<\/p>\n
Feminist hareketin dayand\u0131\u011f\u0131 zemin 15 ve 16. y\u00fczy\u0131llara kadar uzansa da esas \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 Frans\u0131z Devrimi\u2019dir. Frans\u0131z Devrimi s\u00fcrecinde e\u015fitlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, karde\u015flik talepleri y\u00fckselirken devrime kat\u0131lan kad\u0131nlar ayn\u0131 zamanda siyasette yer almak istediklerini duyuruyordu. Bunun i\u00e7in giyotini g\u00f6ze alan radikal bir m\u00fccadele sahibiydiler. Bir\u00e7ok \u00f6rg\u00fctlenmeye gitmi\u015f, sokaklara akan on binlerce ki\u015fiye \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015flerdir. Devrimin kazan\u0131mlar\u0131na burjuvazi el koyarak ulus-devlet sistemini \u00f6rg\u00fctlerken kad\u0131nlara ev-aile kurman\u0131n yolunu g\u00f6sterdi. Kad\u0131nlar siyaset yapamazd\u0131, siyaset erkek i\u015fiydi ve \u2018akl\u0131 ermeyen kad\u0131n\u2019 bu i\u015flere bula\u015fmamal\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fc sistemi cad\u0131 avlar\u0131yla susturdu\u011fu kad\u0131n ve toplumun ya\u015famla ba\u011flar\u0131n\u0131 kopararak ulus-devlet sistemini kurumla\u015ft\u0131rd\u0131. Kad\u0131n\u0131n insan olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131na cevap veren feminist hareket kad\u0131nlar\u0131n da var oldu\u011funu g\u00f6stermek, siyaset yapmak, \u00e7al\u0131\u015fmak, e\u011fitim g\u00f6rmek, m\u00fclkiyet hakk\u0131, erkekle e\u015fit haklara sahip olmak i\u00e7in yola koyuldu. Kad\u0131n direni\u015f gelene\u011finden beslenen feminist hareket kad\u0131n-erkek aras\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck e\u015fitsizli\u011fe dikkat \u00e7ekmekteydi. E\u015fit ko\u015fullar ve imkanlar yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kad\u0131n\u0131n da zeki, g\u00fc\u00e7l\u00fc, \u00fcretici oldu\u011funu hayk\u0131r\u0131yordu. Frans\u0131z devriminde yer alan ve ard\u0131ndan giyotinle cezaland\u0131r\u0131lan Olympe De Gouges ve d\u00f6nemin m\u00fccadeleci kad\u0131nlar\u0131 kad\u0131na yer vermeyen \u0130nsan Haklar\u0131 Bildirgesi\u2019ne kar\u015f\u0131 1791\u2019de Kad\u0131n\u0131n ve Kad\u0131n Yurtta\u015f\u0131n Haklar\u0131 Bildirgesi\u2019ni yay\u0131nlar. Bildirge ilk feminist eser olarak tarihteki yerini al\u0131r.<\/p>\n
Kad\u0131n\u0131n se\u00e7me ve se\u00e7ilme hakk\u0131n\u0131 savunarak giyotine g\u00f6t\u00fcr\u00fclen kad\u0131n\u0131n siyaset de yapabilece\u011fini dile getirdi\u011fi bildirge erke\u011fe y\u00f6neltilen soru c\u00fcmleleriyle ba\u015flar ve; \u201cErkek, adil olma yetene\u011fine sahip misin sen? Bir kad\u0131n soruyor sana bu soruyu, en az\u0131ndan bu hakk\u0131n\u0131 kenara atamazs\u0131n onun. S\u00f6yle bana, sana kim verdi, benim cinsiyetimi ezen egemenlik hakk\u0131n\u0131\u201d der. Kad\u0131nlara ise art\u0131k uyanmalar\u0131 gerekti\u011fi uyar\u0131s\u0131nda bulunarak; \u201c Ey kad\u0131nlar! Kad\u0131nlar, ne zaman k\u00f6r olmaktan kurtulacaks\u0131n\u0131z? Devrimden kazand\u0131klar\u0131n\u0131z nedir sizin? Daha \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fcmseme, daha \u00e7ok hor g\u00f6rme bi\u00e7imlerinden ba\u015fka. Yolsuzluk dolu y\u00fczy\u0131llarda erke\u011fin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine y\u00f6netildiniz. Egemenli\u011finiz y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f gitmi\u015f, geriye ne kald\u0131 elinizde? Erke\u011fin iktidar\u0131, adaletsiz yarg\u0131lar ve do\u011fan\u0131n y\u00fcce kararnamelerine dayal\u0131 bir \u015fekilde, sana ait olan\u0131 senden geri istiyor -b\u00f6ylesine iyi bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan ne diye korkuyorsun ki\u201d\u00a0 bi\u00e7iminde seslenir. Bu devrimsel geli\u015fmeleri takip eden, etkilenen Mary Wollstonecraft da 1792\u2019de \u0130ngiltere\u2019de Kad\u0131n Haklar\u0131 Savunusu eserini yazar.<\/p>\n
1790 y\u0131l\u0131nda ABD\u2019de Judith Sargent Murrey de Cinsiyetler Aras\u0131ndaki E\u015fitlik \u00dczerine bir eser yay\u0131nlam\u0131\u015f ve erkeklere tan\u0131nan haklar\u0131n kad\u0131nlara da tan\u0131nmas\u0131n\u0131 istemi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc 1776 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda yay\u0131nlanan Amerikan Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Bildirgesi\u2019nde de kad\u0131nlara yer verilmez. Avrupa ve ABD\u2019de yay\u0131lan feminist hareket 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131ndan 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131na kadar liberal ayd\u0131nlanmac\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin etkisini ta\u015f\u0131r. Yeni olu\u015fan ulus-devlet sisteminde kad\u0131nlar\u0131n da e\u015fit haklar temelinde yer almas\u0131, erkekle hukuki e\u015fitlik m\u00fccadelesi olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kar. Bu d\u00f6neme damgas\u0131n\u0131 vuran feminist ak\u0131mlar Liberal Ayd\u0131nlanmac\u0131 Feminizm ve K\u00fclt\u00fcrel Feminizm olarak \u015fekillenir.<\/p>\n
Liberal Ayd\u0131nlanmac\u0131 Feminizm siyaset, \u00e7al\u0131\u015fma, m\u00fclkiyet, e\u011fitim hakk\u0131 \u00fczerinde dururken erkekle hukuki e\u015fitli\u011fi, hukuksal m\u00fccadeleyi, yasal d\u00fczenlemeleri eksen al\u0131r. ABD, \u0130ngiltere ba\u015fta olmak \u00fczere Avrupa \u00fclkelerinde oy hakk\u0131 m\u00fccadelesi (Sufrajetler) \u00f6nemli bir g\u00fcndem olu\u015fturur. A\u00e7l\u0131k grevleri, mitingler radikal bir karakter ta\u015f\u0131r. A\u00e7l\u0131k grevinde ve zorla besleme m\u00fcdahalesi sonucu Mary Clarke, Jean Hewart, Catherina Fry ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirir. Emily Davison Londra\u2019da yap\u0131lan at yar\u0131\u015flar\u0131nda piste \u00e7\u0131kmay\u0131 ba\u015fararak sufrage (se\u00e7me hakk\u0131) slogan\u0131 atarak kendini Kral 5. George\u2019un at\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne atar, at\u0131n alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in birka\u00e7 g\u00fcn sonra ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirir. E\u015fit i\u015fe e\u015fit \u00fccret eylemleri de temel m\u00fccadele g\u00fcndemlerindendir.<\/p>\n
K\u00fclt\u00fcrel feminizm ise erkekle e\u015fitlenme \u00fczerinden bir g\u00fcndem ve m\u00fccadeleyi do\u011fru bulmaz. Kad\u0131n eksenli k\u00fclt\u00fcr, ya\u015fam ve de\u011ferlere yo\u011funla\u015fmay\u0131 esas al\u0131r. Kad\u0131n d\u00fcnyas\u0131n\u0131n, enerjisinin ve aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n farkl\u0131 oldu\u011funu savunarak bu d\u00fcnyay\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak gerekti\u011fi \u00fczerinde durur. Margaret Fuller, \u201cKad\u0131nl\u0131k kuvvetini ve g\u00fczelli\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in \u00f6zg\u00fcr ve ak\u0131ll\u0131 olduklar\u0131n\u0131 ke\u015ffettikleri zaman, art\u0131k erkek ya da erkek gibi olmak istemeyeceklerdir\u201d der. K\u00fclt\u00fcrel feminizme y\u00f6n veren Fuller, 19. Y\u00fczy\u0131lda Kad\u0131n kitab\u0131nda kad\u0131n\u0131n toplumsal g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ya\u015fanan sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm getirece\u011fini savunur.<\/p>\n
Bu d\u00f6nem feminist m\u00fccadelesi hem yerel hem uluslararas\u0131 boyutta \u00f6rg\u00fctlenmeleri geli\u015ftirir, ortak konferans ve ortak g\u00fcndemler etraf\u0131nda bir araya gelme ya\u015fan\u0131r. Sosyalist m\u00fccadeleler ve i\u00e7inde \u00f6ne \u00e7\u0131kan kad\u0131n m\u00fccadelesinden de \u00f6nemli bir etkilenme vard\u0131r. Hem ili\u015fki hem \u00e7eli\u015fki i\u00e7inde geli\u015fen bir etkilenme s\u00f6z konusudur. Clara Zetkin, Rosa Luxemburg, Aleksandra Kollantai gibi sosyalist \u00f6nc\u00fcler feminist hareketi ve taleplerini liberal bulur, burjuvaziyle her an uzla\u015fmaya yatk\u0131n olmakla ele\u015ftirirler. Bununla birlikte sava\u015fa kar\u015f\u0131 olma, oy hakk\u0131 gibi ortak talep ve m\u00fccadele alanlar\u0131 da vard\u0131r.<\/p>\n
1.D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 baz\u0131 \u00fclkelerde se\u00e7me ve se\u00e7ilme hakk\u0131 kazan\u0131l\u0131r, dalga dalga y\u00fczy\u0131l boyunca di\u011fer \u00fclkelerde de elde edilen bir hak olur. E\u015fit i\u015fe e\u015fit \u00fccret hakk\u0131 kabul ettirilmi\u015f olmakla birlikte d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde m\u00fccadelesi devam etmektedir. Feminist kuram ve eyleme devlet yerine erke\u011fi sorun g\u00f6rme ve hedefine alma temel \u00e7izgi olarak o g\u00fcnden bug\u00fcne etkili olur. 20 y\u00fczy\u0131l feminizminde a\u00e7\u0131l\u0131m s\u00fcreci 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 fa\u015fizmin yenilgiye u\u011frat\u0131lmas\u0131, demokratik halk ve ulusal kurtulu\u015f devrimleri, 1968 Devrimci Gen\u00e7lik Hareketi gibi hem kapitalizmi hem reel sosyalizmi sorgulama d\u00f6neminde ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n
1940-50\u2019li y\u0131llarda Simon De Beauvoir\u2019\u0131n \u0130kinci Cins Kitab\u0131 ve \u201cKad\u0131n do\u011fulmaz, olunur\u201d, \u201cKad\u0131nlar\u0131n kurtulu\u015fu kar\u0131nlar\u0131ndan ba\u015flayacakt\u0131r\u201d tespitleri toplumsal cinsiyet\u00e7ili\u011fi sorgulaman\u0131n dayana\u011f\u0131 yap\u0131l\u0131r. Yine Carol Hanisch\u2019in \u201c\u00d6zel olan politiktir\u201d tespiti, Ann Oakley\u2019in toplumsal cinsiyet sorgulamalar\u0131 1970\u2019lerde belirginle\u015fir. Ev-aile i\u00e7inde in\u015fa edilen kad\u0131n-erkek ili\u015fkileri sorgulan\u0131r. Ataerkil sistem sorgulamalar\u0131 olmakla birlikte \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemlerine bireyci, liberal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck e\u011filimi y\u00f6n verir. Arkeolojik bulgular tarihi ayd\u0131nlatan veriler sunmakta, kad\u0131n kimli\u011fi, eme\u011fi ve tarihine kafa yorman\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n
Varolu\u015f\u00e7u feminizm in\u015fa edilmi\u015f cins kimliklerine yo\u011funla\u015farak k\u00f6lelik ve egemenlik alanlar\u0131n\u0131 sorgular. Marxist ve sosyalist feminist teoride kad\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131f kimli\u011fi \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7eli\u015fkinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc de s\u0131n\u0131fsal kurtulu\u015fu \u00f6ng\u00f6ren \u00e7er\u00e7eveye ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n
Her ne kadar sosyalist e\u011filimde s\u0131n\u0131f\u0131n kurtulu\u015fu ile kad\u0131n\u0131n kurtulaca\u011f\u0131 fikrine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131larak kad\u0131n sorununa \u00f6ncelik verilse de \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u0131n\u0131f eksenli bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n etkisinde kal\u0131r. Ev i\u00e7i eme\u011fi \u00fccretlendirme, bak\u0131m i\u015flerini kamusal hizmete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme gibi kad\u0131na nefes alma ve hareket alan\u0131 a\u00e7ma aray\u0131\u015flar\u0131 olsa da genel bir \u00e7\u00f6z\u00fcme d\u00f6n\u00fc\u015femez. Reel sosyalizmde ya\u015fanan t\u0131kan\u0131kl\u0131k, gerileme ve da\u011f\u0131lma etki alan\u0131n\u0131 daralt\u0131r. Ayn\u0131 d\u00f6nem radikal feminizm kad\u0131n bedeni, cinselli\u011fi, do\u011furganl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde etkili olan erkek egemenli\u011fini sorgulayarak kad\u0131n\u0131n bedeni \u00fczerinde s\u00f6z-karar hakk\u0131n\u0131 savunur. Tarihin s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131na de\u011fil cinsler aras\u0131 sava\u015fa dayal\u0131 geli\u015fti\u011fini, kad\u0131n\u0131n ilk s\u0131n\u0131f oldu\u011funu, \u00fcretim ve \u00fcremede belirleyici olmas\u0131 gerekti\u011fini ortaya koyarak \u00f6nemli sorgulamalara, hareketlili\u011fe yol a\u00e7ar. Do\u011fum kontrol haplar\u0131 da\u011f\u0131tma, k\u00fcrtaj hakk\u0131 i\u00e7in eylemler yerel ve uluslararas\u0131 \u00e7apta etkili olan eylemlerdir. Feminist \u00f6rg\u00fctlenmenin geli\u015fti\u011fi, e\u011fitim, tart\u0131\u015fma, yay\u0131nlarla fark\u0131ndal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n s\u00fcreklile\u015fti\u011fi ve bilin\u00e7lenmeye katk\u0131 sundu\u011fu bir d\u00f6nemdir.<\/p>\n
Feminist hareket i\u00e7inde ekolojik, anar\u015fist kuram ve eylemin ataerkil sistemi, devlet ve iktidar\u0131 sorgulayan, cins temelli dar bak\u0131\u015f\u0131 a\u015fan kad\u0131n-erkek e\u015fitli\u011fi ve toplumsal \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc esas alan yo\u011funla\u015fmalar\u0131 yeni ufuklar a\u00e7ar. Siyah kad\u0131nlar\u0131n egemen, beyaz kad\u0131n \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, toplumun genelinden kopuk orta s\u0131n\u0131f e\u011filimine ele\u015ftirileri etkili olur. Kad\u0131n sorununu toplumsal sorundan, kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc toplumsal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinden koparan e\u011filimleri Bell Hooks\u2019un Feminizm Herkes \u0130\u00e7indir Kitab\u0131\u2019nda, Angela Davis\u2019in sosyalist sorgulamalar\u0131nda ve m\u00fccadelelerinde ifadeye kavu\u015fur.<\/p>\n
Maria Mies, Silvia Federici gibi sosyalist feministlerin, \u0130talyan feministlerin klasik Marxist teori ve sosyalist m\u00fccadelenin modernist, mekanik, kad\u0131na yeterince yer vermeyen ideoloji, politika ve tarih anlay\u0131\u015f\u0131, sosyalist sistem kurgusunu ele\u015ftirileri \u00f6nemlidir. Bat\u0131 feminizminin kapitalist s\u00f6m\u00fcrgeci politikalara ve s\u00f6m\u00fcrgelerde kad\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u0131r\u0131ma y\u00fcz\u00fcn\u00fc d\u00f6nmesi gerekti\u011fine dikkat \u00e7eken kuram ve eylemleri sorgulat\u0131c\u0131d\u0131r. S\u00f6m\u00fcrgecili\u011fi, emek-beden-toprak i\u015fgalini, kad\u0131n-toplum-do\u011fa k\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 ba\u011flant\u0131land\u0131ran, \u00e7\u00f6z\u00fcmleyen, de\u015fifre eden politika ve eylemin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7ar. S\u00f6m\u00fcrgecilik kar\u015f\u0131t\u0131 feminist e\u011filimin geli\u015fmesinde etkili olur.<\/p>\n
20.y\u00fczy\u0131l\u0131n son \u00e7eyre\u011finde etkili olan ve 21. y\u00fczy\u0131l feminizminin alt yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan \u00f6nemli sorgulamalar geli\u015fir. Y\u00fcz\u00fcn\u00fc Bat\u0131\u2019dan Do\u011fu\u2019ya, k\u00fcresel hegemonyan\u0131n, kapitalist s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin do\u011fa ve toplum k\u0131r\u0131m politikalar\u0131na \u00e7evirmede etkili olur. Post-kolonyal e\u011filimin geli\u015fiminde s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerden Bat\u0131\u2019ya g\u00f6\u00e7 eden ve akademik alanda yer edinen kad\u0131nlar rol oynarken hem gittikleri \u00fclkede hem \u00fclkelerindeki ayr\u0131mc\u0131, cinsiyet\u00e7i, s\u00f6m\u00fcrgeci politikalar\u0131 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131rlar.<\/p>\n
2000\u2019ler sonras\u0131 \u0130slamc\u0131 feminist e\u011filimin Bat\u0131 merkezcilik, oryantalizm, modernist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fck ele\u015ftirileri bu s\u00fcrecin devam\u0131 niteli\u011findedir. Marxsizm ve modernizm sorgulamalar\u0131 post-modern feminizm, post-feminizm gibi y\u00fczy\u0131l\u0131n sonu yeni biny\u0131l ve y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011fine y\u00f6n verir. Kad\u0131n kimli\u011fini sabit ele alma yerine farkl\u0131l\u0131klar\u0131, de\u011fi\u015fkenlikleri g\u00f6rmeye odaklanma geli\u015fir. Daha \u00f6nce de Hannah Arendt gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler feminist hareketin kad\u0131n\u0131 cins kimli\u011fi s\u0131n\u0131r\u0131nda tan\u0131mlayan kuram ve politikas\u0131n\u0131 ele\u015ftirmi\u015flerdir.<\/p>\n
Kad\u0131n\u0131n ulusal, s\u0131n\u0131fsal, \u0131rk, inan\u00e7, k\u00fclt\u00fcr gibi \u00e7o\u011ful kimli\u011fine de sahip \u00e7\u0131kan bir m\u00fccadele \u00f6nermi\u015flerdir. Ancak post-feministler \u00e7o\u011ful kimlik yerine \u201csabitlik\u201d ve \u201cevrenselcilik\u201d sorgulamalar\u0131 ile farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 bireye, yerele, \u00f6znelli\u011fe indirger.\u00a0 Cins kimli\u011fine sabitlenmeyi a\u015fmay\u0131 kad\u0131n-erkek ikilemini a\u015fma, kimliksiz ve cinsiyetsiz bir varl\u0131k tan\u0131m\u0131nda somutla\u015ft\u0131r\u0131rlar. Kad\u0131n\u0131n ortak bir tarihe sahip oldu\u011funu, ortak bir s\u00f6m\u00fcr\u00fcye tabi tutuldu\u011funu reddettiklerinden ortak bir m\u00fccadele zeminini ortadan kald\u0131ran bir sonuca yol a\u00e7m\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Post-modernist e\u011filim baz\u0131 noktalarda modernizme kar\u015f\u0131t gibi g\u00f6r\u00fcnse de liberalizmin bireycili\u011fi ve bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r etkisini ta\u015f\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn bir yan\u0131nda toplumsal cinsiyet tan\u0131mlamas\u0131n\u0131 kad\u0131n kimli\u011fini g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek reddeden kad\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131, di\u015filli\u011fi, di\u015fil d\u00fcnyay\u0131 esas alan farkl\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 Frans\u0131z feministleri yer al\u0131r. Di\u011fer yan\u0131nda ise post-feminizm olarak geli\u015fen, toplumsal cinsiyet\u00e7ilik gibi cinsiyetin de in\u015fa edildi\u011fini savunarak kad\u0131n kimlik tan\u0131m\u0131n\u0131 reddeden queer e\u011filim genel hareket i\u00e7inde etkili olur.<\/p>\n
21. y\u00fczy\u0131l feminizmine y\u00f6n vermek isteyen bu e\u011filimin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Judith Butler yapmaktad\u0131r. Cinsiyet Belas\u0131, Bela Bedenler gibi yazd\u0131\u011f\u0131 kitaplarda \u00f6nemli iktidar \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeleri olmakla birlikte \u015fiddet, s\u00f6m\u00fcr\u00fc \u00fcreten ataerkil sistemi sorun yapmak yerine cinsel kimli\u011fi sorunsalla\u015ft\u0131r\u0131r. Kapitalist sistemi de\u011fi\u015ftirmek yerine heteroseks\u00fcelli\u011fi sorun olarak g\u00f6r\u00fcr, kad\u0131n ve erkek biyolojilerini a\u015fan ve cinsiyeti sonsuz de\u011fi\u015fken olarak tan\u0131mlayan bir yere var\u0131r. Butler, devlet feminizmini de ele\u015ftirir. \u0130ktidara benze\u015fti\u011fini ve direni\u015f oda\u011f\u0131 olmaktan uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunurken di\u011fer yandan m\u00fccadelesizli\u011fi bir m\u00fccadele bi\u00e7imi olarak sunar. Ataerkil sistemi sorun yapmak yerine cins kimli\u011fi ve cinsiyeti sorunun merkezine koymas\u0131 feminist kuram ve eylemde yeni bir krizin ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. Feminist hareketi yeniden direni\u015f oda\u011f\u0131 haline getirmek yerine radikal m\u00fccadele \u00e7izgisinden uzakla\u015ft\u0131ran, liberalle\u015ftiren bir sonuca g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n
Bilimsel, toplumsal, tarihsel, k\u00fclt\u00fcrel temelden, ger\u00e7eklikten soyutlanan cinsiyet tart\u0131\u015fmalar\u0131 sorunludur. \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, cinsiyetini se\u00e7me \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne indirgeyerek toplumsall\u0131ktan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lan insan, kad\u0131n sistemin her t\u00fcr sald\u0131r\u0131s\u0131na a\u00e7\u0131k hale gelir. Ataerkil sistemi, cinsiyet\u00e7i ideolojilerini, \u015fiddet ve tecav\u00fcz\u00fcn\u00fc a\u015fman\u0131n yolu hiyerar\u015fik ili\u015fkileri ve devletli s\u00f6m\u00fcr\u00fc sistemini sorgulamak, \u00e7\u00f6z\u00fcmlemekten ge\u00e7er. Feminist hareket i\u00e7inde de bu durumu bir \u201ckar\u015f\u0131 devrim\u201d olarak g\u00f6renler vard\u0131r. Josephine Donovan Feminist Teori Kitab\u0131\u2019nda post-modernist teorilerin feminizme \u00f6l\u00fcmc\u00fcl darbe vurmak anlam\u0131na geldi\u011fini vurgular ve buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan feminist ki\u015fi ve kesimlere yer verir. Sosyalist feminist Jane Clare Jones da Judith Butler\u2019\u0131n cinsiyeti ve bedenleri, kad\u0131n ve erke\u011fi \u201cbela\u201d olarak tan\u0131mlamas\u0131 ve bu beladan kurtulmay\u0131 cinsiyetsizlikte bulmas\u0131n\u0131 ele\u015ftirir ve Butler\u2019\u0131n feminist olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirir. Ataerkil sistemle m\u00fccadelenin \u00f6nemini \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n
\u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan bug\u00fcne feminist kuram ve hareketin geli\u015fim a\u015famalar\u0131n\u0131 d\u00f6rt dalga olarak adland\u0131rmalar olsa da bu ayr\u0131\u015ft\u0131rma fazla ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fildir. Tarihsel geli\u015fim seyri i\u00e7inde genel toplumsal ve devrimsel m\u00fccadelelerin geli\u015fimiyle paralel feminist hareket i\u00e7inde de hem kuramsal hem pratik derinlik, zenginlik ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Kendini g\u00f6zden ge\u00e7irerek ideolojik, politik, \u00f6rg\u00fctsel ve eylemsel a\u00e7\u0131l\u0131m aray\u0131\u015f\u0131 s\u00fcrmektedir.<\/p>\n
21.y\u00fczy\u0131l kad\u0131n y\u00fczy\u0131l\u0131 ve kad\u0131n devrimleri \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn verilerini ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015fken kad\u0131n kimli\u011fini k\u00fclt\u00fcrel, tarihsel, toplumsal b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde tan\u0131mlamak \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu tan\u0131mlama do\u011frultusunda kad\u0131n ve toplumsal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesi aras\u0131nda ba\u011f kuran kapitalizme ve ataerkil sisteme kar\u015f\u0131 ortak m\u00fccadele perspektifi \u00f6nem kazanmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00d6nder Apo kad\u0131n\u0131n cins kimli\u011finin \u00f6tesinde toplumsal bir kimli\u011fe sahip oldu\u011funu ifade eder. Kad\u0131n\u0131 \u201cilk ve son s\u00f6m\u00fcrge\u201d olarak tan\u0131mlayarak ataerkil s\u00f6m\u00fcr\u00fc sistemi ile m\u00fccadelede kad\u0131n m\u00fccadelesinin radikal ve ba\u015fat rol\u00fcne dikkat \u00e7eker. Sistem cinsiyet\u00e7i, dinci, milliyet\u00e7i, \u0131rk\u00e7\u0131 zihniyet, kanun ve kurumlar\u0131 yeniden dizayn ederken feminist m\u00fccadelenin de buna cevap olacak bir radikalizmde geli\u015fme zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Kad\u0131n\u0131n varl\u0131k ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hem modernite merkezlerinde hem s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerde ciddi bir tehditle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Buna cevap olacak ideolojik, politik, \u00f6rg\u00fctsel ve eylemsel bir hatt\u0131 geli\u015ftirme tarihin dayatt\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7eklik ve sorumluluktur. Kad\u0131na, halklara, \u00fclkelere taciz, tecav\u00fcz, el koymay\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131ran devletli sistem ve sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 ortak m\u00fccadele ile birlikte \u00e7\u00f6z\u00fcm geli\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu da kad\u0131n kimli\u011fini do\u011fru tan\u0131mlamaktan, bu tan\u0131m etraf\u0131nda tarihi ve toplumsal direni\u015f k\u00fclt\u00fcr\u00fcne dayal\u0131 kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve kurtulu\u015f m\u00fccadelesini y\u00fckseltmekten ge\u00e7mektedir. \u00d6nemli bir m\u00fccadele deneyimi, tarihi tecr\u00fcbeler vard\u0131r ve ba\u015farman\u0131n-kazanman\u0131n yolunu ayd\u0131nlatmaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Feminist hareketin dayand\u0131\u011f\u0131 zemin 15 ve 16. y\u00fczy\u0131llara kadar uzansa da esas \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 Frans\u0131z Devrimi\u2019dir. Frans\u0131z Devrimi s\u00fcrecinde e\u015fitlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, karde\u015flik talepleri y\u00fckselirken devrime kat\u0131lan kad\u0131nlar ayn\u0131 zamanda siyasette yer almak istediklerini duyuruyordu. Bunun i\u00e7in giyotini g\u00f6ze alan radikal bir m\u00fccadele sahibiydiler. Bir\u00e7ok \u00f6rg\u00fctlenmeye gitmi\u015f, sokaklara akan on binlerce ki\u015fiye \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015flerdir. Devrimin […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":1647,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78,32],"tags":[],"class_list":["post-1646","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-jineoloji-akademisi","category-tirki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1646","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1646"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1646\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1648,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1646\/revisions\/1648"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1647"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1646"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1646"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}