{"id":1977,"date":"2025-02-21T17:15:27","date_gmt":"2025-02-21T14:15:27","guid":{"rendered":"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/?p=1977"},"modified":"2025-02-21T17:18:17","modified_gmt":"2025-02-21T14:18:17","slug":"mujer-y-busqueda-del-conocimiento-una-historia-de-criminalizacion","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/mujer-y-busqueda-del-conocimiento-una-historia-de-criminalizacion\/","title":{"rendered":"MUJER Y B\u00daSQUEDA DEL CONOCIMIENTO: Una historia de criminalizaci\u00f3n"},"content":{"rendered":"<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">Ana Arambilet<b><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><strong>Concepto de epistemolog\u00eda y teor\u00eda del conocimiento<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">La epistemolog\u00eda es la parte de la filosof\u00eda que estudia los principios, fundamentos, extensi\u00f3n y m\u00e9todos del conocimiento humano. En t\u00e9rminos generales se puede decir que estudia las circunstancias hist\u00f3ricas, psicol\u00f3gicas y sociol\u00f3gicas que llevan a la obtenci\u00f3n del conocimiento cient\u00edfico. Es el estudio para la obtenci\u00f3n de conocimiento.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">Desde la modernidad capitalista se afirma que el conocimiento no solo nos vincula al mundo, sino que el conocimiento realiza, en parte, la constituci\u00f3n de lo que para cada uno es \u201csu mundo\u201d<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote1sym\" name=\"sdfootnote1anc\"><sup>1<\/sup><\/a>. Pero si miramos lo que la filosof\u00eda y los diferentes autores establecen sobre el conocimiento, encontramos, de nuevo, que la presencia del punto de vista de la mujer es nula; se habla del concepto de conocimiento desde el punto de vista del hombre: qu\u00e9 es lo que el patriarcado concibe como conocimiento; qu\u00e9 conocimientos interesan al patriarcado, etc.. Si la epistemolog\u00eda estudia las circunstancias hist\u00f3ricas, psicol\u00f3gicas y sociol\u00f3gicas que llevan a la obtenci\u00f3n del conocimiento cient\u00edfico, \u00bfcu\u00e1les han sido esas circunstancias para las mujeres a la hora de acceder ellas a la obtenci\u00f3n del conocimiento? Si el conocimiento realiza en parte la constituci\u00f3n de lo que para cada uno es \u201csu mundo\u201d, \u00bfc\u00f3mo han podido las mujeres, apartadas de la generaci\u00f3n de conocimientos, constituir su mundo?<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">En un peque\u00f1o texto, Dones finestreres -es decir, mujeres \u201cventaneras\u201d o mujeres que miran por las ventanas- la escritora Montserrat Roig nos cuenta c\u00f3mo se criticaba y ridiculizaba la costumbre de las mujeres burguesas de los siglos medievales de mirar por los ventanales de sus confortables prisiones: sus casas. \u00bfY qu\u00e9 otra cosa pod\u00edan hacer, apartadas de la vida? <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">En la mujer, la curiosidad es cotilleo; mujeres condenadas a mirar la vida que fluye y se desarrolla fuera de las celos\u00edas de sus casas, pero incluso esa mirada es censurada; <\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>la mirada de la mujer no puede traer nada bueno<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">, deb\u00edan pensar los patriarcas de la \u00e9poca. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><b>La mujer de Lot, Pandora y Eva<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">En Lucas 17.32, el segundo vers\u00edculo m\u00e1s corto de las escrituras, se lee: \u201cAcordaos de la mujer de Lot\u201d. <\/span><\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">Lo que esta mujer, sin nombre y merecedora solo de unas pocas l\u00edneas de las escrituras, hizo, fue volver la vista atr\u00e1s, a pesar de la prohibici\u00f3n del dios, cuando Sodoma y Gomorra fueron aniquiladas por la ira divina, a causa de la supuesta depravaci\u00f3n de sus habitantes. El dios avis\u00f3 a Lot de la inminente destrucci\u00f3n de la ciudad, para que \u00e9l y su familia pudieran huir y salvarse, con la condici\u00f3n de no volver la vista atr\u00e1s. Pero la mujer de Lot, en su huida, quiso echar un \u00faltimo vistazo a su hogar, y como castigo a su desobediencia el dios la convirti\u00f3 en estatua de sal, lo que no conmovi\u00f3 en absoluto a Lot, el elegido del dios, que despu\u00e9s repoblar\u00eda la marchita tierra procreando con sus propias hijas.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p lang=\"en-US\" align=\"justify\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-1982\" src=\"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/1101978068_univ_lsr_lg-300x150.jpg\" alt=\"\" width=\"700\" height=\"350\" srcset=\"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/1101978068_univ_lsr_lg-300x150.jpg 300w, https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/1101978068_univ_lsr_lg-1024x512.jpg 1024w, https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/1101978068_univ_lsr_lg-768x384.jpg 768w, https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/1101978068_univ_lsr_lg.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">La mujer de Lot es representada, por lo tanto, como la mujer cotilla, pero en realidad es una mujer que empatiza con el destino de su gente, y gira su rostro para ver por \u00faltima vez el que ha sido su hogar hasta entonces, como dice la poeta rusa Wislawa Szymborska:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\">\u201c<span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Tal vez mir\u00e9 hacia atr\u00e1s por curiosidad.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Pero adem\u00e1s de curiosidad pude tener otras razones.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Mir\u00e9 hacia atr\u00e1s porque me dio tristeza la escudilla de plata.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Por distracci\u00f3n: amarr\u00e1ndome el cord\u00f3n de la sandalia.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Para no mirar m\u00e1s la nuca justa<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>de mi marido, Lot.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Por la seguridad repentina de que si yo muriera,<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>\u00e9l no se detendr\u00eda.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Por la desobediencia natural de los humildes.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Escuchando c\u00f3mo nos persegu\u00edan.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Conmovida por el silencio, pensando que Dios cambiar\u00eda de idea.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Nuestras dos hijas se perd\u00edan ya tras la colina.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Sent\u00ed la vejez en m\u00ed. El alejamiento.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Lo in\u00fatil de viajar. Sue\u00f1o.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Mir\u00e9 hacia atr\u00e1s mientras pon\u00eda mi hatillo en el suelo.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Mir\u00e9 hacia atr\u00e1s preocupada por el siguiente paso.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\">\u2026<span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>..<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Por la verg\u00fcenza de huir a escondidas.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Por las ganas de gritar, de regresar.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>O porque justo entonces se solt\u00f3 el viento,<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>desat\u00f3 mi pelo y me levant\u00f3 el vestido.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\">\u2026<span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>..<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Por falta de aliento varias veces perd\u00ed el equilibrio.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Si alguien me hubiera visto, pensar\u00eda que bailaba.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Es posible que haya tenido los ojos abiertos.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Que haya ca\u00eddo mirando hacia la ciudad.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p lang=\"en-US\">&#8230;&#8230;<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">Y es otra poeta, Anna Ajm\u00e1tova, la que indaga sobre los motivos que impulsaron a la mujer a volver la vista hacia la ciudad destruida, desafiando el mandato de un dios vengativo y ante la indiferencia de Lot.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Y el hombre justo acompa\u00f1\u00f3 al luminoso agente de Dios<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>por una monta\u00f1a negra, siguiendo su huella,<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>mientras una voz incansable acosaba a la mujer:<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\">\u2014<span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>No es demasiado tarde, aun puedes mirar hacia atr\u00e1s.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Hacia las torres rojas de tu Sodoma nativa,<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>al patio donde una vez cantaste, al pabell\u00f3n para hilar,<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>a las ventanas de la enorme casa<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>donde la descendencia santific\u00f3 tu lecho conyugal.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Una sola mirada: s\u00fabita punzada de dolor<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>en sus ojos, antes de poder emitir cualquier sonido.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Su cuerpo se derriti\u00f3 en sal transparente<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>y sus ligeras piernas se clavaron en la tierra.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>\u00bfQui\u00e9n penar\u00e1 por esta mujer? \u00bfNo le resulta<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>de sobra insignificante a nuestra incumbencia?<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Incluso as\u00ed, nunca la negar\u00e9 en mi coraz\u00f3n,<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>ella que muri\u00f3 porque eligi\u00f3 volverse.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">Anna Ajm\u00e1tova y Wislawa Szymborska le dan a la mujer de Lot la voz que el patriarcado le ha negado. Ella mira hacia atr\u00e1s por amor. El patriarcado nunca mira hacia atr\u00e1s; Gaza, como Sodoma y Gomorra, como Guernica y Sarajevo, son tambi\u00e9n ciudades destruidas, pero el sistema solo mira hacia adelante, hacia los beneficios econ\u00f3micos que comportan la reconstrucci\u00f3n de las ciudades destruidas. No mirar hacia atr\u00e1s implica olvidar el dolor causado, que por lo tanto se puede volver a producir. La mujer de Lot es la voz acallada de la memoria. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">El mito de Pandora pertenece a la mitolog\u00eda griega, y como todos los mitos aparece narrado de diferentes maneras. B\u00e1sicamente el mito refiere la historia de una bella mujer, creada por los dioses para castigar a Prometeo por haber regalado el fuego sagrado a los h<\/span><\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">umanos<\/span><\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">. Pandora fue entregada a Epimeteo, hermano de Prometeo, junto con una caja -en realidad un \u00e1nfora- y la orden de que no la abriera. Pero Pandora, llena de curiosidad, abri\u00f3 el recipiente, y todos los males que encerraba, y de los que la humanidad, hasta ese momento, hab\u00eda estado libre, se esparcieron por el mundo. El dios Zeus utiliz\u00f3 la curiosidad y la desobediencia de Pandora para castigar a los hombres, por aceptar y agradecer el regalo divino de Prometeo.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p lang=\"en-US\" align=\"justify\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-1981\" src=\"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/sergio-300x164.jpg\" alt=\"\" width=\"589\" height=\"322\" srcset=\"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/sergio-300x164.jpg 300w, https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/sergio-1024x559.jpg 1024w, https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/sergio-768x419.jpg 768w, https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/sergio.jpg 1100w\" sizes=\"auto, (max-width: 589px) 100vw, 589px\" \/><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">En cuanto a Eva, es conocida la historia b\u00edblica seg\u00fan la cual ella, inducida por la serpiente,<\/span><\/span><\/span> <span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">la diosa Lilith<\/span><\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">, convence a Ad\u00e1n de que coma el fruto prohibido del \u00e1rbol de la ciencia del bien y del mal. El dios, enfurecido, expulsa a Ad\u00e1n y a Eva del para\u00edso, y les condena a \u00e9l a trabajar con el sudor de su frente y a ella a parir con dolor (El trabajo y la procreaci\u00f3n tal y como est\u00e1n estructurados aparecen como castigos divinos, pero mirando hacia atr\u00e1s se puede ver que hubo otra manera de organizar la reproducci\u00f3n y el mantenimiento de la vida). Hay una pregunta en el aire: \u00bfPor qu\u00e9 Dios, si no quer\u00eda que Ad\u00e1n o Eva comieran de los frutos de ese \u00e1rbol, lo puso tan al alcance de su curiosidad?<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">Si analizamos el mito de Eva desde otro punto de vista, podemos considerar que Ad\u00e1n carec\u00eda de iniciativa, obedec\u00eda ciegamente los mandatos de Dios y no ten\u00eda ning\u00fan inter\u00e9s en el conocimiento. Eva, que ha sido representada como la mujer sumisa, frente a la rebelde Lilith, toma la decisi\u00f3n de coger la fruta prohibida;<\/span><\/span><\/span> <span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">la iconograf\u00eda cl\u00e1sica presenta a Eva tentada por la serpiente,<\/span><\/span><\/span> <span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">que antes del patriarcado era una representaci\u00f3n de la diosa y de la sabidur\u00eda. La diosa kurda Shamaran, diosa de la sabidur\u00eda, es representada de esta manera. Frente a las imposiciones del patriarcado Eva decide seguir los consejos de la diosa-serpiente e intentar recuperar el saber que se le usurp\u00f3 a la mujer con la institucionalizaci\u00f3n del patriarcado.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p lang=\"en-US\" align=\"justify\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-1978\" src=\"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Captura-de-pantalla-de-2025-02-21-14-59-50-300x236.png\" alt=\"\" width=\"538\" height=\"423\" srcset=\"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Captura-de-pantalla-de-2025-02-21-14-59-50-300x236.png 300w, https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Captura-de-pantalla-de-2025-02-21-14-59-50-768x605.png 768w, https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Captura-de-pantalla-de-2025-02-21-14-59-50-279x220.png 279w, https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Captura-de-pantalla-de-2025-02-21-14-59-50.png 819w\" sizes=\"auto, (max-width: 538px) 100vw, 538px\" \/><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">Y nuevamente es una poeta, Georgina Herrera, cubana, la que da voz a la sumisa Eva:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Ad\u00e1n<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>ocioso y solitario, anda,<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>desanda y vuelve a andar,<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>ese primer sitio inventado para vivir<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>llamado Para\u00edso.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Un sue\u00f1o largo, espeso<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>cual la llovizna de ese atardecer,<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>le impide<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>ver c\u00f3mo llega esa mujer primera.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\">\u2026<span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>..<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Eva viene <\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>qui\u00e9n sabe de qu\u00e9 sitio,<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>se tumba junto a \u00e9l precisamente;<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>va a hacerse la costumbre<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>de nunca m\u00e1s estar tan sola.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Descansa a un costado de Ad\u00e1n, <\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>de ese que duele<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>porque sobre \u00e9l pas\u00f3 el sopor del vino<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>ajeno a ese prodigio que es el agua.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\">\u2026<span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>..<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Ad\u00e1n despierta, <\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>la ve preciosa, cree que sue\u00f1a,<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>que ha salido de \u00e9l,<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>pregunta <\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>a Dios, su c\u00f3mplice, y ambos<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>la intuye poderosa<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>m\u00e1s que ellos dos. Temen<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>y ajustan la mentira.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\">\u2026<span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>..<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Rueda la historia<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>contada por Ad\u00e1n a su manera, dice<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>que desnuda la extrajo<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>de su costado, cuando<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>en verdad, lleg\u00f3 vestida<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>de cielo, tarde y cantos de mil p\u00e1jaros.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Vuelve a pasar el tiempo, <\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>tanto\u2026<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Ad\u00e1n respira hondo, hincha<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>su pecho, extiende<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>sus dos brazos<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>con la seguridad de quien sostiene<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>el mundo por s\u00ed solo, llama a Eva<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>para que escriba con menudos trazos<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>una versi\u00f3n nov\u00edsima de aquel suceso.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Ella, entonces, piensa:<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\">\u201c<span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>Es hora ya<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>de que este hombrecito cuente<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>sus costillas,<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>sepa que est\u00e1n intactas\u201d.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">\u00bfQu\u00e9 tienen en com\u00fan una estatua de sal, una caja o \u00e1nfora y una manzana? Todos estos mitos criminalizan el natural deseo de las mujeres de conocer e interpretar su entorno a trav\u00e9s de sus sentidos y de su mente, y generar conocimiento y su propio espacio vital. Pero el mensaje del patriarcado es implacable, el deseo de conocimiento de las mujeres debe ser castigado. Las tres mujeres desobedecen el mandato divino, lo que nos muestra el esp\u00edritu rebelde y la necesidad de guiarse por su criterio propio de las mujeres, desafiando el orden establecido por un dios que cuenta con los hombres como aliados; en ese sentido la imagen metaf\u00f3rica de \u201cla nuca justa de Lot\u201d es impactante: el hombre nos da la espalda. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">Las tres desobedecen al dios padre y las tres son castigadas; la intenci\u00f3n es clara: alejar a la mujer del conocimiento, porque <\/span><\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"><i>es peligroso para ella<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">,<\/span><\/span><\/span> <span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">aunque en realidad es peligroso para el orden social establecido por el patriarcado.<\/span><\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\"> Pandora esparce el mal por el mundo, y Eva es causante del pecado original; el desaf\u00edo de la mujer de Lot, cuya mirada est\u00e1 guiada por el amor, la castiga a ser convertida en sal<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote2sym\" name=\"sdfootnote2anc\"><sup>2<\/sup><\/a> y a la p\u00e9rdida de su propio nombre. \u201cAcordaos de la mujer de Lot\u201d es una amenaza.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">\u00bfPor qu\u00e9 el hombre teme tanto el acceso de las mujeres al conocimiento? Infantilizada, alejada de los centros del conocimiento, prohibida su presencia en las universidades, tanto como alumnas como docentes, durante siglos\u2026 y sobre todo considerando que el conocimiento de las mujeres pone en peligro el estatus quo.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">La epistemolog\u00eda de Jineoloj\u00ee, como ciencia y m\u00e9todo del nuevo paradigma de la Modernidad Democr\u00e1tica, incluye el conocimiento emp\u00edrico de las mujeres y tiene en cuenta la \u00e9tica. Si el conocimiento realiza, en parte, la constituci\u00f3n de lo que para cada uno es \u201csu mundo\u201d, si la ciencia es \u201cla acumulaci\u00f3n de los conocimientos de la sociedad, en un marco tanto te\u00f3rico como pr\u00e1ctico, que da a la sociedad la capacidad de evolucionar y transformarse<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote3sym\" name=\"sdfootnote3anc\"><sup>3<\/sup><\/a>, la cuesti\u00f3n ya no es solo el acceso al conocimiento, sino qu\u00e9 tipo de conocimiento queremos adquirir, qu\u00e9 tipo de ciencia queremos desarrollar. El conocimiento tiene que estar al servicio de la sociedad, no encerrado en los centros elitistas, aislados de la sociedad. Si la ciencia da a la sociedad la capacidad de evolucionar y transformarse, \u00bfqu\u00e9 tipo de ciencia queremos desarrollar?<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">La supervivencia de un sistema tan antinatural como el patriarcado y el capitalismo necesita que el conocimiento est\u00e9 al servicio del capital y de la opresi\u00f3n, y por ello la mirada y la comprensi\u00f3n de la mujer respecto al mundo debe ser eliminada y demonizada. Pero la sabidur\u00eda se ha conservado en las mujeres ancianas, en las mujeres que no han tenido acceso a la cultura oficial, en las mujeres j\u00f3venes que se inician en el conocimiento de la vida desde su propio \u201cser mujer\u201d, en las mujeres maduras que son transmisoras de los conocimientos de sus propias madres a sus hijas. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">En muchos mitos diferentes, de culturas diferentes, aparecen los arquetipos de la sabidur\u00eda pr\u00e1ctica e intelectual (Metis); de la sabidur\u00eda m\u00edstica y espiritual (Sof\u00eda); de la sabidur\u00eda ps\u00edquica e intuitiva (H\u00e9cate); de la sabidur\u00eda meditativa (Hestia); de la ira transformadora (Sekhmet y Kali-Ma); de la risa curativa (Baubo); o de la compasi\u00f3n (Kuan Yin)<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote4sym\" name=\"sdfootnote4anc\"><sup>4<\/sup><\/a>. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"es-ES\">Quiz\u00e1 lo que le da miedo al patriarcado no es que la mujer tenga acceso al conocimiento generado por \u00e9l, sino que cree su propio conocimiento y su propia ciencia (Jineoloj\u00ee).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<div id=\"sdfootnote1\">\n<p class=\"sdfootnote-western\" lang=\"en-US\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote1anc\" name=\"sdfootnote1sym\">1<\/a><span lang=\"es-ES\">Sergio Rabade Romeo: La estructura del conocer humano. Madrid, 1966<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote2\">\n<p class=\"sdfootnote-western\" lang=\"en-US\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote2anc\" name=\"sdfootnote2sym\">2<\/a><span lang=\"es-ES\">Monte Sodoma es una colina a lo largo de la parte suroeste del mar Muerto. Est\u00e1 compuesta casi enteramente de halita o sal gema. <\/span><\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote3\">\n<p class=\"sdfootnote-western\" lang=\"en-US\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote3anc\" name=\"sdfootnote3sym\">3<\/a><span lang=\"es-ES\">Jineoloj\u00ee. Campamento Seh\u00eed L\u00eager\u00cen Ciya. Alicante, 2021. Pag. 52<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote4\">\n<p class=\"western\" lang=\"en-US\" align=\"justify\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote4anc\" name=\"sdfootnote4sym\">4<\/a><span style=\"font-size: small;\"><span lang=\"es-ES\"> Jean Shinoda Bolen, \u201clas diosas de la mujer madura\u201d. 2003<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ana Arambilet Concepto de epistemolog\u00eda y teor\u00eda del conocimiento La epistemolog\u00eda es la parte de la filosof\u00eda que estudia los principios, fundamentos, extensi\u00f3n y m\u00e9todos del conocimiento humano. En t\u00e9rminos generales se puede decir que estudia las circunstancias hist\u00f3ricas, psicol\u00f3gicas y sociol\u00f3gicas que llevan a la obtenci\u00f3n del conocimiento cient\u00edfico. Es el estudio para la [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":1980,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54,83,27,4],"tags":[],"class_list":["post-1977","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-articulo","category-centro-de-jineoloji-de-bruselas","category-en-los-medios","category-historia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1977","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1977"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1977\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1993,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1977\/revisions\/1993"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1980"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1977"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1977"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jineoloji.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1977"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}