<\/p>\n
<\/p>\n
Kad\u0131nlar\u0131n binlerce y\u0131ld\u0131r u\u011frad\u0131klar\u0131 \u015fiddetin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131l\u0131nmas\u0131 i\u00e7in 25 kas\u0131m giderek daha fazla anlam kazan\u0131yor ve t\u00fcm d\u00fcnyada kad\u0131n direni\u015finin y\u00fckseltili\u015fine vesile oluyor. Kad\u0131nlar \u015fiddetin her t\u00fcr\u00fcne kar\u015f\u0131 bir isyan dalgas\u0131 y\u00fckseltirken kad\u0131nlara d\u00f6n\u00fck sald\u0131r\u0131larda yo\u011funla\u015farak adeta kar\u015f\u0131 hamle yapmaktad\u0131r. 21. Y\u00fczy\u0131l bir yandan kad\u0131nlar\u0131n isyan\u0131na, eylem ve \u00f6rg\u00fctlenmeleri ile kad\u0131n devrimi niteli\u011findeki geli\u015fmelere, di\u011fer yandan kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131 (femicide) olarak tan\u0131mlanan bir ger\u00e7ekli\u011fe tan\u0131kl\u0131k yapmakta. Kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddetin istatistikleri, \u015fiddet uygulayanlar\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 konusundaki \u00e7al\u0131\u015fmalar yo\u011fun olmakla birlikte \u015fiddetin ideolojik temelleri ve bunlara kar\u015f\u0131 sonu\u00e7 al\u0131c\u0131 y\u00f6ntemlerin neler oldu\u011fu konusu \u00fczerinde daha fazla tart\u0131\u015fmaya ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddetin bir sava\u015f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131 bir zamanda bu \u015fiddetin ideolojik dayanaklar\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak daha fazla \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.\u00d6ld\u00fcrme yada a\u011f\u0131r yaralama ile sonu\u00e7lanan olaylara odaklanan \u015fiddet tan\u0131m\u0131 ve m\u00fccadelesi kad\u0131nlar\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu k\u0131r\u0131m sisteminin boyutlar\u0131n\u0131n kavranmas\u0131n\u0131 \u00f6nledi\u011fi gibi m\u00fccadelenin sonu\u00e7 almas\u0131n\u0131 da engellemektedir.<\/p>\n
<\/p>\n
\u015eiddetin Ortaya \u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131 Ve Kad\u0131n K\u00f6leli\u011fi \u0130le Ba\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Tarihsel bir olgu olarak \u015fiddetin kayna\u011f\u0131n\u0131n ne oldu\u011funa dair bir \u00e7ok izah ve tan\u0131m yap\u0131lmaktad\u0131r. Do\u011fada bir \u00e7ok canl\u0131n\u0131n beslenme ve savunma ama\u00e7l\u0131 zor kullan\u0131m\u0131 ile toplumda belli gruplara d\u00f6n\u00fck sistematik \u015fiddetin ayn\u0131 \u00e7er\u00e7evede tan\u0131mlanmas\u0131 olduk\u00e7a indirgemeci tarzda ger\u00e7e\u011fin tan\u0131m\u0131n\u0131 perdeleyici bir rol oynar. Do\u011fada beslenme ve savunma ama\u00e7l\u0131 sald\u0131r\u0131, avc\u0131l\u0131k faaliyetinde oldu\u011fu gibi keyfi ve d\u00fc\u015fmanca bir tutumdan \u00f6teye a\u00e7l\u0131k, kendini koruma , ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme ama\u00e7l\u0131d\u0131r. \u0130nsan toplumunda bireyler yada k\u00fc\u00e7\u00fck gruplar aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar ve g\u00fc\u00e7 g\u00f6steriminin izlerine tarihin ilk d\u00f6nemlerinden bu yana rastlanmakla birlikte bundan ka\u00e7\u0131nacak tarzda konumlanma, kurallar ve ahlaki y\u00f6ntemler geli\u015ftirme de olduk\u00e7a yayg\u0131nd\u0131r. Oysa ki sava\u015f, katliam gibi olgular do\u011fa yada toplumun varl\u0131k bi\u00e7iminin bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011fil, tarihin belli bir d\u00f6neminden sonra ortaya \u00e7\u0131kar. \u0130nsan toplumsalla\u015fma ve dilin geli\u015fimi ile birlikte sadece g\u00fcd\u00fcleriyle de\u011fil ak\u0131l, duygu, hislerle anlama, anla\u015f\u0131lma \u00e7abas\u0131yla hareket eder. Sorunlar\u0131n\u0131 \u015fiddetsiz \u00e7\u00f6zebilmek i\u00e7in geli\u015ftirdi\u011fi bir \u00e7ok mekanizma, de\u011fer yarg\u0131lar\u0131, kural ve uygulaman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 tarihin uzun bir d\u00f6neminde \u015fiddetin bir \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemi olarak tercih edilmedi\u011fini g\u00f6sterir. S\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirme faaliyetleri ile do\u011fal toplum d\u00f6nemini ya\u015fayan halklar\u0131n yakla\u015f\u0131mlar\u0131nda bunun izlerine rastlan\u0131r. \u0130lk toplumsalla\u015fman\u0131n izlerini ta\u015f\u0131yan ahlaki tabu ve kurallar, rit\u00fcel ve antla\u015fmalar, demokratik y\u00f6ntemlerle belirlenen y\u00f6netim iradesinin veya do\u011fal otoritenin bir iktidar ve zor ayg\u0131t\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00f6nleyecek tarzda d\u00fczenlenmi\u015ftir. Toplumsal sorunlar\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan iktidar geli\u015fene kadar \u015fiddet ve \u00e7at\u0131\u015fma istisnaidir. Oysa iktidar ve devletin geli\u015fimi ile birlikte bu durum tersine d\u00f6ner ve \u015fiddet ve zora dayal\u0131 y\u00f6netme temel y\u00f6ntem haline gelir.<\/p>\n Tarihsel ara\u015ft\u0131rmalar sava\u015f ve \u015fiddetin yo\u011funla\u015fmas\u0131 ile ataerkillik ve devlet yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. \u0130lk toplu mezarlar ve kitlesel katliam izlerine tam da buna denk gelen M.\u00d6 3000\u2019lerden sonra rastlanmas\u0131, M.\u00d6 2700 y\u0131l\u0131nda S\u00fcmerlerle Akadlar aras\u0131nda yap\u0131lan sava\u015f tarihteki ilk sava\u015f olarak kay\u0131tlara ge\u00e7mi\u015ftir. \u015eiddetin erkek egemenli\u011fi ve iktidar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile ba\u011f\u0131 ekseninde bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddetin k\u00f6klerinin olduk\u00e7a eskilere gitti\u011fini g\u00f6rebiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc erkeklerin egemenlik sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 zemin kad\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve onun yaratt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm de\u011ferler oldu\u011fundan kad\u0131nlar\u0131n tarihteki ilk s\u00f6m\u00fcrgeler olarak \u015fiddetin sistematik \u00fczerinde uyguland\u0131\u011f\u0131 ilk grup oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan ilk k\u00f6lelerin kad\u0131nlar oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n S\u00fcmer tabletlerinde kad\u0131n-k\u00f6le anlam\u0131na gelen geme s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kad\u0131n cinsel organ\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir sembol ve da\u011f sembol\u00fc ile ifade edilmi\u015ftir. K\u00f6le kad\u0131n\u0131n da\u011fl\u0131 kad\u0131n\u0131 ifade eden sembolle g\u00f6sterilmesi Yukar\u0131 Mezopotamya\u2019n\u0131n \u00f6zg\u00fcr-da\u011fl\u0131 toplumlar\u0131n\u0131n kad\u0131nlar\u0131n\u0131n, A\u015fa\u011f\u0131 Mezoptamya\u2019da yani \u015fehir devletine k\u00f6le olarak g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Devletle\u015fme, s\u0131n\u0131fla\u015fma, iktidar ile kad\u0131n k\u00f6leli\u011fi aras\u0131ndaki bu ba\u011flant\u0131 kad\u0131nlar\u0131 k\u00f6le, erke\u011fi egemen cins olarak \u015fekillendiren cinsiyet\u00e7ili\u011fin ilk iktidar ideolojisi olarak \u015fekillendi\u011fini g\u00f6sterir. Cinsiyet\u00e7ilik g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u015fiddetin dayana\u011f\u0131 olan di\u011fer iktidar ideolojileri olan dincilik, milliyet\u00e7ilik ve bilimcili\u011fin de kayna\u011f\u0131d\u0131r. Dincilik farkl\u0131 inan\u00e7lardaki insanlar\u0131, milliyet\u00e7ilik farkl\u0131 halklar\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrleri, bilimcilik do\u011fay\u0131 ve insan\u0131 nesnele\u015ftirerek cinsiyet\u00e7ilikten \u00f6\u011frenilen k\u0131r\u0131m\u0131 yaym\u0131\u015f olmaktad\u0131rlar. Egemen erke\u011fin kad\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek, tecav\u00fcz etmek de dahil bedenini, duygular\u0131n\u0131, eme\u011fini, d\u00fc\u015f\u00fcncesini s\u00f6m\u00fcrmede kulland\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntemlerle ezilen kesimlere uygulanan y\u00f6ntemler birbirine benzemesinin nedeni budur. Kad\u0131n kimli\u011finin k\u00f6lelik temelindeki in\u015fas\u0131nda sonu\u00e7 alan y\u00f6ntemler s\u00f6m\u00fcrge uluslara, halklara, inan\u00e7lara, toplumlara ve do\u011faya uygulanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Bu nedenle s\u00f6m\u00fcrge halklar, k\u00fclt\u00fcrler ile k\u00f6lelik temelinde in\u015fa edilmi\u015f kad\u0131nl\u0131k birbirine benzer \u00f6zelliklerdedir. Kad\u0131n savunmas\u0131z, ekonomisiz, kendi hakk\u0131nda karar alma ve y\u00f6netme hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi s\u00f6m\u00fcrge toplumlar da savunmas\u0131z, ekonomisiz, kendi \u00f6zy\u00f6netiminden yoksun b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Savunma mekanizmalar\u0131n\u0131 a\u015farak bedeni ele ge\u00e7iren, talan eden, ki\u015fili\u011fi rencide eden, irade k\u0131ran tecav\u00fcz ile bir halk\u0131n, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn, \u00fclkenin savunma sistemini k\u0131ran i\u015fgaller benzer karakterdedir. Kad\u0131n ile do\u011fa ve toprak aras\u0131ndaki ba\u011f ya\u015fam\u0131n ve toplumun olu\u015fum s\u00fcrecinde kurulmu\u015ftur. Erkek egemen devlet\u00e7i sistem kad\u0131n\u0131n ele ge\u00e7irilmesi, kad\u0131na tecav\u00fcz edilmesi ile topra\u011f\u0131n i\u015fgali, ele ge\u00e7irmesini benzeten bir kar\u015f\u0131 devrim ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Bu nedenle bir kad\u0131na y\u00f6nelik tecav\u00fcz ile i\u015fgal sald\u0131r\u0131s\u0131 sonucu bir topra\u011fa ve halka ya\u015fat\u0131lanlar birbirne benzerdir.<\/p>\n Tarihteki ilk k\u00f6leci devletlerin k\u00f6le eme\u011fine, i\u015fgale ve talana dayal\u0131 geli\u015ftirdikleri ekonomi sistemi esasta g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar da farkl\u0131 bi\u00e7im ve y\u00f6ntemlerle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. S\u00f6m\u00fcrgeci ve i\u015fgalci devletler, toplumlar\u0131n kendini savunma hatlar\u0131n\u0131 k\u0131rd\u0131klar\u0131nda topra\u011fa, kad\u0131nlara ve t\u00fcm maddi ve manevi de\u011ferlere el koymu\u015flard\u0131r. Erkekler \u00e7o\u011funlukla \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcrken kad\u0131nlar i\u015flevli k\u00f6leler olarak hizmet\u00e7ilikten, bak\u0131m i\u015flerine, cinsellikten, egemenlerin iyi zaman ge\u00e7irmesini sa\u011flayan e\u011flence sekt\u00f6rlerine kadar bir\u00e7ok alanda s\u00f6m\u00fcr\u00fcye tabi tutulmu\u015flard\u0131r. \u0130stenildi\u011fi zaman sat\u0131l\u0131p paraya \u00e7evrilebilmelerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc i\u015fgallerde k\u00f6le kad\u0131nlar yat\u0131r\u0131m arac\u0131olarak ele al\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r. Arap\u00e7ada ak\u0131\u015fkan, bir yerden bir yere ge\u00e7i\u015f yapan cyr<\/em> k\u00f6k\u00fcnden t\u00fcremi\u015f olan cariye, akan, elden ele dolanan, parayla al\u0131n\u0131p sat\u0131labilen k\u00f6le kad\u0131n\u2019<\/em>lar\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131lan bir kelimedir. Binlerce y\u0131l \u00f6ncesinde kald\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bu kad\u0131n k\u0131r\u0131m y\u00f6nteminin DA\u0130\u015e taraf\u0131ndan ba\u015fta Ezidi kad\u0131nlar olmak \u00fczere Irak ve Suriye\u2019deki kad\u0131nlara uygulanmas\u0131 da devletlerin k\u0131r\u0131m y\u00f6ntemlerinin s\u00fcreklili\u011fine i\u015faret eder.<\/p>\n Sava\u015flarda kad\u0131nlara d\u00f6n\u00fck daha \u00f6zel k\u0131y\u0131mlar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k oluruz. Kad\u0131nlar\u0131n k\u00f6le ve cariye olarak\u00a0 al\u0131narak haremlere kapat\u0131lmalar\u0131, toplu tecav\u00fczlere maruz b\u0131rak\u0131lmalar\u0131 devletlerce me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir y\u00f6ntem haline gelmi\u015ftir.\u00a0 S\u00f6m\u00fcrgeci ve emperyalist sava\u015flarda kad\u0131n k\u0131r\u0131mlar\u0131 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilebilecek y\u00fczlerce katliam ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Sava\u015flarda asker, polis ve paramiliter \u00e7etelere vaat edilen \u015feylerden birisi de ele ge\u00e7irdikleri b\u00f6lgelerdeki kad\u0131nlara tecav\u00fcz etme k\u00f6lele\u015ftirme hakk\u0131d\u0131r. Bosna, Ruanda, Vietnam, Banglade\u015f, Japonya sava\u015f s\u0131ras\u0131nda tecav\u00fcz kamplar\u0131n\u0131n kuruldu\u011fu \u00f6rneklerden baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Afrika\u2019daki k\u00f6lele\u015ftirme faaliyetlerinde, Amerikal\u0131 erliler ve Aborjinlere d\u00f6n\u00fck katliamlarda s\u00f6m\u00fcrgeciler bu y\u00f6ntemi uygulam\u0131\u015flard\u0131r. Osmanl\u0131 devleti de Afrika\u2019dan Balkanlara kadar geni\u015f bir co\u011frafyada kad\u0131nlar\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131, k\u00f6lele\u015ftirilmesinde ve esir ticaretinde bulunmu\u015ftur. 1915\u2019te ermeni halk\u0131na d\u00f6n\u00fck katliamda, 1938\u2019de Dersim\u2019de binlerce kad\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve ak\u0131betleri bug\u00fcne kadar da bilinmemektedir. Saddam y\u00f6netiminin G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi Enfal katliamlar\u0131nda da binlerce kad\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, Arap \u00fclkelerine sat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bir \u00e7ok kad\u0131n tecav\u00fcze u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu konularda da gerekli ara\u015ft\u0131rmalar ve su\u00e7lular\u0131n yarg\u0131lanmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015ftir. \u015eengal\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131nda da bu zihniyet s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Zaten DA\u0130\u015e \u00e7eteleri ile milliyet\u00e7i-dinci T\u00fcrkiye iktidar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiler de bu y\u00f6ntemlerin nereden \u00f6\u011frenildi\u011fini ve talimatlar\u0131n\u0131 kimin verdi\u011fini ortaya koyar karakterdedir. Kad\u0131nlara kar\u015f\u0131 i\u015flenmi\u015f su\u00e7lar\u0131n daha \u00f6zel mahkemelerde yarg\u0131lanmas\u0131, bunun orta\u011f\u0131 olan g\u00fc\u00e7lerin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f olsayd\u0131 bu g\u00fcn \u015eengal ve Afrin\u2019deki ya da Boko Haram\u2019\u0131n Nijerya vb.Afrika \u00fclkelerdeki uygulamalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilirdi. Ancak binlerce DA\u0130\u015e tutuklusu Kuzey Do\u011fu Suriye y\u00f6netiminin elinde olmas\u0131na ra\u011fmen bunlar\u0131n i\u015fledi\u011fi sava\u015f su\u00e7lar\u0131 daha \u00f6zelde kad\u0131nlara d\u00f6n\u00fck i\u015fledikleri su\u00e7lara d\u00f6n\u00fck bir uluslar aras\u0131 mahkemenin kurulmas\u0131 talebi her nedense hen\u00fcz kabul g\u00f6rmemi\u015ftir.<\/p>\n <\/p>\n Kad\u0131n K\u0131r\u0131m\u0131 (Femicide)\u2019n\u0131n \u0130deolojik Zemini<\/strong><\/p>\n Soyk\u0131r\u0131m anlam\u0131na gelen jenosit kelimesine benzetilerek kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131 anlam\u0131na gelen femicide<\/em> kavram\u0131 ilk kez 1801 y\u0131l\u0131nda kad\u0131n cinayetleri i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131nlara d\u00f6n\u00fck cinayetlerin birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olaylar olarak de\u011fil kad\u0131nlara d\u00f6n\u00fck bir k\u0131r\u0131m bi\u00e7imi oldu\u011fu ortaya konularak 1976 Br\u00fcksel\u2019de \u2018Kad\u0131na kar\u015f\u0131 \u015fiddet konulu Uluslararas\u0131 Trib\u00fcnal\u2019de Diana Russell bu kavrama siyasal bir i\u00e7erik kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Anne karn\u0131nda cinsiyeti k\u0131z oldu\u011fu i\u00e7in al\u0131nan ceninlerden, cad\u0131 avlar\u0131na, namus ve a\u015fk ad\u0131 alt\u0131nda i\u015flenen cinayetlere kadar bir \u00e7ok olay\u0131n kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131 kapsam\u0131nda ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi ortaya konulmu\u015ftur. Kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131 femicide kavram\u0131n\u0131 Diana Russell \u201ckad\u0131nlar\u0131n, kad\u0131n olduklar\u0131 i\u00e7in erkekler taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi\u201d olarak ifade etmis\u0327tir.\u00a0 Russell 1992\u2019de Femicide: The Politics of Woman Killing (Kad\u0131n Cinayeti: Kad\u0131n \u00d6ld\u00fcrme Siyaseti) adl\u0131 kitab\u0131nda Jill Radford ile birlikte \u2018femicide\u2019i basit\u00e7e \u201cthe misogynist killing of women by men\u201d (erkeklerin kad\u0131n d\u00fcs\u0327manl\u0131g\u0306\u0131yla kad\u0131nlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesi) olarak tan\u0131mlad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yler (2012, s.3). Birles\u0327mis\u0327 Milletler Akademik C\u0327al\u0131s\u0327malar Birlig\u0306i (UNSA) femisid ve\/veya cinsiyetle ilintili dig\u0306er cinayetleri \u201cbir kad\u0131n\u0131 kad\u0131n oldu- g\u0306u veya bir k\u0131z\u0131 k\u0131z oldug\u0306u ic\u0327in o\u0308ldu\u0308rmek\u201d olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r.[1]<\/a> K\u00fcrdistan Kad\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fck hareketi de on y\u0131ld\u0131r kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n bir insanl\u0131k su\u00e7u olarak yarg\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in eylem ve etkinlikler yapmaktad\u0131r.<\/p>\n Femicide kavram\u0131n\u0131n bu tan\u0131m\u0131 kad\u0131nlar \u00fczerindeki k\u0131r\u0131m politikalar\u0131n\u0131n bireysel, istisnai de\u011fil bir politika oldu\u011funu ortaya koymu\u015ftur. Kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131na dair tart\u0131\u015fman\u0131n bu y\u00fczy\u0131lda giderek yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131n temel nedeni ataerkil sistem \u00fczerine kurumla\u015fan kapitalist sistemin kad\u0131n \u00fczerindeki s\u00f6m\u00fcr\u00fc mekanizmalar\u0131n\u0131 derinle\u015ftirmesi ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmas\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Bu sistem kad\u0131n eme\u011fini, bedenini s\u00f6m\u00fcrecek ara\u00e7 ve y\u00f6ntemler geli\u015ftirerek kad\u0131n\u0131 en i\u015flevli meta k\u0131lm\u0131\u015f bu a\u00e7\u0131dan kad\u0131nlar bu sistemin derin s\u00f6m\u00fcrgesi g\u00f6r\u00fclmektedirler. S\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn bi\u00e7imi, y\u00f6ntemi de\u011fi\u015ftirilerek en ince tarzda her zerresine kadar nas\u0131l s\u00f6m\u00fcr\u00fclebilece\u011fi hesaplanarak kad\u0131na y\u00f6nelmektedirler. Kad\u0131nlar\u0131n bu y\u00f6ntemlere kar\u015f\u0131 y\u00fckselen m\u00fccadelesi ve \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck d\u00fczeyi \u00e7eli\u015fkinin derinle\u015fmesini ve hem kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131 hem de onun kar\u015f\u0131s\u0131ndaki direni\u015fin y\u00fckseli\u015fine tan\u0131k oldu\u011fumuz bir tabloya yol a\u00e7maktad\u0131r. Kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck bilinci ve \u00f6rg\u00fctlenmesi geli\u015ftik\u00e7e itirazlar yo\u011funla\u015fmakta bununla paralel sald\u0131r\u0131lar da yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r. Bu nedenle kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddetin tan\u0131m\u0131 ve kapsam\u0131 s\u00fcrekli geni\u015flerken m\u00fccadele y\u00f6ntem ve ara\u00e7lar\u0131n\u0131n da \u00e7e\u015fitlenmesi gerekmektedir.<\/p>\n Bu politikan\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ekli\u011fin tarihsel, sosyolojik tan\u0131m\u0131 kad\u0131nlar\u0131 s\u00fcrekli bi\u00e7imde \u015fiddete ve k\u0131r\u0131ma maruz b\u0131rakan sistemi anlamam\u0131z\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Bir olay olarak g\u00fcndemimize giren cinayet esasta ataerkil gelenek, devlet, kapitalizm ve egemen erke\u011fin ittifak\u0131n\u0131n bir sonucunda ger\u00e7ekle\u015fir. Erke\u011fi bu hakk\u0131 tan\u0131yan, \u015fiddeti me\u015frula\u015ft\u0131ran, kad\u0131n\u0131 su\u00e7lu erke\u011fi hakl\u0131 k\u0131lan mekanizmalar \u015fiddetin s\u00fcreklile\u015fmesinin dayanaklar\u0131n\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n Abdullah \u00d6calan \u00d6zg\u00fcrl\u00fck sosyolojisi kitab\u0131nda bu dayanaklar\u0131n kad\u0131n \u00fczerinde y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck operasyonla olu\u015ftu\u011funa dikkat \u00e7eker. Birinci operasyon kad\u0131n\u0131n ev k\u00f6lesi haline getirilmesidir[2]<\/a><\/em><\/strong>.<\/em> Erkek egemen ailede, evlilik ili\u015fkilerinde yada birlikte ya\u015fama pratiklerinde ev k\u00f6lesi konumu somutla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Kad\u0131n\u0131n mutlak bi\u00e7imde her\u015feyi ile erke\u011fin m\u00fclk\u00fc g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, soyun devam\u0131 i\u015flevi olarak \u00e7ocuk do\u011furmas\u0131n\u0131n dayat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, evdeki hizmet ve bak\u0131m i\u015flerini yapmas\u0131n\u0131n asli g\u00f6rev olarak \u00f6n\u00fcne konuldu\u011fu bir d\u00fczendir. Erke\u011fin izni ve onay\u0131 olmadan evin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamayaca\u011f\u0131, giyim tarz\u0131n\u0131n dahi belli kurallara ba\u011flanmas\u0131 s\u00f6z konusudur. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde evlilik i\u00e7i tecav\u00fcz, fiziki, psikolojik, ekonomik \u015fiddettin kayna\u011f\u0131nda bu k\u00f6lelik bi\u00e7imi belirleyicidir. Namus kavram\u0131 etraf\u0131nda \u00f6r\u00fclen duvarlarla kad\u0131n\u0131n baba, e\u015f, erkek karde\u015f yada o\u011ful taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclebilmesinin me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f olur. Bu sistemle k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015f\u0131ndan ya\u015flanana kadar m\u00fclkiyet konumu sa\u011flama al\u0131nm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n okula gitme, \u00e7al\u0131\u015fma, evlenme, bo\u015fanma, nerede kiminle ve nas\u0131l ya\u015fayaca\u011f\u0131na dair kendi ya\u015famlar\u0131 hakk\u0131nda karar alma imkan\u0131 bu zeminde ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kad\u0131nlar\u0131n yak\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesine yol a\u00e7an temel etmenlerden biri ev k\u00f6lesi d\u00fczenine d\u00f6n\u00fck itirazd\u0131r. Bir\u00e7ok kad\u0131n\u0131n bo\u015fanma ve ayr\u0131lma a\u015famas\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi erkeklerin bu i\u015flevli k\u00f6lelikten vazge\u00e7mek istemeyi\u015fleri nedeniyledir.<\/p>\n \u0130kincisi kad\u0131n\u0131n seks arac\u0131 k\u0131l\u0131nmas\u0131d\u0131r[3]<\/a>.<\/em><\/strong> Erke\u011fin hakimiyetinin, g\u00fcd\u00fclerinin, arzular\u0131n\u0131 tatmin bi\u00e7imlerinin hakim oldu\u011fu cinsellik anlay\u0131\u015f\u0131 kad\u0131n\u0131 fiziken, ruhen ve duygusal olarak s\u00fcrekli tecav\u00fcze maruz kalaca\u011f\u0131 bir sistemle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakmaktad\u0131r. Cinsellik g\u00fcd\u00fcler, \u00fcreme ve hormonal d\u00fcrt\u00fcleri a\u015farak iktidarla\u015fma y\u00f6ntemi haline getirilmi\u015ftir. Kapitalizmin toplumu uyu\u015fturmada i\u015flevli bir ara\u00e7 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc cinsellik s\u00fcrekli tahrik edilerek kad\u0131nlar\u0131n erke\u011fin cinsel arzu nesnesi haline gelmesi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Milyonlarca kad\u0131n\u0131n ve \u00e7ocu\u011fun insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 y\u00f6ntemlerle k\u00f6lele\u015ftirildi\u011fi devasa porno ve fuhu\u015f sekt\u00f6rleri kad\u0131nlara y\u00f6nelik cinsel \u015fiddeti artt\u0131ran bir rol oynamaktad\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan pornonun teori, \u00a0tecav\u00fcz\u00fcn pratik oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki tespit olduk\u00e7a yerindedir. Kad\u0131nlara d\u00f6n\u00fck a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 s\u00f6z, davran\u0131\u015f ve tutumlar bu zeminden g\u00fc\u00e7 almaktad\u0131rlar. Bir \u015fiddet bi\u00e7imi olarak k\u00fcf\u00fcrlerin b\u00fcy\u00fck oranda kad\u0131n bedenine ve cinselli\u011fine vurgu yapmas\u0131 da bunun di\u011fer bir tezah\u00fcr bi\u00e7imidir.<\/p>\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc kad\u0131n eme\u011finin g\u00f6r\u00fcnmez de\u011fersiz k\u0131l\u0131nmas\u0131d\u0131r[4]<\/a>. <\/em><\/strong>Ekonomik \u015fiddet\u00a0olarak tan\u0131mlanan bu ger\u00e7eklikle kad\u0131nlar bir yandan ekonomisiz b\u0131rak\u0131l\u0131rken di\u011fer yandan kad\u0131n i\u015fleri olarak g\u00f6r\u00fclen bak\u0131m ve ev i\u015flerinde harcanan uzun zaman ve emek yok say\u0131lmaktad\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n kendi emeklerine yabanc\u0131la\u015fmalar\u0131, toplumsal, k\u00fclt\u00fcrel, siyasal geli\u015fim imkanlar\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131 bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc sistemi olu\u015fturulmu\u015f oluyor. \u00d6nce kad\u0131nlar\u0131n evin d\u0131\u015f\u0131nda veya \u00fccretli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n yasaklanarak erke\u011fe muhta\u00e7 k\u0131l\u0131nmas\u0131, daha sonra e\u015fit i\u015fe e\u015fit \u00fccret verilmeyerek, kad\u0131nlar\u0131n istihdam edildi\u011fi alanlar\u0131n geleneksel rollerinin devam\u0131 olan i\u015fler olmas\u0131 ile bu durum \u00a0s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Neoliberalizmin kad\u0131n istihdam\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda olu\u015fturdu\u011fu alanlar kad\u0131nlar\u0131n k\u00f6lelik ko\u015fullar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alanlara d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kad\u0131nlar\u0131n evlerde bak\u0131m ve ev i\u015flerini yapmada rollerinde de\u011fi\u015fim olmamas\u0131 da i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn artmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015f yerlerinde kad\u0131nlara d\u00f6n\u00fck taciz bi\u00e7imi olarak literat\u00fcre mobing olarak giren \u015fiddet bi\u00e7imi de i\u015fverenlerin geleneksel toplumdaki erkek rollerini s\u00fcrd\u00fcrmesi olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilir. \u0130\u015fveren erkekler de kad\u0131nlar\u0131 kendi m\u00fclkleri ve k\u00f6leleri olarak g\u00f6rd\u00fcklerinden kendilerinde taciz, tehdit, i\u015ften atma, k\u00fc\u00e7\u00fcmseme, hakaret etme hakk\u0131n\u0131 g\u00f6rmektedirler.<\/p>\n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, en ince meta k\u0131l\u0131nmas\u0131d\u0131r. Kapitalist sistemde metalar\u0131n ger\u00e7ek krali\u00e7esi kad\u0131nd\u0131r. Kad\u0131n\u0131n sunulmad\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7bir ili\u015fki yoktur, kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7bir alan da yoktur.[5]<\/a><\/em><\/strong> Kapitalist sistem kad\u0131n\u0131 bir pazarlama arac\u0131 olarak her \u015feyi ile metala\u015ft\u0131r\u0131rken di\u011fer yandan moda, kozmetik, estetik operasyonlar yapmaya te\u015fvik ederek t\u00fcketiciler haline getirmektedir. Kad\u0131nlar\u0131n kendi bedenleri ile sorunlu k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kapitalist g\u00fczellik \u00f6l\u00e7\u00fcleri, erke\u011fin be\u011fenisini kazanmayan kad\u0131nl\u0131k kimli\u011fini kusurlu, eksik, \u00e7irkin oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki propagandalar kad\u0131nlar\u0131n kendi kendilerine \u015fiddet uygulad\u0131klar\u0131 bir sistem yaratm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fczelle\u015fmek u\u011fruna katlan\u0131lan ameliyatlar, sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131 kimyasallar i\u00e7eren kozmetik malzemeler, moda ad\u0131 alt\u0131nda ihtiyac\u0131 olmayan \u00fcr\u00fcnleri almak zorunda hissetmek bunun \u00f6rneklerindendir.<\/p>\n Kad\u0131n kimli\u011fi Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131n bahsetti\u011fi bu d\u00f6rt operasyonla s\u00fcrekli k\u0131r\u0131m rejimi i\u00e7inde ya\u015famaya mecbur k\u0131l\u0131nmaktad\u0131r. Cinsiyet\u00e7ilik bu sistemin ideolojik dayana\u011f\u0131 olarak her erke\u011fi bu sistemin s\u00fcrd\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc ve kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n faili olacak bir potansiyelle \u015fekillendirmektedir. Kad\u0131nlar\u0131n da kendilerini su\u00e7lu, \u00e7aresiz, yetersiz, g\u00fc\u00e7s\u00fcz, savunmas\u0131z olduklar\u0131 i\u00e7in boyun e\u011fmeye mecbur olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri de cinsiyet\u00e7ilikle sa\u011flanm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Bir \u00e7ok kad\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131n bu sistemin sonucu olmaktan ziyade kendilerinden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 yada bunlar\u0131 sadece kendisi ya\u015f\u0131yormu\u015f gibi hissedebilmektedir. Bu bak\u0131mdan femicide (kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131)<\/em> kavram\u0131 bu ger\u00e7e\u011fin g\u00f6r\u00fclmesinde \u00f6nemli bir etki yaratm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya sa\u011fl\u0131k \u00f6rg\u00fct\u00fc de bu tan\u0131ma dayal\u0131 olarak \u015fiddeti k\u00fcresel bir toplum sag\u0306l\u0131g\u0306\u0131 sorunu olarak kabul ederek \u015fiddet tan\u0131m\u0131n\u0131 \u015fu \u00e7er\u00e7evede yapm\u0131\u015ft\u0131r; gen\u00e7lere s\u0327iddet, \u00e7ocuk istismar\u0131 ve ihmali, partner s\u0327iddeti, yas\u0327l\u0131lara s\u0327iddet, cinsel s\u0327iddet, kendine y\u00f6nelik s\u0327iddet, kolektif s\u0327iddet ve bu \u015fiddet t\u00fcrlerine kar\u015f\u0131 eylem i\u00e7in \u00f6nerilerde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n Kad\u0131nlar\u0131n yo\u011fun m\u00fccadelesi ile uluslar aras\u0131 kurulu\u015flar\u0131n g\u00fcndemine giren kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddet kavram\u0131 ve buna d\u00f6n\u00fck tedbirler geli\u015ftirme aray\u0131\u015flar\u0131 baz\u0131 kazan\u0131mlar yaratm\u0131\u015f olsa da \u015fiddeti ve kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131racak d\u00fczeyde de\u011fildir. Kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddeti \u00f6nlemeyi hedefleyen CEDAW, \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi gibi s\u00f6zle\u015fmelerin bir\u00e7ok maddesine devletler \u015ferh koyduklar\u0131 gibi kimi zaman ask\u0131ya alan, gereklerini yerine getirmeyen tutumlar i\u00e7inde de girebilmi\u015flerdir.<\/p>\n Bu belgelerde devletlerden kaynaklanan \u015fiddetin sonu\u00e7lar\u0131 ve buna kar\u015f\u0131 verilmesi gereken m\u00fccadele konusu \u00e7ok fazla belirgin de\u011fildir.\u00a0 Birles\u0327mis\u0327 Milletler G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin (BMGK) Ekim 2000\u2019de ald\u0131g\u0306\u0131 1325 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda \u2018kad\u0131nlar\u0131n \u00e7at\u0131s\u0327malar s\u0131ras\u0131nda korunmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7ag\u0306r\u0131da bulunulmus\u0327 ve kad\u0131nlar\u0131n \u00e7at\u0131s\u0327malar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc s\u00fcrecinde daha aktif siyasal roller \u00fcstlenmesi gerektig\u0306inin alt\u0131 \u00e7izilmis\u0327<\/em>\u2019 olmas\u0131na ra\u011fmen \u00e7o\u011funlukla bu karar\u0131n gereklerine g\u00f6re bir yakla\u015f\u0131m a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmamaktad\u0131r. Hala bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde kad\u0131n \u00f6rg\u00fctlerinin kat\u0131l\u0131m\u0131 ve taleplerinin dikkate al\u0131nmas\u0131, ilgili taraflardan bu konularda ad\u0131m atmalar\u0131n\u0131 talep etme s\u00f6z konusu de\u011fildir. Sava\u015f su\u00e7lar\u0131na dair raporlar haz\u0131rlan\u0131rken de kad\u0131nlara d\u00f6n\u00fck su\u00e7lar\u0131n daha \u00f6zel ele al\u0131nmas\u0131 ihtiyac\u0131 vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc sald\u0131r\u0131ya u\u011frayan kad\u0131nlar\u0131n toplumda d\u0131\u015flamas\u0131, dini, ataerkil \u00f6nyarg\u0131lardan kaynakl\u0131 kendine d\u00f6n\u00fck su\u00e7lar\u0131 ifade etmeleri dahi olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Bosna ve Ruanda\u2019da da bir \u00e7ok kad\u0131n utanc\u0131ndan mahkemelere gidememi\u015f, gidenler ya\u015fad\u0131klar\u0131 travmalardan kaynakl\u0131 su\u00e7lar\u0131 her y\u00f6n\u00fcyle anlatamam\u0131\u015flard\u0131r. Zaten \u00e7o\u011funlukla bu su\u00e7lar\u0131n \u00fczerinin \u00f6rt\u00fclmesi tercih edilmi\u015ftir. G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da Enfaller\u2019de ya\u015fanan kad\u0131n katliamlar\u0131 ve tecav\u00fczleri hala \u00fczerine konu\u015fulmaktan \u00e7ekinilen bir durum olarak ele al\u0131nmaktad\u0131r. K\u00fcrdistan\u2019\u0131n di\u011fer par\u00e7alar\u0131nda da isyanlar d\u00f6neminde b\u00f6ylesi olaylar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bilinmekle birlikte \u00fczerinde konu\u015fulmaktan \u00e7ekinilmektedir. Kuzey K\u00fcrdistan\u2019da da hem isyanlar d\u00f6neminde hem de 90\u2019l\u0131 y\u0131llarda t\u00fcrk devletinin sald\u0131r\u0131lar\u0131nda kad\u0131nlara y\u00f6nelik taciz, tecav\u00fczleri konusunda benzer bir tutum a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. DA\u0130\u015e veya TC\u2019nin Kuzeydo\u011fu Suriye\u2019deki cinsel \u015fiddet eylemleri konusunda da bir\u00e7ok kad\u0131n akrabalar\u0131 yada bu \u00e7etelerin ailesine ve yak\u0131nlar\u0131na zarar verece\u011fi korkusu ile \u015fiddeti dile getirememektedir.<\/p>\n Bir\u00e7ok belge, delil ve tan\u0131kl\u0131\u011fa ra\u011fmen devletlerin \u2018ter\u00f6rle m\u00fccadele, g\u00fcvenlik\u2019<\/em> s\u00f6ylemleri polis, asker ve devlet b\u00fcnyesindeki bir\u00e7ok kurumun hak ihlallerini, i\u015fgalleri, tecav\u00fczleri, h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, talan\u0131 ve katliamlar\u0131 \u00f6rtbas eden bir perde olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Anti-ter\u00f6r yasalar\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan yasalar, ilan edilen ola\u011fan\u00fcst\u00fc haller, soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasaklar\u0131 bireysel, toplumsal bir\u00e7ok hakk\u0131n gasp edilmesine zemin haz\u0131rlayan niteliktedir. \u0130stisna olmaktan ziyade devletin y\u00f6netimi art\u0131k b\u00fcy\u00fck oranda bu zor uygulamalar\u0131na dayal\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Bu kapsamda i\u015flenen su\u00e7lar\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131na, yarg\u0131lanmas\u0131na \u00e7o\u011funlukla izin verilmemektedir. Bu g\u00fcvenceye dayal\u0131 olarak devlet g\u00f6revlilerinin \u015fiddet eylemleri me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve desteklenmi\u015f olmaktad\u0131r. Devletlerin i\u015fledi\u011fi su\u00e7lar\u0131 belgelemekle y\u00fck\u00fcml\u00fc kurumlar\u0131n d\u00f6nemin siyasi dengeler ve ekonomik anla\u015fmalar ekseninde haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 raporlarda bu su\u00e7lar\u0131 gizlemekte, ortak olmakta yada ger\u00e7e\u011fi tam olarak yans\u0131tmamaktad\u0131rlar. Yada\u00a0 g\u00fcvenlik gerek\u00e7esi ile bu b\u00f6lgelere gitmeyerek katliamc\u0131, i\u015fgalci devletlerin verdi\u011fi veri ve bilgileri esas almaktad\u0131rlar. T\u00fcrkiye devletinin Afrin, Serekani, Girespi i\u015fgallerinde i\u015fledi\u011fi su\u00e7lara d\u00f6n\u00fck tutumda bu ger\u00e7eklik a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) b\u00fcnyesinde olu\u015fturulan Suriye Soru\u015fturma Komisyonu, Ocak-Temmuz 2020 tarihleri aras\u0131nda Suriye\u2019de yapt\u0131klar\u0131 incelemelerle ilgili raporunda Efrin, Rasulayn (Ser\u00eakaniy\u00ea) ve \u00e7evresinde T\u00fcrkiye destekli Suriye Ulusal Ordusu (SNA) rehin alma, zalimce muamele ve i\u015fkence ve tecav\u00fcz gibi sava\u015f su\u00e7lar\u0131n\u0131 i\u015flemi\u015f olabilir<\/em>.[6]<\/a> \u0130baresini kullan\u0131rken Meclisa Edaleta Civak\u00ee ya Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea yetkililerinden Ev\u00een Hec Hemo haz\u0131rlanan raporun kad\u0131nlara d\u00f6n\u00fck su\u00e7lar konusunda alandaki insan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fctlerinin delil ve raporlar\u0131n\u0131 dikkate almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftur. Suriye \u0130nsan Haklar\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn verilerine g\u00f6re 65 tecav\u00fcz, 400\u2019den fazla ka\u00e7\u0131rma olay\u0131nda bu kad\u0131nlar\u0131n ak\u0131betine ili\u015fkin bilginin olmad\u0131\u011f\u0131 net olmas\u0131na ra\u011fmen bunlar raporlarda yer almam\u0131\u015ft\u0131r<\/em>.[7]<\/a><\/p>\n Kad\u0131n gerillalar\u0131n, sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n cenazelerinin te\u015fhir edilmesi, m\u00fccadele y\u00fcr\u00fcten kad\u0131n aktivistlere d\u00f6n\u00fck polis, asker \u015fiddeti, tutuklama, i\u015fkence, taciz y\u00f6ntemleri de devlet kaynakl\u0131 \u015fiddetin ba\u015fka y\u00fczleridir. Medya yolu ile kad\u0131nlar\u0131 hedef g\u00f6steren, a\u015fa\u011f\u0131layan s\u00f6ylem ve \u00e7a\u011fr\u0131lar yap\u0131larak, duvarlara ve a\u00e7\u0131k alanlara cinsiyet\u00e7i k\u00fcf\u00fcrler yazarak hem m\u00fccadeleci halklar ve kesimler ama \u00f6zellikle de kad\u0131nlar hedeflenmektedir. Politik cinayetler olarak adland\u0131r\u0131lan ve devletlerin kad\u0131n aktivist ve devrimcilere y\u00f6nelen sald\u0131r\u0131lar\u0131 da ayn\u0131 kapsamda de\u011ferlendirmeye ihtiya\u00e7 vard\u0131r. 25 Kas\u0131m Kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddetle m\u00fccadele g\u00fcn\u00fcne vesile olan Mirabel K\u0131zkarde\u015flerin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi de dahil olmak \u00fczere Roza Luksemburg, Sakine Cans\u0131z, Leyla \u015eeylamez ve Fidan Do\u011fan, Hondurasl\u0131 \u00e7evre aktivisiti Berta Isabel C\u00e1ceres Flores, Hevrin Xelef, Zehra Berkel ve arkada\u015flar\u0131na d\u00f6n\u00fck katliam da devletlerin ortak i\u015fbirli\u011fi ile ger\u00e7ekle\u015fen kad\u0131n katliamlar\u0131d\u0131r. Cezaevlerindeki kad\u0131nlara d\u00f6n\u00fck i\u015fkence, ajanl\u0131k dayatmas\u0131, g\u00f6z alt\u0131nda fiziki \u015fiddet ve tecav\u00fcz, taciz olaylar\u0131 da benzer karakterde devlet eliyle ger\u00e7ekle\u015ftirilen kad\u0131na y\u00f6nrlik \u015fiddet hatta k\u0131r\u0131m kapsam\u0131nda ele al\u0131nmak durumundad\u0131r.<\/p>\n Kad\u0131nlar\u0131n kad\u0131n olmaktan dolay\u0131 u\u011frad\u0131klar\u0131 \u015fiddetin yan\u0131 s\u0131ra farkl\u0131 inan\u00e7, etnik k\u00f6kene, s\u0131n\u0131fa ait olmalar\u0131ndan kaynakl\u0131 u\u011frad\u0131klar\u0131 \u015fiddet de yeterince g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131l\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan kad\u0131nlar anadil yasaklar\u0131ndan dolay\u0131 en fazla ma\u011fduriyet ya\u015fayan kesimi olu\u015ftururlar. E\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, adalet ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok hakk\u0131n kullan\u0131lamamas\u0131nda dil yasa\u011f\u0131 bir \u015fiddet kayna\u011f\u0131 olarak yine kad\u0131nlar\u0131 vurmaktad\u0131r. T\u00fcm kad\u0131nlar\u0131 ezen bir sistem olmakla birlikte ezilen halk, topluluk ve inan\u00e7 gruplar\u0131na mensup kad\u0131nlara d\u00f6n\u00fck a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 tan\u0131mlar ve s\u00f6ylemler bu kad\u0131nlara d\u00f6n\u00fck \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc sald\u0131r\u0131lara zemin haz\u0131rlar. Dil, renk, \u0131rksal \u00f6zellikleri nedeniyle potansiyel su\u00e7lu g\u00f6r\u00fclmelerine yol a\u00e7abilmektedir.<\/p>\n Kad\u0131nlar\u0131n u\u011frad\u0131klar\u0131 \u015fiddeti ve kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 tan\u0131mlamada g\u00fc\u00e7l\u00fck yaratan konulardan birini kad\u0131nlara maruz kald\u0131klar\u0131 \u015fiddetin do\u011falm\u0131\u015f gibi alg\u0131lat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n duygusal yak\u0131nl\u0131k ya\u015fad\u0131klar\u0131 erkekler ya da evli olduklar\u0131 erkekler taraf\u0131ndan tecav\u00fcze u\u011framas\u0131n\u0131n bir \u015fiddet ya da su\u00e7 oldu\u011funun fark\u0131na var\u0131lmas\u0131 bile kad\u0131n hareketlerinin m\u00fccadelesi ile m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. Kad\u0131nlar\u0131n erkeklerin \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131rlarda giyim, ku\u015fam ve davran\u0131\u015flarda bulunmamas\u0131 \u015fiddetin me\u015fru oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde yakla\u015f\u0131mlara yol a\u00e7maktad\u0131r. Evlilik i\u00e7i tecav\u00fcz hala pek \u00e7ok hukuk sisteminde su\u00e7 olarak tan\u0131mlanmamaktad\u0131r. Hukuki olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 zeminlerde de kad\u0131nlar bu konuda su\u00e7 duyurusu yapacak cesareti bulamamakta, hukuk kurumlar\u0131 da kad\u0131nlar\u0131 haks\u0131z bulabilmektedir. Bu su\u00e7lar\u0131n kan\u0131tlanmas\u0131nda kullan\u0131lan kriterler \u00e7o\u011funlukla kad\u0131nlar\u0131 ma\u011fdur edecek tarzda oldu\u011fundan kad\u0131nlar bu hakk\u0131 kullanamamaktad\u0131r.<\/p>\n Kad\u0131nlar\u0131n baban\u0131n, kocan\u0131n, erkek karde\u015fin m\u00fclk\u00fc g\u00f6r\u00fclmesi kapsam\u0131nda anlam y\u00fcklenen namus kavram\u0131 hala bir \u00e7ok cinayetin gerek\u00e7esi olarak kullan\u0131lmaya devam etmektedir. Kad\u0131nlar\u0131n f\u0131traten eksik ve kusurlu oldu\u011fu, do\u011fu\u015ftan fesat ve g\u00fcnahkar oldu\u011fu, ak\u0131l y\u00f6n\u00fcnden k\u0131t oldu\u011fu, s\u00f6zlerine g\u00fcvenilemeyece\u011fi, zina yapmaya meyilli olduklar\u0131, \u00e7ocuk do\u011furmak, erke\u011fe hizmet etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olduklar\u0131, erke\u011fin s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinlemedi\u011finde d\u00f6v\u00fclebilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki dini s\u00f6ylemler de \u015fiddetin nedenleri aras\u0131ndad\u0131r. Kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddettin ideolojik, tarihsel ve sosyolojik dayanaklar\u0131na kar\u015f\u0131 etkili m\u00fccadele y\u00fcr\u00fct\u00fclemedi\u011fi s\u00fcrece \u015fiddetin yeni bi\u00e7imlerini ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u015fiddet bi\u00e7imlerine bir de dijital \u015fiddet eklenmi\u015ftir. Yak\u0131n zamanda yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada Tunus\u2019ta kad\u0131nlar\u0131n %89\u2019unun dijital \u015fiddete u\u011frad\u0131\u011f\u0131<\/em> ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131n \u00f6zellikle hedeflendi\u011fi s\u00f6ylem ve y\u00f6ntemler kullan\u0131larak, tehdit edilerek, ki\u015fisel bilgileri \u00e7al\u0131narak ve izni olmadan if\u015fa edilerek kad\u0131nlar sald\u0131r\u0131 alt\u0131nda tutulmaktad\u0131r. Erkek egemen toplumsal ger\u00e7eklik nedeniyle kad\u0131nlar aileleri, yak\u0131nlar\u0131 duymas\u0131n diye kendilerini tehdit eden erkeklere kar\u015f\u0131 savunmas\u0131z kalmaktad\u0131rlar. Fiziksel hasar yada \u00f6l\u00fcm olmadan da kad\u0131nlar \u00e7ok katmanl\u0131 bir bask\u0131 sistemi i\u00e7inde ya\u015famaya mecbur b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131rlar.<\/p>\n Tecav\u00fcz k\u00fclt\u00fcr\u00fc ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz bu sistem esasta kad\u0131nlar\u0131 daimi bir k\u0131r\u0131m \u00e7emberinde tutar. Tecav\u00fcz kavram\u0131 cinsel \u015fiddetle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Esasta bir irade k\u0131rma y\u00f6ntemi, ki\u015finin, toplumun, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn, inanc\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ihlal etmeyi tecav\u00fcz kapsam\u0131nda ele almaya ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde iktidar y\u00f6ntemlerinin en derinle\u015fmi\u015f bi\u00e7imi olarak siyasete yans\u0131yan biyosiyaset kad\u0131n \u00fczerindeki politikalar\u0131 anlamaya katk\u0131 sunar. M. Foucault taraf\u0131ndan ortaya konulan bu kavram insanlar\u0131 i\u015flevli k\u00f6leler olarak nas\u0131l i\u015fletece\u011fine, nas\u0131l ya\u015fataca\u011f\u0131na odaklanan yeni ve o\u0308zgu\u0308n tu\u0308rden bir iktidar stratejisidir. Giorgio Agamben bir topluluk yada insan \u00fczerinde her t\u00fcrl\u00fc uygulaman\u0131n yap\u0131lmas\u0131na olanak tan\u0131yan istisnayi alanlar yaratan bir iktidar tan\u0131m\u0131yla kavrama yeni anlamlar katm\u0131\u015ft\u0131r. Biyosiyasetin kayna\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc insan hakk\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u0131s\u0131tland\u0131\u011f\u0131 toplama kamplar\u0131[8]<\/strong><\/a><\/em> oldu\u011fu s\u00f6ylense de toplama kamplar\u0131ndan \u00e7ok daha \u00f6ncesinde bu y\u00f6ntemler evlere, haremlere hapsedilen kad\u0131nlara uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan biyosiyasetin ilk uygulama alan\u0131n\u0131n kad\u0131nlar oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek yerindedir. Kad\u0131nlar\u0131 herkesin sald\u0131rabilece\u011fi, tecav\u00fcz edebilece\u011fi, m\u00fclk olarak g\u00f6rece\u011fi konumda tutmak onlar\u0131 biyosiyasetin nesnesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektir. Kad\u0131nlar binlerce y\u0131ld\u0131r b\u00f6yle bir politik yakla\u015f\u0131m alt\u0131nda ya\u015famaktalar. Yasalar\u0131n, dinlerin kad\u0131nlar hakk\u0131ndaki kararlar\u0131nda, ataerkil toplumsal geleneklerde kad\u0131nlara uygulanan yapt\u0131r\u0131mlarda bunun izlerini buluruz. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde resmi yasalarda, s\u00f6ylemlerde kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ve haklar\u0131ndan bahsedilse de kad\u0131nlar hala benzer bir stat\u00fc alt\u0131nda tutulmaktad\u0131r. Bu nedenle erkekler kad\u0131nlara sald\u0131rma, taciz etme, d\u00f6vme tecav\u00fcz etme hakk\u0131n\u0131 kendinde g\u00f6rmekte, devletler ve yasalar i\u015fbirli\u011fi halinde bunu yapmaktad\u0131r. Toplumsal alan\u0131n ataerkil zihniyet temelinde \u015fekillenmesinden dolay\u0131 kad\u0131nlara y\u00f6nelik \u015fiddet erkekler taraf\u0131ndan do\u011fal hak olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Hi\u00e7 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 biri taraf\u0131ndan sokak ortas\u0131nda k\u0131sa etek giydi diye darp edilen, tacize u\u011frayan kad\u0131nlar bunun \u00f6rne\u011fidir. Bu a\u00e7\u0131dan devlet, ataerkil k\u00fclt\u00fcr ve kad\u0131n\u0131n yak\u0131n \u00e7evrede ya\u015fam\u0131 birlikte payla\u015fmak durumunda oldu\u011fu erkek aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 k\u0131r\u0131m rejiminin temel dayanaklar\u0131 olarak de\u011ferlendirmeliyiz.<\/p>\n Fiziki \u015fiddet o k\u0131r\u0131m \u00e7emberinden \u00e7\u0131kma a\u015famas\u0131nda g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale gelir. Kad\u0131nlara y\u00f6nelik fiziki \u015fiddetin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi ya\u015f ortalamas\u0131 25-40 ya\u015f aras\u0131d\u0131r. Esasta bu ya\u015flar kad\u0131nlar\u0131n kendi ya\u015famlar\u0131 hakk\u0131nda karar alma g\u00fcc\u00fcn\u00fc kazand\u0131klar\u0131 bir d\u00f6neme tekab\u00fcl eder. Di\u011fer yandan fiziki sald\u0131r\u0131 ve \u00f6ld\u00fcrme olaylar\u0131 \u00e7o\u011funlukla kad\u0131nlar bo\u015fanmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131nda, evden yada partnerinden ayr\u0131lmak istedi\u011finde, kendi ya\u015fam\u0131n\u0131 kurmak i\u00e7in ad\u0131m atmak istedi\u011finde ger\u00e7ekle\u015fir. Devlet kaynakl\u0131 olan\u0131ndan, ekonomik, siyasi, psikolojik olan\u0131na kadar \u015fiddete u\u011framamak i\u00e7in kad\u0131nlar\u0131n sessiz kalmas\u0131na, katlanmas\u0131na kendilerine y\u00f6nelik bask\u0131 ve hak gasplar\u0131n\u0131 i\u00e7selle\u015ftirmesine bu tecav\u00fcz k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile yol a\u00e7\u0131l\u0131r. Her erke\u011fin yeti\u015ftirili\u015f bi\u00e7imi ile kad\u0131nlara dayat\u0131lan kad\u0131nl\u0131k rolleri ekseninde kad\u0131n\u0131n nerede, nas\u0131l, kiminle ya\u015fayaca\u011f\u0131, kendi ge\u00e7imini hangi yollardan sa\u011flayaca\u011f\u0131, kendi bedenine ili\u015fkin \u00e7ocuk do\u011furma, cinsel arzular\u0131n\u0131 ifade etme bi\u00e7imlerine erke\u011fin m\u00fcdahale etmesi sa\u011flanm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan tecav\u00fcz esasta negatif anlamda bir k\u00fclt\u00fcr haline gelmi\u015f olmaktad\u0131r. Her erke\u011fin tan\u0131y\u0131p tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n her kad\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lama, k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rme, taciz etme, s\u00f6zl\u00fc \u015fiddet uygulamas\u0131ndan \u00f6ld\u00fcrmeye kadar geni\u015f bir skalada kad\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ihlal etme hakk\u0131n\u0131 kendinde g\u00f6rmesi ile ger\u00e7ekle\u015fir. Kad\u0131nlar\u0131n kendileri olmalar\u0131n\u0131 \u00f6nleyen mekanizmalarla i\u015fleyen bu tecav\u00fcz k\u00fclt\u00fcr\u00fcne kar\u015f\u0131 kendisi olabilme (xwebun) sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bu k\u00fclt\u00fcr alt\u0131nda \u015fiddete u\u011fram\u0131\u015f olmak de\u011fil u\u011framam\u0131\u015f olmak istisnai hale gelir. Bu noktada kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131 kavram\u0131n\u0131 fiziki \u015fiddete, \u00f6ld\u00fcrmeye maruz b\u0131rak\u0131lman\u0131n \u00f6tesinde daha geni\u015f ele almak durumunday\u0131z.<\/p>\n <\/p>\n Kad\u0131n K\u0131r\u0131m\u0131na Kar\u015f\u0131 M\u00fccadele <\/strong><\/p>\n <\/p>\n Kad\u0131n \u00fczerindeki k\u0131r\u0131m\u0131n k\u00fclt\u00fcrel, sosyolojik boyutunu g\u00f6rmeden fiziki k\u0131r\u0131m\u0131 \u00f6nleyemeyiz. Kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki m\u00fccadele y\u00f6ntemlerinin de buna g\u00f6re daha geni\u015f bir \u00e7er\u00e7evede ele al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Bu noktada y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fccadelenin kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6nleme kapasitesi yeterli olamamaktad\u0131r. \u00d6ld\u00fcr\u00fclen, \u015fiddete u\u011frayan kad\u0131nlara sahip \u00e7\u0131kma, katillerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 isteme, kad\u0131nlar\u0131n kazan\u0131mlar\u0131na y\u00f6nelen sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015fen protestolar etkili olsalar da tek ba\u015f\u0131nda sistemi d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilme g\u00fcc\u00fcnde de\u011fildir. S\u00fcrekli bir olaya, bir s\u00f6yleme kar\u015f\u0131 tepkiyle y\u00fckselen sonra dinen bir direni\u015fin \u00f6tesine ge\u00e7ilebilmelidir. Kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fccadelede tarihsel, k\u00fclt\u00fcrel, ekonomik, sosyal boyutlar\u0131n daha b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc g\u00f6r\u00fclmesi ve buna g\u00f6re sistemsel \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmeye ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/p>\n Bunun i\u00e7in;<\/p>\n <\/p>\n Sonu\u00e7 olarak diyebiliriz ki kad\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131 tarihsel, k\u00fclt\u00fcrel, politik, ekonomik boyutlar\u0131 olan bir sistem olarak i\u015flemekte. Bizim de ona kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede sistemsel \u00e7\u00f6z\u00fcm stratejileri yerelden d\u00fcnya \u00e7ap\u0131na kadar kad\u0131n\u0131n ortakla\u015fmas\u0131,birlik ve dostlu\u011fuyla \u00fcretmemiz gerekiyor.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> What is Femicide. UN Studies Association [Internet]. [cited 2016 March 20]. Available from: http:\/\/unstudies.org\/about- unsa\/acuns\/acuns-vienna\/projects\/femicidev<\/p>\n [2]<\/a> Abdullah \u00d6calan-\u00d6zg\u00fcrl\u00fck Sosyolojisi<\/p>\n [3]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 A.g.e<\/p>\n [4]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 A.g.e<\/p>\n [5]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 A.g.e<\/p>\n [6]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 https:\/\/www.demokrathaber.org\/guncel\/bm-suriye-sorusturma-komisyonu-baskani-turkiye-ve-smo-savas-sucu-h133985.html<\/p>\n\n