0131 olsa gerek. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck engelsiz akan enerji ve yarat\u0131c\u0131l\u0131k olmal\u0131. Evrendeki her\u015fey evreni olu\u015fturan o en k\u00fc\u00e7\u00fck\u201de gizli ak\u0131ldan ba\u015flay\u0131p en b\u00fcy\u00fc\u011fe kadar i\u00e7i\u00e7e birbirine ba\u011fl\u0131 \u00f6r\u00fclen ortak bir tercihler zinciridir. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck bundan ba\u015fka ne olabilir ki? \u0130nsan i\u00e7inde bu b\u00f6yle de\u011filmidir? Engellenmektir \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn \u00e7al\u0131nmas\u0131,ama rastgele bir s\u0131n\u0131rs\u0131zl\u0131kta de\u011fildir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck. Kendine, etraf\u0131na toplumuna g\u00fczel bir \u015feyler katmakt\u0131r kendi \u00f6zg\u00fcr iradene dayanarak. Mutluluk yarat\u0131mda g\u00fczeli bulman\u0131n duygusudur. Evren, do\u011fa en ince ruhlu bir sanat\u00e7\u0131 olarak do\u011fay\u0131 donatm\u0131\u015f, ona bak\u0131p hayran olmamak, b\u00fcy\u00fclenmemek elde de\u011fildir. Yani evren Darwin\u2019in dedi\u011fi gibi sadece g\u00fc\u00e7l\u00fcye do\u011fru de\u011fil farkl\u0131l\u0131kla do\u011fan\u0131n renklerini, g\u00fczelli\u011fini \u00f6zg\u00fcr tercihlerini dile getirir. <\/span><\/p>\n

Her \u015feye ra\u011fmen bitmeyen, bast\u0131r\u0131lamayan, yok edilemeyen \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tutkusu, mutluluk, g\u00fczellik, a\u015fk aray\u0131\u015f\u0131 evrensel k\u00f6kenli olmasayd\u0131, sadece biz insanlar\u0131n icad\u0131 olsayd\u0131 bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc ve direngen olabilir miydi? Ve karanl\u0131klar var, da\u011f\u0131lan enerjiler var, yeni olu\u015fan y\u0131ld\u0131zlar galaksiler var evrende, bunlarda hala olu\u015fmakta olan bir evreni ifade ediyor. Olu\u015fum ve olu\u015fuma diren\u00e7 evrensel gerginlik olarak korku ve kayg\u0131lara denk gelebilir. \u0130\u00e7imizdeki bir t\u00fcrl\u00fc kurtulamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yar\u0131ml\u0131klar, yeti\u015femediklerimiz, havadan nem kapan hassasl\u0131klar\u0131m\u0131z, hala gelece\u011fi ad\u0131m ad\u0131m \u00f6ren ama nereye gitti\u011fi belli olmayan bu evrensel olu\u015fumun bizdeki yans\u0131mas\u0131 olmaz m\u0131? Birde ya i\u00e7imizdeki sonsuzluk hissine ne demeli. \u00d6lece\u011fimizi biliyoruz. Bedenimiz topra\u011fa ve oradan evrensel ak\u0131\u015fa tekrar kar\u0131\u015facak. Ruhumuz ve enerjimiz ne olacak bu hala tart\u0131\u015fmal\u0131, ama ya\u015fam somutunda geride kalan dost ve yolda\u015flar\u0131m\u0131zda b\u0131rakt\u0131klar\u0131m\u0131zla varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecek, bizi ya\u015fatacaklar. \u00d6l\u00fcm bir korku olarak nesillerce i\u00e7imize i\u015flenmesine ra\u011fmen i\u00e7imizde \u00f6l\u00fcme ikna olmayan sonsuzluk hissi, sevdiklerimizin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcne inanamama, \u00f6l\u00fcm\u00fc kavrayamama, evrensel sonsuzlu\u011fun bizdeki yans\u0131mas\u0131 de\u011filmidir?<\/span><\/p>\n

Bunlar evrenin \u00f6zeti olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ruhumuzdan bakarak yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z yorumlar. Bu insani duygular belkide evrensel ak\u0131lda \u00e7ok daha farkl\u0131d\u0131r. Ama \u015funu anlayabiliriz ki, i\u00e7imizde nereden geldi\u011fini bilmedi\u011fimiz, en derin ve en vazge\u00e7ilmez par\u00e7am\u0131z olan, bize insan olma \u00f6zelli\u011fi katan yanlar\u0131m\u0131z asl\u0131nda evrenin de temel \u00f6zellikleri. Evren olmak k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fcnyalar\u0131m\u0131zdan hesaplar\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131kmak i\u00e7in bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131. Evren olmak evren kadar sonsuz y\u00fcrekli olabilmek, yarat\u0131c\u0131 ak\u0131lda olmak biz insanlara b\u00fcy\u00fck sorumluluklar y\u00fckler. Oysa \u015fu anda insanl\u0131\u011f\u0131n bunun tam tersi bir rol oynad\u0131\u011f\u0131, do\u011fay\u0131 ve insanl\u0131\u011f\u0131 tehdit eden yarat\u0131mlardan anla\u015f\u0131lmakta. Evrensel hakikatimize d\u00f6nmek evrenle do\u011fru uyumu getirecektir. Ve enerjimizi evrensel ak\u0131\u015fa do\u011fru katarsak evren kap\u0131lar\u0131n\u0131 bize sonuna kadar a\u00e7acakt\u0131r. \u015eimdi evren olman\u0131n bize y\u00fckledi\u011fi b\u00fcy\u00fck anlam aray\u0131\u015f\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Emine Erciyes Evrenle ayn\u0131 maddelerden yap\u0131lmak. Bu ilk duydu\u011fumuzda biraz kula\u011f\u0131m\u0131z\u0131 t\u0131rmalasa ve anlamak alg\u0131lamak ufak bir gel git yaratsada asl\u0131nda al\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fumuz bir c\u00fcmledir. Tam bu kelimelerle s\u00f6ylenmemi\u015f olsa da, \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerle hep insanl\u0131\u011f\u0131n etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc bir olu\u015fum \u00f6zelli\u011fi olarak i\u015flenmi\u015ftir, evrenin \u00e7ocu\u011fu oldu\u011fumuz. \u0130\u015fte tanr\u0131n\u0131n Adem\u2019i \u00e7amurdan yaratt\u0131\u011f\u0131 inanc\u0131 bunun bir s\u00f6yleni\u015f bi\u00e7imi. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":440,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-439","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tirki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/439","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=439"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/439\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":441,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/439\/revisions\/441"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/440"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=439"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=439"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=439"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}